Wit bevoorregting is die maatskaplike bevoorregting wat wit mense in sommige samelewings bevoordeel in vergelyking met nie-wit mense onder dieselfde maatskaplike, politieke of ekonomiese omstandighede. Met wortels in die Europese kolonialisme en imperialisme en die transatlantiese slawehandel het wit bevoorregting ontwikkel in omstandighede wat in die breë daarop gemik was om wit rassevoorregte, verskeie nasionale burgerskappe en ander regte of besondere voordele te beskerm.
In die studie van wit bevoorregting en die breër veld van witheidstudies, wat albei in die Verenigde State begin is, gebruik akademiese benaderings soos die kritiese rasteorie die begrip om te ontleed hoe rassisme en gerassifiseerde samelewings die lewens van wit of witvellige mense raak. Die Amerikaanse akademikus Peggy McIntosh het byvoorbeeld die voordele wat wittes in Westerse samelewings geniet en wat nie-wittes nie ervaar nie, as "'n onsigbare pak onverdiende bates" beskryf. Wit bevoorregting dui op sowel ooglopende as minder ooglopende passiewe voordele waarvan wit mense dalk nie bewus is dat hulle dit het nie, wat dit van openlike sydigheid of vooroordeel onderskei. Dit sluit in kulturele bevestiging van 'n mens se eie waarde, 'n veronderstelde hoër maatskaplike status en die vryheid om te beweeg, te koop, te werk, te speel en vryelik te praat. Die uitwerking daarvan is in beroeps-, opvoedkundige en persoonlike kontekste sigbaar. Die begrip impliseer ook die reg om die algemeengeldigheid van 'n mens se eie ervarings te veronderstel, wat ander as anders of uitsonderlik merk terwyl 'n mens jouself as normaal beskou.
Sommige akademici sê die term gebruik die begrip "witheid" as plaasvervanger vir klas of ander maatskaplike bevoorregting, of as afleiding van dieper onderliggende probleme van ongelykheid.Hartigan, Odd Tribes (2005), pp. 1-2. Ander sê dit is nie dat witheid 'n plaasvervanger is nie, maar dat baie ander maatskaplike voorregte daarmee verweef is, wat komplekse en noukeurige ontleding verg om vas te stel hoe witheid tot bevoorregting bydra. Ander kommentators stel alternatiewe definisies van witheid en uitsonderings op of grense van wit identiteit voor. Hulle voer aan dat die begrip wit bevoorregting belangrike verskille tussen wit subbevolkings en individue misken, en dat die idee van witheid nie alle wit mense kan insluit nie. Hulle wys op die probleem om die verskeidenheid nie-wit mense en etnisiteit binne hierdie groepe te erken.
Sommige kommentators het opgemerk dat die "akademies klinkende begrip van wit bevoorregting" soms verdedigendheid en misverstand onder wit mense uitlok, deels weens die wyse waarop die begrip vinnig in die hoofstroom deur veldtogte op sosiale media soos Black Lives Matter beland het. As 'n akademiese begrip wat eers onlangs in die hoofstroom beland het, word wit bevoorregting gereeld deur niekenners verkeerd vertolk; sommige akademici wat dit dekades lank ongestoord bestudeer het, was deur die teenkanting van regse kritici sedert ongeveer 2014 verras. Die akademiese begrip is as essensialisties beskryf.
Definisie Wit bevoorregting is 'n versameling maatskaplike voordele wat aan wit mense toekom ongeag hulle sosio-ekonomiese klas,
in samelewings wat deur rasseongelykheid gekenmerk word.
Volgens die American Anthropological Association is die algemene publiek gekondisioneer om verskillende menslike "rasse" as werklike afsonderlike verdelings van die menslike spesie te beskou, in stryd met genetiese bewyse wat duidelik toon dat alle menslike "rasse" na aan mekaar verwant is. Die verkeerde oortuiging dat ras werklik bestaan, het daartoe gelei dat sommige groepe (soos swart mense) as minderwaardig beskou word, terwyl dit ander (soos wit mense) onbillike toegang tot voorregte, mag en rykdom gee.
Studies oor wit bevoorregting probeer verduidelik hoe rassisme voordele aan wit mense verleen. Die meeste definisies en besprekings van die begrip neem daarom McIntosh se metafoor van die "onsigbare rugsak" wat wit mense onbewustelik "dra" in 'n samelewing waar rassisme algemeen voorkom, as vertrekpunt.Neville, H., Worthington, R., Spanierman, L. (2001). Race, Power, and Multicultural Counseling Psychology: Understanding White Privilege and Color Blind Racial Attitudes. In Ponterotto, J., Casas, M., Suzuki, L., en Alexander, C. (reds.), Handbook of Multicultural Counseling, Thousand Oaks, Kalifornië: SAGE.
Geskiedenis Europese kolonialisme
Europese kolonialisme, wat van die vroegste beduidende kontak tussen Europeërs en inheemse volke ingesluit het, was van deurslaggewende belang in die grondlegging en ontwikkeling van wit bevoorregting. Akademici soos Charles V. Hamilton het ondersoek hoe Europese kolonialisme en slawerny in die vroegmoderne tyd, insluitend die transatlantiese slawehandel en Europa se kolonisering van Amerika, 'n eeue lange verloop van wit bevoorregting en nie-wit onderwerping aan die gang gesit het. Die sosioloog Bob Blauner het voorgestel dat hierdie tydperk van Europese kolonialisme en slawerny die hoogtepunt, of die uiterste vorm, van wit bevoorregting in die opgetekende geskiedenis was.
William Miller Macmillan voer aan dat die Groot Trek 'n poging was om die rassevoorregte van wit Suid-Afrikaners te behou. Antislawernybeleid is deur die Nederlandssprekende setlaars as 'n bedreiging beskou; hulle was bang om hulle Afrika- en Asiatiese slawe en hulle hoër status as mense van Europese afkoms te verloor. Berigte in die pers van daardie tyd het soortgelyke waarnemings gemaak.
Vroeg-20ste eeu thumb|150px|Segregasie in die Jim Crow-Suide het die gebruik van afsonderlike drinkfonteine vir swart Amerikaners voorgeskryf.
'n Toespraak oor Social Equities in 'n publikasie van 1910 van die National Council of the Congregational Churches of the United States toon van die vroegste terminologie wat in die begrip van witvelbevoorregting ontwikkel het:
In sy Black Reconstruction in America van 1935 het W. E. B. Du Bois die begrip van 'n "sielkundige loon" vir wit arbeiders ingevoer. Hy het geskryf dat hierdie besondere status die arbeidersbeweging verdeel het deurdat laagbesoldigde wit werkers meerderwaardig gevoel het teenoor laagbesoldigde swart werkers. Du Bois het wit oppergesag geïdentifiseer as 'n wêreldwye verskynsel wat maatskaplike toestande dwarsoor die wêreld deur kolonialisme beïnvloed. Du Bois het byvoorbeeld geskryf:
In 'n uitgawe van die tydskrif Modern Review van 1942 het Ramananda Chatterjee Winston Churchill van skynheilige beleidstandpunte beskuldig omdat hy, soos Chatterjee dit gesien het, rassegelykheid in die Verenigde Koninkryk en die Verenigde State ondersteun het maar nie in Brits-Indië nie: "Mnr. Churchill kan wit bevoorregting en monopolie in Indië ondersteun terwyl hy voorregte en monopolie aan albei kante van die Atlantiese Oseaan teenstaan." In 1943, tydens die Tweede Wêreldoorlog, het die sosioloog Alfred McClung Lee se Race Riot, Detroit 1943 die "Nazi-agtige waarborg van wit bevoorregting" in die Amerikaanse samelewing aangespreek:
Laat 20ste eeu
Die begrip wit bevoorregting is in radikale kringe gebruik vir selfkritiek deur antirassistiese wittes. Independent School, Winter 1990, Vol. 49, uitgawe 2, p. 31.
In die 1960's het Theodore W. Allen wit Amerikaners aangespoor om hulle "witvelvoorregte" prys te gee.Allen, Theodore W., "A Call ... John Brown Memorial Pilgrimage ... December 4, 1965", John Brown Commemoration Committee, 1965; en Jeffrey B. Perry, "The Developing Conjuncture and Some Insights from Hubert Harrison and Theodore W. Allen on the Centrality of the Fight against White Supremacy" , Cultural Logic, 2010. In dieselfde tydperk het die Students for a Democratic Society opgeroep "vir 'n algehele stryd teen 'witvelvoorregte'".Sien Ignatin (Ignatiev), Noel, en Ted (Theodore W.) Allen, "'White Blindspot' and 'Can White Workers Radicals Be Radicalized?'" (Detroit: The Radical Education Project en New York: NYC Revolutionary Youth Movement, 1969); Thomas R. Brooks, "The New Left is Showing Its Age", The New York Times, 15 Junie 1969, p. 20.
Allen het sy ontleding van wit bevoorregting na die koloniale tydperk uitgebrei.Allen, Theodore W., Class Struggle and the Origin of Racial Slavery: The Invention of the White Race (Hoboken: Hoboken Education Project, 1975), in 2006 heruitgegee met 'n inleiding deur Jeffrey B. Perry by die Center for the Study of Working Class Life, SUNY, Stony Brook.Allen, Theodore W., The Invention of the White Race, Vol. I: Racial Oppression and Social Control (New York: Verso, 1994, 2012, ) en Vol. II: The Origin of Racial Oppression in Anglo-America (New York: Verso, 1997, 2012, ).Allen, Theodore W., "Summary of the Argument of The Invention of the White Race", Part 1 , #8, Cultural Logic, I, No. 2 (lente 1998). Hy het verskeie punte gehandhaaf: naamlik dat die begrip van 'n "wit ras" uitgedink is as 'n element van maatskaplike beheer. Sentraal tot hierdie proses was die toekenning van voorregte aan wit werkersmense wat teen die belange van swart mense en ander minderhede was. Allen voer ook aan dat hierdie bevoorregting die grootste rem op klassebewussyn in die Verenigde State is.Perry, Jeffrey B., "The Developing Conjuncture and Insights from Hubert Harrison and Theodore W. Allen on the Centrality of the Fight Against White Supremacy" , Cultural Logic, Julie 2010, pp. 10-11, 34.
In die 1980's het Peggy McIntosh een van die vroegste teoretiese begrippe van wit bevoorregting ontwikkel. Haar vroeë werk word steeds gereeld deur latere geslagte akademici en joernaliste as 'n belangrike invloed aangehaal.
In dieselfde tydperk is die Amerikaanse feministiese beweging gekritiseer omdat dit "klassebevoorregting" en "wit bevoorregting" vertoon het.Bennett, Jacob (Mei 2012), "White Privilege: A History of the Concept", meestersgraadverhandeling, Georgia State University. In later jare het die teorie van interseksionaliteit ook op die voorgrond getree.
Teen 2003 het die meeste akademici wat rasseverhoudinge bestudeer, die begrip wit bevoorregting aanvaar. In dieselfde jaar het sosioloë van die American Mosaic Project aan die Universiteit van Minnesota berig dat daar in die Verenigde State 'n wydverspreide oortuiging was dat wit bevoorregting werklik bestaan. Volgens hulle peiling het 59 % van die wit respondente, 83 % van die swart respondente en 84 % van die Hispaniese respondente dit bevestig.
21ste eeu Die begrip wit bevoorregting het in die vroeë 2010's deur sosiale media van die akademie na groter hoofstroombekendheid beweeg, veral in 2014 – die jaar waarin Black Lives Matter tot 'n groot beweging gevorm het en die woord "hashtag" self by die Merriam-Webster-woordeboek gevoeg is. Brandt en Kizer bespreek in hulle artikel "From Street to Tweet" (2015) hoe die Amerikaanse publiek se persepsie van bevoorregting in die hoofstroomkultuur, wit bevoorregting ingesluit, deur sosiale media beïnvloed word.
Hua Hsu, 'n professor in Engels aan Vassar College, begin sy resensie in The New Yorker van die MTV-film White People van 2015 met die stelling dat wit mense bewus geword het van hulle bevoorregting. Hsu skryf dit toe aan geslagsverandering, wat hy as 'n newe-produk van die "Obama-era" beskou.
Die dokumentêr White People, vervaardig deur Jose Antonio Vargas, volg verskeie wit tieners wat hulle gedagtes en gevoelens oor wit bevoorregting voor die kamera uitspreek. Vargas voer 'n onderhoud met 'n wit kollegestudent, Katy, wat haar onvermoë om 'n studiebeurs te kry toeskryf aan omgekeerde rassisme teen wit mense; Vargas wys dan daarop dat wit studente "40 % meer waarskynlik" verdienstelike befondsing ontvang.
In Januarie 2016 het die hiphopgroep Macklemore and Ryan Lewis "White Privilege II" vrygestel, 'n enkelsnit van hulle album This Unruly Mess I've Made, waarin Macklemore rap dat hy en ander wit kunstenaars geweldig baat gevind het by die kulturele toe-eiening van swart kultuur, soos Iggy Azalea.