Onderwys in Botswana bestaan uit vroeëkinderonderwys, primêre onderwys, sekondêre onderwys, tegniese en beroepsgerigte opleiding en tersiêre onderwys. Sedert Botswana se onafhanklikheid in 1966 het die land sy onderwysstelsel aansienlik uitgebrei. Onderwys en vaardigheidsontwikkeling vorm deel van Botswana se nasionale ontwikkelingsdoelwitte.
Basiese onderwys word hoofsaaklik deur Botswana se Ministerie van Kinderwelsyn en Basiese Onderwys bestuur. Die ministerie is verantwoordelik vir onder meer vroeëkinderonderwys, primêre onderwys en sekondêre onderwys.
Geskiedenis
Voor Botswana se onafhanklikheid in 1966 was toegang tot formele onderwys beperk, veral in sommige landelike gebiede. Ná onafhanklikheid het die uitbreiding van onderwys 'n belangrike deel van die land se ontwikkelingsbeleid geword.386x386px
Die National Policy on Education van 1977 was een van die belangrikste vroeë beleidsraamwerke vir die ontwikkeling van die onderwysstelsel. Dit is later opgevolg deur die Revised National Policy on Education van 1994. Hierdie hervormings het onder meer op toegang tot onderwys, die gehalte van onderwys, gelykheid en die voorbereiding van leerders vir verdere studie en die arbeidsmark gefokus.
Struktuur van die onderwysstelsel
Die formele onderwysstelsel bestaan uit verskillende vlakke, waaronder vroeëkinderonderwys, primêre onderwys, junior sekondêre onderwys, senior sekondêre onderwys en tersiêre onderwys.
Vroeëkinderonderwys
Vroeëkinderonderwys is daarop gemik om jong kinders se ontwikkeling en voorbereiding vir formele skoolonderrig te ondersteun.
Toegang tot vroeëleerprogramme is egter nie universeel nie. UNICEF berig dat 43% van kinders tussen vier en vyf jaar toegang tot vroeëleerprogramme het.
Die regering en ontwikkelingsvennote het programme ingestel wat daarop gemik is om toegang tot vroeëkinderontwikkeling en voorskoolse onderwys uit te brei.
Primêre onderwys
Primêre onderwys in Botswana duur sewe jaar, vanaf Standard 1 tot Standard 7. Die minimum toelatingsouderdom is vyf-en-'n-half jaar in Januarie, mits die kind teen Junie van die toelatingsjaar ses jaar oud word.
Aan die einde van primêre onderwys kan leerders die Primary School Leaving Examination (PSLE) aflê. Die eksamen word deur die Botswana Examinations Council (BEC) geadministreer en is bedoel vir kandidate wat sewe jaar primêre onderwys, of die ekwivalent daarvan, voltooi het.
Die PSLE sluit vakke soos Wiskunde, Setswana, Engels, Sosiale Studies, Wetenskap, Landbou en Godsdiens- en Morele Onderwys in.
Volgens UNICEF is ongeveer 98% van kinders in Botswana by primêre skole ingeskryf. Leeruitkomste bly egter 'n uitdaging, aangesien 'n gedeelte van leerders nie die verwagte basiese geletterdheidsvaardighede ná verskeie jare van skoolonderrig bereik nie.
Sekondêre onderwys
Sekondêre onderwys in Botswana word in junior en senior sekondêre onderwys verdeel. Die regering se Departement van Basiese Onderwys koördineer die verskaffing van junior en senior sekondêre onderwys, insluitend beleid, hulpbronne en die monitering van prestasie.
Leerders kan gedurende hul sekondêre skoolloopbaan nasionale eksamens aflê wat deur die Botswana Examinations Council geadministreer word. Dit sluit die Junior Certificate Examination (JCE) en die Botswana General Certificate of Secondary Education (BGCSE) in.
UNICEF identifiseer die oorgang tussen verskillende onderwysvlakke en leerderprestasie as van die uitdagings wat die sekondêre onderwysstelsel in Botswana beïnvloed.
Tersiêre onderwys
Tersiêre onderwys in Botswana word deur universiteite, kolleges en ander opleidingsinstellings aangebied. Hierdie instellings bied onder meer graad-, diploma-, sertifikaat- en beroepsgerigte programme aan.
Die Universiteit van Botswana is een van die land se belangrikste openbare hoëronderwysinstellings. Tegniese en beroepsgerigte onderwys en opleiding vorm ook deel van Botswana se onderwysstelsel en is daarop gemik om studente met praktiese en beroepsgerigte vaardighede toe te rus.
Taal in die onderwys
Engels en Setswana speel belangrike rolle in Botswana se onderwysstelsel. Taalbeleid in die onderwys is veral van belang vir leerders wie se huistaal nie Engels of Setswana is nie.
UNICEF werk saam met die Botswana-regering aan inisiatiewe wat die gebruik van plaaslike tale in die onderwys ondersteun. Dit sluit die ontwikkeling van onderrigmateriaal, opleiding van onderwysers en gemeenskapsbewusmaking in. Dertien plaaslike tale is vir 'n fase van hierdie beleid geïdentifiseer.
Digitale onderwys
Botswana het verskeie programme ingestel om inligtings- en kommunikasietegnologie by onderrig en leer te integreer.
Een hiervan is die Botswana Learning Passport, 'n digitale leerplatform wat toegang tot kurrikulumverwante onderrigmateriaal bied. Die platform is in September 2024 bekendgestel.
Botswana neem ook deel aan Giga, 'n internasionale inisiatief van UNICEF en die Internasionale Telekommunikasie-unie wat daarop gemik is om skole met die internet te verbind. Die inisiatief het meer as 100 skole in afgeleë en gemarginaliseerde gebiede in Botswana met die internet verbind.
Inklusiewe onderwys
Inklusiewe onderwys vorm deel van Botswana se pogings om toegang tot onderwys vir leerders met uiteenlopende behoeftes te verbeter.
Kinders met gestremdhede ervaar steeds verskeie struikelblokke tot deelname aan onderwys. Volgens UNICEF sluit hierdie uitdagings strukturele hindernisse, onvoldoende opleiding van onderwysers in spesiale onderwys en verskille tussen stedelike en landelike gebiede in.
Die regering en UNICEF ondersteun die implementering van Botswana se beleid oor inklusiewe onderwys, asook die ontwikkeling van diensstandaarde vir spesiale onderwys, leiding en berading.
Uitdagings
Hoewel Botswana aansienlike vordering met toegang tot onderwys gemaak het, ervaar die onderwysstelsel steeds uitdagings. Dit sluit beperkte toegang tot vroeëkinderonderwys, ongelykhede tussen gebiede, leeruitkomste, skoolverlating en toegang tot onderwys vir leerders met gestremdhede in.
'n Openbare bestedingsoorsig van die basiese onderwyssektor het bevind dat byna 90% van die basiese onderwysbegroting aan salarisse en ander herhalende koste bestee is. Die verslag het ook verskille in toegang en prestasie tussen dele van die land geïdentifiseer.
Die verbetering van basiese geletterdheid en syfervaardigheid, onderwysersopleiding, digitale toegang en die gehalte van onderwys bly belangrike ontwikkelingsgebiede.
Sien ook
Botswana Onderwys Onderwys in Afrika Universiteit van Botswana Setswana Tersiêre onderwys
Verwysings
Eksterne skakels
Ministerie van Kinderwelsyn en Basiese Onderwys Botswana Examinations Council UNICEF Botswana – Education
Kategorie:Onderwys volgens land Kategorie:Botswana Kategorie:Onderwys in Afrika