Die "Grondonteiening Wet, 2024" (Wet No.13 van 2024) is 'n Suid-Afrikaanse wet wat die raamwerk verskaf vir die onteiening van eiendom deur die staat vir openbare doel of openbare belang. Die wet vervang die vorige Onteiningswet, 1975.
Agtergrond Die wet is aangeneem om Artikel 25 van die Grondwet van Suid-Afrika van die Grondwet van Suid-Afrika uitvoering te gee, wat voorsiening maak vir onteiening met vergoeding. Die wet volg op jare se parlementêre debat oor grondhervorming in Suid-Afrika en die wysiging van Artikel 25.
Die wetsontwerp is vir die eerste keer in 2020 gepubliseer en deur die Portefeuljekomitee oor Werke en Infrastruktuur verwerk
Belangrike bepalings Die wet maak onder meer voorsiening vir:
Openbare belang: Onteiening kan geskied vir 'n openbare doel of in die openbare belang, wat grondhervorming en toegang tot natuurlike hulpbronne insluit. Vergoeding: Vergoeding moet "regverdig en billik" wees en 'n balans tussen die openbare belang en die blange van die eienaar weerspieël. Die bedrag, tyd en wyse van betaling moet ooreengekom word of deur 'n hof beslis word. Nulvergoeding: Die wet bepaal dat dit regverdig en billik mag wees om geen vergoeding te betaal onder spesifieke omstandighede, insluitend waar:
Grond nie gebruik word nie en die eienaar se hoofdoel nie is om dit te ontwikkel of inkomste genereer nie. Grond deur die staar gebou word en nie gebruik word nie. Eienaar grond verlaat het. Die markwaarde van die grond gelyk is aan of minder is as staatsubsidies wat ontvang is.
4. Proses: 'n Uitvoerende proses van kennisgewing, onderhandeling, besware en toegang tot howe word voorgeskryf voordat onteining afgehandel kan word.
Reaksie Die wet het uitlopende reaksie ontlok:
Ondersteuners , insluitend die ANC en Economic Freedom Fighters, het dit verwelkom as 'n noodsaaklike instrument vir grondhervorming en om ongelykheid aan te spreek wat uit apartheid voortspruit. Kritici, insluitend DA, Vryheidsfront Plus, Agri SA en Sakeliga, het besorgdheid uitgespreek dat die "nulvergoeding"-klousule eiendomsreg ondermyn en belonging kan skaad. Regsgeding: Verskeie organisasies het aangedui dat hulle die grondwetlikheid van die wet in die Konstitusionele Hof van Suid-Afrika gaan betwis.
Implementering Die Department van Openbare Werke en Infrastruktuur is verantwoordelik vir die administrasie van die wet. Regulasies ingevolge die wet is in Julie 2024 gepubliseer.
Sien ook
Grondhervorming in Suid-Afrika Artikel 25 van die Grondwet van Suid-Afrika
Willing buyer, willing seller
Verwysings