Die nasionale vlag van Ysland (Yslands: íslenski fáninn) is op 17 Junie 1944 amptelik in gebruik geneem. Die vlag vertoon ’n rooi Skandinawiese kruis met wit fraiings op ’n donkerblou veld. Die vertikale arm van die kruis is in die rigting van die vlagpaal verskuif volgens die patroon van die ander Skandinawiese vlae. Die Skandinawiese kruis verteenwoordig Christenskap.
Die vlag is amptelik beskryf in Wet Nr. 34 wat op 17 Junie 1944 uitgereik is, die dag waarop Ysland ’n onafhanklike republiek geword het. Die wet se amptelike naam is “Die Wet oor die Nasionale Vlag van Yslanders en die Staatswapen” en dit beskryf die vlag soos volg:
Die burgerlike nasionale vlag van Yslanders is blou soos die hemel met ’n sneeuwit kruis en ’n vuurrooi kruis binne die wit kruis. Die arms van die kruis strek tot by die rand van die vlag en hul gesamentlike breedte is , maar die rooi kruis is van die gesamentlike breedte van die vlag. Die blou velde is reghoekige reghoeke, die reglynige oppervlaktes is ewewydig en die buitenste reglynige oppervlaktes so wyd soos hulle, maar twee keer die lengte. Die verhouding tussen die breedte en wydte is 18:25.
Ysland se eerste nasionale vlag was ’n wit kruis op ’n donkerblou agtergrond. Dit was vir die eerste keer gebruik tydens ’n optog in 1897. Die moderne vlag dateer uit 1915, toe ’n rooi kruis by die wit kruis van die oorspronklike vlag gevoeg is. Dit is aangeneem en het die nasionale vlag geword toe Ysland op 1 Desember 1918 soewereiniteit van Denemarke ontvang het. Vir Yslanders verteenwoordig die vlag se kleurskema ’n visie van hul land se landskap. Die kleure staan vir drie van die elemente waaruit die eiland bestaan. Rooi is die vuur wat deur die eiland se vulkane veroorsaak word, wit herinner aan die ys en sneeu wat Ysland bedek en blou verteenwoordig die berge van die eiland.
Ontwerp
Die vlagverhouding van die nasionale vlag is 7:1:2:1:14 horisontaal en 7:1:2:1:7 vertikaal. Volgens Artikel 1 van die vlagwet is die breedte van die vlag 18/25 van sy lengte.
Kleure duimnael|Yslandse vlae in Viðey duimnael|Die Yslandse vlag in die Þingvellir- Nasionale Park Amptelik volg die kleure van die Yslandse vlag ’n wet wat in 1991 ingestel is en bepaal dat die kleure die volgende Standaardkleur van Tekstiel (Dictionnaire International de la Couleur) skakerings moet wees:
40pxKleurskema Blou Wit Rooi SCOTDIC 693009 95 ICELAND FLAG RED
Die Yslandse Regering het kleurspesifikasies in die meer bekende Pantone-, CMYK-, RGB-, Heksadesimale en Avery-stelsels uitgereik.
40pxKleurskema Blou Wit Rooi Heksadesimaal #02529C #FFFFFF #DC1E35 RGB 2, 82, 156 255, 255, 255 220, 30, 53 Pantone 287 1c 199 CMYK 100, 75, 2, 18 0, 0, 0, 0 0, 100, 72, 0 Avery 520 501 503
Die vlag van Ysland het dieselfde kleure as die vlae van Noorweë en die Faroëreilande, waarmee Ysland sterk voorvaderlike bande het, maar elkeen in ’n omgekeerde volgorde.
Geskiedenis Voorgeskiedenis Voor die aankoms van Ierse monnike in die 7de eeu was Ysland waarskynlik onbewoon en omtrent 870 het Skandinawiese setlaars hulle op Ysland gevestig. In 930 is die Althing (Yslands: Alþingi), ná die Faroëreilande se Løgting die naasoudste parlement ter wêreld, gestig, waarmee die Yslandse Gemenebes ontstaan het. Dit het waarskynlik ’n blou-wit-getreepte vlag gebruik. Dit het tot in 1262 bestaan, toe die Yslandse hoofmanne trou gesweer het aan die Noorse koning. Gevolglik het die vlag van Noorweë ook oor Ysland gewapper tot die stigting van die Kalmarunie in 1523, waarna dit deel geword het van die Koninkryk van Denemarke. Met die Verdrag van Kiel in 1814 het Denemarke Noorweë aan Swede oorhandig, maar Ysland behou.
In 1219 is Estland deur Denemarke verower en volgens ’n legende het die vlag van Denemarke (die Dannebrog) tydens die Slag van Lyndanisse, ook bekend as die Waldemarslag (Deens: Volmerslaget) naby Lindanise (nou Tallinn) op 15 Junie 1219 uit die lug geval. Daarna het Denemarke die kruis op sy vlag gebruik regdeur sy Nordiese gebiede as ’n teken van goddelike reg. Ná Ysland se onafhanklikwording het dié land voortgegaan om die Christelike simbool te gebruik.
Kabeljouvlag Die “kabeljouvlag” (Þorskafáninn) was die vlag van koning Jörund tydens sy bewind oor Ysland tydens die “hondsdae” (’n besonder warm somer in Europa). Jörund het in Junie 1809 die mag in Ysland oorgeneem en toe ’n spesiale vlag vir Ysland ontwerp. Sy aankondiging van 11 Julie 1809 lui soos volg: “Dat die Yslandse vlag blou sal wees met drie wit kabeljoue daarop, waarvan ons die eer met ons lewens en bloed sal verdedig.”
Die drie kabeljoue was in die skildhoek en hierdie vlag is gehys en met kanonskote gesalueer om 12h00 op 12 Julie 1809. Die vlagpaal was by ’n pakhuis in Hafnarstræti in Reykjavik.
Valkvlag Die “valkvlag” (Fálkafáninn) is ontwerp volgens die idee van die skilder Sigurður en was bedoel om beide die vlag en wapen van Ysland te wees. Hy het gemeen dat die valk ’n meer gepaste simbool is as die plat kabeljou wat toe in die skildhoek gebruik is. Studente het in opdrag van Sigurður die valk as hul embleem aangeneem (in 1873) en skoolseuns het ’n bietjie later gevolg. Sigurður se valkontwerp het vinnig versprei en tydens die nasionale dag in 1874 is ’n kenteken met ’n wit valk op ’n blou agtergrond wyd gebruik in vieringe regoor Ysland en selfs onder Yslanders in die Weste. Daar was ’n groot ondersteuning om ’n wit valk op ’n blou agtergrond as die nasionale simbool van Ysland te gebruik, beide op die wapen en op die vlag, tot die mate dat mense ’n duidelike onderskeid tussen die twee gemaak het. Tot die eeuwisseling is vlae met hierdie ontwerp wyd gebruik tydens vieringe, veral op nasionale vakansiedae.
Witblouvlag duimnael|Die ou Yslandse vlag (wat nooit ’n amptelike vlag was nie) in die Nasionale Museum van Ysland in Reykjavik Einar Benediktsson het “die witblou” (Hvítbláinn) in 1897 voorgestel en in die deur hom gestigte Yslandse dagkoerant Dagskrá onder die titel “Die Yslandse Vlag” oor die vlagdebaat geskryf. Hy het ’n wit Skandinawiese kruis op ’n blou agtergrond voorgestel. Hy het ’n duidelike onderskeid getref tussen ’n vlag en ’n wapen, en toe voorgestel dat die vlag van Ysland ’n “wit kruis op ’n blou veld” moet wees. Hy het daarop gewys dat die valkvlag onversoenbaar is met die vlae van ander Christelike lande. Volgens hom was die kruis die mees algemene en mees geskikte vlagsimbool. Hierdie artikel was ’n keerpunt in die Yslandse vlagdebat en die witblou het groot gewildheid onder Yslanders verwerf. Hy het die vlag in dieselfde jaar by die Nasionale Herdenkingsdag (nasionale fees) in Reykjavik vertoon. Die Hvítbláinn het Ysland se eerste nieamptelike nasionale vlag geword en was feitlik identies aan die huidige vlag van Shetland.
Dit was vroue van die Reykjavikse vrouevereniging wat hierdie vlag vir die eerste keer gehys by die Nasionale Monument in Reykjavik in die somer 1897. Die vlag het egter eers in 1905 en die daaropvolgende jare oor die land begin versprei. Yslanders het toenemend die witblouvlag op nasionale vakansiedae begin gebruik in plaas van die Deense vlag, maar dit is geensins amptelik as Yslandse vlag erken nie. Nie almal was egter tevrede met hierdie vlag nie. Sommige het dit as te soortgelyk aan die vlae van ander lande beskou, waaronder die vlag van Swede en veral die vlootvlag van Griekeland. Baie het ook geglo dat dit moeilik sou wees om die Griekse en Yslandse wit en blou op see te kan onderskei.
Tydens die beide die Olimpiese Somerspele 1908 in Londen en die Olimpiese Somerspele 1912 in Stockholm het die Deense sportbeheerliggaam Yslandse sportlui verbied om onder hul eie vlag deel te neem, wat onder atlete en jeugorganisasies onrus veroorsaak het, en hulle het onder die Deense vlag meegeding. Op Donderdag, 12 Junie 1913, het ’n ander voorval weer die gemoedere omgekrap, toe die 26-jarige handelaar Einar Pétursson met ’n boot onder die witblouvlag in die hawe van Reykjavik geroei het. Gevolglik het die matrose van die Deense patrollieskip Iceland Falk Pétursson se reis gestop en die kaptein het die vlag gekonfiskeer. Pétursson wou nie dié situasie duld nie en teen etenstyd het hy na die direksie gegaan en ’n klagte teen die kaptein van die Island Falk ingedien. Die bevolking het teen dié voorval protes aangeteken deur dwarsdeur die stad die blou-wit-vlag te hys. Die verteenwoordigers van Reykjavik in die Yslandse parlement, die Althing, het geëis dat die Yslandse vlag tydens die volgende parlementsvergadering wettiglik goedgekeur word. Einar Pétursson se boot en die witblouvlag word nou by die Víkinn Maritieme Museum in Reykjavik uitgestal.
Die witblouvlag is nou die vlag van die Yslandse Jeugvereniging (Ungmennafélags Íslands, UMFÍ) en die skoolvlag van Laugarvatn Hoërskool. Die syvlag wat op Einar Benediktsson se kis geplaas is tydens sy begrafnis word vandag nog by formele geleenthede by die skool gebruik.
Huidige vlag duimnael|Die vlag van die Koninkryk Ysland by ’n demonstrasie van Glíma, die Yslandse variant van vryslagstoei, 1925 duimnael|Vertikale vertoning van die Yslandse vlag (sewende van links) tydens die Bondsrepubliek Duitsland se NAVO-toetreding in 1955 By die witblouvlag is ’n rooi kruis bygevoeg en die burgerlike vaandel van Ysland het ontstaan, wat sedert 1913 as die nieamptelike kenteken gebruik word. Die rooi kleur is ook gekies as ’n verwysing na Denemarke. Dié ontwerp is in 1906 deur die Nasionale Monumentkommissaris Matthías Þórðarson voorgestel.
Daar is verskeie ander vlagvoorstelle ingedien, waaronder ’n voorstel met ’n enkelkleurige vlag in blou of rooi met die heidense vyfpuntige ster (pentagram) of Thor se hamermerk, die ou voorstel vir ’n wit valk op ’n blou veld, wat verskeie ondersteuners gehad het, en ’n voorstel vir ’n beeld van die Bergvrou op ’n wit veld.
Die Althing het met die Deense koning Christiaan X ooreengekom, waarvolgens die “spesiale vlag” (Særflag) in die binneland en Yslandse waters, waar voorheen slegs die Deense vlag toegelaat is, vir die eerste keer op 19 Junie 1915 gebruik kon word om Ysland as deel van die Koninkryk van Denemarke te verteenwoordig. Voorheen kon die Yslandse vlag by openbare geboue slegs saam met die Deense vlag vertoon word. Tydens die Eerste Wêreldoorlog van 1914 tot 1918 het die Yslandse skepe egter steeds onder die Deense vlootvaandel gevaar. Op 1 Desember 1918 het Ysland ’n selfstandige koninkryk met die Deense monarg as sy staatshoof geword en op dieselfde dag het die Koninkryk Ysland sy eie vlag aangeneem. Van 1 Desember 1918 tot 1944 is dit as die amptelike burgerlike en vlootvaandel gebruik. Behalwe vir die helder blou (“ultramarynblou” genoem) was dit reeds identies aan die huidige vlag. Met die goedkeuring van Wet No. 34 op die Dag van Republiekwording, 17 Junie 1944, het dit met die donker blouskakering die amptelike nasionale vlag van Ysland geword.
Die kleure blou en wit is oorspronklik om verskeie redes gekies. Die eerste plaaslike vlae met hierdie kleure dateer uit 1809, maar dit is slegs kortliks gebruik. In 1903 is ’n wapen aan die eiland toegeken wat ’n wit of silwer valk op ’n blou skild vertoon. Blou en wit is ook die tradisionele kleur van die Yslanders se kleredrag. Omdat die meeste mense gemeen het dat die vlag beide Skandinawiese solidariteit en nasionale selfidentiteit moet weerspieël was die Skandinawiese kruisontwerp voor die hand liggend. Ander simboliese beskrywings verwys na Ysland se natuurlike kenmerke. Blou is die kleur van die berge van die kus uit gesien, wit verteenwoordig die sneeu en ys wat die eiland vir die grootste deel van die jaar bedek en rooi vir die vulkane op die eilande.
Vorige vlae
Vlagwette duimnael|links|Die Yslandse vlag op halfstok ná die 2011-aanvalle in Noorweë duimnael|Die Amerikaanse vlag word gestryk, terwyl die Yslandse vlag gehys word, toe die Verenigde State sy militêre basis in Keflavík in 2006 aan Ysland oorhandig