Marius van der Merwe (1984 – 5 Desember 2025), ook bekend onder die alias "Vlam" en die kodenaam "Getuie D" tydens sy getuienis voor die Madlanga-kommissie, was 'n Suid-Afrikaanse eienaar van 'n private sekuriteitsmaatskappy, voormalige lid van die Ekurhuleni Metropolitaanse Polisiedepartement (EMPD), en 'n sleutel-fluitjieblaser wat getuienis gelewer het aan die Regterlike Kommissie van Ondersoek na Kriminaliteit, Politieke Inmenging en Korrupsie in die Strafregstelsel (die Madlanga-kommissie).
Hy is op 5 Desember 2025 buite sy huis in Brakpan, Gauteng, vermoor, kort nadat hy kritiese getuienis gelewer het rakende korrupsie en polisiewangedrag, veral binne die EMPD. Sy moord het nasionale verontwaardiging en veroordeling van politieke partye en die burgerlike samelewing ontlok, wat dringende kommer oor die stand van fluitjieblaserbeskerming in Suid-Afrika laat ontstaan het.
Agtergrond en loopbaan Van der Merwe was 'n voormalige lid van die EMPD. Ná sy bedanking uit die EMPD het hy sy eie private sekuriteitsmaatskappy, QRF Task Team, gestig, wat na bewering aktief was in die bekamping van onwettige aktiwiteite in die Oos-Rand-gebied van Gauteng. Sy werk het operasies teen die grootmaatdiefstal van diesel en steenkool ingesluit, en sy maatskappy se pogings was dikwels gefokus op bekamping van onwettige mynbousindikate, plaaslik bekend as "zama-zamas".
Getuienis by die Madlanga-kommissie Van der Merwe het voor die Madlanga-kommissie van ondersoek getuig, wat in Julie 2025 deur president Cyril Ramaphosa ingestel is. Sy getuienis, waarvoor hy die beskermende kodenaam "Getuie D" gekry het, het gefokus op die blootlegging van beweerde wydverspreide kriminaliteit, die beskerming van kriminele netwerke en politieke inmenging in die regstelsel, met 'n spesifieke fokus op die Ekurhuleni Metropolitaanse Munisipaliteit en die EMPD.
Sy ernstigste en mees gepubliseerde bewering het betrekking op 'n voorval in April 2022. Van der Merwe het getuig dat hy teenwoordig was by 'n nie-amptelike ondervragingsplek in Brakpan waar 'n Mosambiekse verdagte, Emmanuel Mbense, na bewering gemartel is, insluitend die gebruik van 'n metode bekend as "tubing", deur 'n groep EMPD-beamptes en private sekuriteitslede. Mbense is na bewering as gevolg daarvan dood.
Van der Merwe het beweer dat die destydse geskorste EMPD-waarnemende hoof, brigadier Julius Mkhwanazi, hom opdrag gegee het om die liggaam, óf in 'n mynskag óf Spaarwaterdam, ontslae te raak om die moord te verdoesel. Van der Merwe het verklaar dat hy uit vrees ingestem het, maar het later die saak by die Direktoraat vir Prioriteitsmisdaadondersoek (DPCI) (die Valke) en die Onafhanklike Polisieondersoekdirektoraat (IPID) aangemeld. Mkhwanazi het die bewerings tydens sy eie getuienis ontken.
In sy getuienis het Van der Merwe gesê: "Ek vrees hierdie groep en ander soos hulle...as hulle nie gestuit word nie, sal die openbare vertroue in die polisie in duie stort"
Sluipmoord Van der Merwe is op die aand van Vrydag 5 Desember 2025 buite sy huis in Brenthurst, Brakpan, doodgeskiet. Hy is voor sy vrou en kinders doodgeskiet.
Van der Merwe, 41, is deur gewapende mans in 'n lokval gelei toe hy saam met sy vrou en kinders by die huis aankom en probeer het om sy toegangshek in Gauldstraat oop te maak. Verdagtes het met 'n hoëkaliberwapen losgebrand, wat deur die polisie bevestig is as 'n AK-47 outomatiese geweer. Hy is verskeie kere geskiet en is op die toneel dood. Niks is van hom gesteel nie; sy vuurwapen, beursie en selfoon is almal aan sy liggaam gevind, wat die polisie tot die gevolgtrekking gelei het dat die motief 'n geteikende sluipmoord was wat bedoel was om hom stil te maak.
Die Minister van Justisie, Mmamoloko Kubayi, het verklaar dat die kommissie hom beskerming aangebied het, maar Van der Merwe het dit van die hand gewys, omdat hy geglo het dat hy dit nie nodig het nie, aangesien hy sy eie sekuriteitsmaatskappy bestuur.https://justice.gov.za/m_speeches/2025/20251206-Statement-Min.html#:~:text=He%20indicated%20to%20me%20that,runs%20his%20own%20security%20company.
Die nasionale kommissaris van die SAPD, generaal Fannie Masemola het op 8 Desember 2025 met die media gepraat en bevestig dat drie persone van belang geïdentifiseer is en een vir ondervraging aangehou word.https://iol.co.za/news/crime-and-courts/2025-12-08-police-identify-suspects-in-assassination-of-madlanga-commission-witness-d-marius-van-der-merwe/#
Vorige bedreigings Van der Merwe het na sy getuienis vrees vir sy lewe uitgespreek. Die anti-misdaadaktivis Yusuf Abramjee het geplaas dat Van der Merwe hom net dae voor sy dood gekontak het en gewaarsku het dat hy vrees dat hy "waarskynlik in die komende dae geskiet sou word". Hy het na bewering ook weke tevore 'n aparte poging tot sy lewe aangemeld, waar 'n voertuig probeer het om hom van die pad af te druk.
Debat oor fluitjieblaserbeskerming Die moord op Marius van der Merwe het wydverspreide en kragtige veroordeling ontlok, wat as 'n deurslaggewende oomblik in die bespreking oor die veiligheid van fluitjieblasers in Suid-Afrika gedien het.
President Cyril Ramaphosa het 'n verklaring uitgereik waarin hy die "gruwelike moord" veroordeel. Hy het gesê dat die aanval daarop dui dat Van der Merwe se getuienis "elemente in ons samelewing wat die oppergesag van die reg wil ondermyn, kwaad gemaak het". Ramaphosa het belowe dat die regering "ons pogings om fluitjieblasers te beskerm, sal verdubbel" en het die Nasionale Gesamentlike Operasionele en Intelligensiestruktuur (NATJOINTS) opdrag gegee om beskermingsmaatreëls vir alle kommissiegetuies te hersien.
Die Suid-Afrikaanse Polisiediens (SAPD) het 'n nasionale klopjag na die moordenaars van stapel gestuur. Die nasionale kommissaris van die SAPD, generaal Fannie Masemola, het bevestig dat hy met regter Mbuyiseli Madlanga sal vergader om die ondersoek te bespreek. Adjunk-polisiekommissaris van Gauteng, Fred Kekana, het die toneel besoek en belowe om "dit deeglik te hanteer".
Die Demokratiese Alliansie (DA) het die "mafia-staatgedrag" veroordeel, en die Vryheidsfront Plus (VF+) het verklaar dat die sluipmoord 'n "berekende aanval" was wat daarop gemik was om "mafia-sindikate" te beskerm. Beide partye het 'n dringende versterking van fluitjieblaserbeskermingswette geëis.
Amnesty International Suid-Afrika het gewaarsku dat die moord toekomstige getuies kan afskrik en gesê: "Dit is nie net 'n aanval op 'n individu nie, maar ook op geregtigheid en verantwoordbaarheid in Suid-Afrika."
Op 18 november 2025 het die familie van Emmanuel Mbense AfriForum genader nadat hulle geen hulp van die polisie ontvang het nie. In 'n brief aan adv. Gerrie Nel, hoof van AfriForum se privaatvervolgingseenheid, word gesê: "Opod se gedrag dui daarop dat die betrokke partye teen ondersoek en vervolging beskerm word en dat dit blyk dat byna alle wetstoepassingsagentskappe se beweerde vlakke van onbevoegdheid en kriminele gedrag nie meer geheim gehou kan word nie."
Arrestasie Op 15 Maart 2026 is Matiphandile Sotheni, die man wat daarvan beskuldig word dat hy Van der Merwe vermoor het, in hegtenis geneem. Hy het op 16 Maart 2026 voor 'n landdros verskyn, maar sy saak is uitgestel vir 'n borgverhoor. Verslae het aan die lig gebring dat Sotheni 'n voormalige SAPD-lid en 'n lid van die Spesiale Magte se Taakspan was. Verdere ondersoek het aan die lig gebring dat hy deur Wiandre Pretorius in sy meisie se motor bestuur is op die dag wat Van der Merwe vermoor is. Wiandre was 'n verdagte in die moord op Emmanuel Mbense nadat hy deur Van der Merwe by die Madlanga-kommissie genoem is. Pretorius het selfmoord gepleeg voor sy verloofde by 'n vulstasie in Brakpan op 7 Februarie 2026 deur homself te skiet.
Verwysings
Kategorie:Suid-Afrika Kategorie:Geboortes in 1973 Kategorie:Sterftes in 2025