Die geskiedenis van sensuur in Suid-Afrika bestaan uit veranderinge in wette oor die dekades deur die heersende regering van die tyd.
Die meeste van die land se sensuurwetgewing het gedurende die apartheidsera plaasgevind. Die apartheidsregering het uitgebreide sensuurwette geïmplementeer wat daarop gemik was om meningsverskil te onderdruk en die narratief rondom rasse-segregasie te beheer. Hierdie tydperk het die inwerkingtreding van talle wette gesien wat die publikasie en verspreiding van materiaal wat as polities sensitief of aanstootlik beskou is, verbied het, veral dié wat vir die regte van die Swart meerderheid pleit.
Prominente wetgewing het die Wet op die Onderdrukking van Kommunisme en die Wet op Publikasies en Vermaak ingesluit, wat albei vryheid van uitdrukking beperk het en stemme geteiken het wat die rassistiese beleid van die regering gekritiseer het.
Ten spyte van die onderdrukkende sensuuromgewing het ondergrondse bewegings die sirkulasie van verbode literatuur vergemaklik, wat bygedra het tot die uiteindelike ontmanteling van apartheid. Die vrylating van Nelson Mandela in 1990 en die daaropvolgende oorgang na demokrasie het 'n beduidende keerpunt gemerk, wat gelei het tot die totstandkoming van 'n grondwet wat vryheid van spraak en pers vasgelê het. In die moderne era worstel Suid-Afrika egter steeds met nuwe vorme van sensuur, veral in die digitale landskap, aangesien onlangse wetgewing kommer uitgespreek het oor potensiële oorskryding in die regulering van aanlyn inhoud. Hierdie komplekse geskiedenis weerspieël die voortdurende stryd tussen vryheid en beheer in 'n nasie wat beduidende vordering gemaak het, maar steeds waaksaam bly teen bedreigings vir sy demokratiese beginsels.
1850 - 1948 The Riotous Assemblies (Amendment) Act No 19 of 1930 Hierdie Wet het die Goewerneur-Generaal gemagtig om die publikasie of ander verspreiding van enige "dokumentêre inligting wat bereken is om gevoelens van vyandigheid tussen die Europese inwoners van die Unie aan die een kant en enige ander deel van die inwoners van die Unie aan die ander kant te wek" te verbied.
Hierdie wet het op 21 Mei 1930 in werking getree. Dit is later herroep deur artikel 20 van die Wet op Oproerige Byeenkomste Nr. 17 van 1956.
Apartheid era Tydens apartheid (1948-1994) was sensuur 'n hoeksteen van die handhawing van beheer en die onderdrukking van meningsverskil. Soos uiteengesit in StemmetStemmet, Jan-ad. 2009. Skimmespel van die waarsêers. Politieke sensuur in Suid-Afrika, c. 1980-1989. 'n Historiese perspektief. Tydskrif vir Geesteswetenskappe. het die regering 'n Totale Strategie geïmplementeer om te bestry wat dit as 'n Totale Aanslag van kommunistiese invloed beskou het. Hierdie strategie het uitgebreide beheer oor inligting en spraak behels, met enigiets wat as krities teenoor die regering of die politieke status quo beskou is, wat as moontlik deel van 'n sielkundige oorlogvoeringsveldtog bestempel is. Die Buro vir Inligting en die Suid-Afrikaanse Uitsaaikorporasie (SABC) het deurslaggewende rolle gespeel in die verspreiding van staatsgoedgekeurde narratiewe en die onderdrukking van andersdenkende stemme. Dit het 'n omgewing geskep waar "waarheid afgehang het van regeringsamptenare se stempels van egtheid," en die werklikheid relatief geword het. Die PW Botha-regering het, terwyl hulle 'n paar hervormings ingestel het, terselfdertyd sy greep op politieke sensuur verskerp, wat gelei het tot 'n klimaks van teenstrydighede in die 1980's. Stemmet se artikel beklemtoon dat dit 'n situasie geskep het waar baie, veral wit Suid-Afrikaners, later onkunde oor die ware stand van sake beweer het, wat dui op die doeltreffendheid van die sensuur in die vorming van openbare persepsie.
Literatuur en artistieke uitdrukking is ook swaar geteiken deur sensuur tydens apartheid. SenekalSenekal, J.H. 1988. Donker Weerlig: Literêre opstelle oor die werk van André P. Brink. Kenwyn: Juta & Kie> wys indirek op die impak van sensuur deur André P. Brink se werk te bespreek, wat dikwels die politieke en sosiale orde van die tyd uitgedaag het. Die insluiting van 'n afdeling deur I. F. W. Steyn oor die Suid-Afrikaanse sensuurstelsel en 'n Droë Wit Seisoen binne Donker Weerlig: Literêre opstelle oor die werk van André P. Brink beklemtoon verder die belangrikheid daarvan om sensuur se rol in die vorming van literêre diskoers te verstaan. Werke wat temas van rasse-onregverdigheid, seksuele bevryding of politieke meningsverskil ondersoek het, is dikwels verbied of beperk. Soos J.H. Senekal se inleiding in Donker Weerlig: Literêre opstelle oor die werk van André P. Brink aandui, was daar 'n druk om verskillende soorte literatuur en hul teikengehore te oorweeg, wat subtiel die uitdagings aandui waarmee skrywers te kampe het wat onder 'n beperkende regime werk. Die blote bestaan van 'n versameling literêre essays wat fokus op 'n kontroversiële figuur soos Brink, demonstreer die voortdurende debat en weerstand teen sensuur.
Die perspektief van skrywers self op sensuur is van kritieke belang om die impak daarvan te verstaan. In HugoHugo, Daniel. 1987. Die Afrikaanse Skrywersgilde en sensuur - 'n persoonlike bespreking. Tydskrif vir Letterkunde. bespreek Daniel Hugo die Afrikaanse Skrywersgilde se standpunt teen sensuur. Die Gilde se grondwet het eksplisiet hul verbintenis tot die afskaffing van alle vorme van literêre sensuur uiteengesit. Hugo erken die inherente moeilikheid om hierdie doelwit in 'n diktatoriale omgewing te bereik, of dit nou die bestaande wit regime of 'n potensiële toekomstige swart een is. Hy onderskei tussen "idealisties-beginselvaste denke" en "pragmaties-beginselvaste denke" binne die Gilde. Die idealiste het gepleit vir 'n volledige boikot van uitgewers wat werke gesensor het, terwyl die pragmatiste gefokus het op werk binne die stelsel om spesifieke verbod uit te daag en in hersieningsrade te dien. Hierdie interne debat beklemtoon die komplekse strategieë wat skrywers gebruik om sensuur te navigeer, wat die breër maatskaplike stryd teen onderdrukking weerspieël. Hugo se stuk onthul die gevoel van magteloosheid wat baie skrywers gevoel het en die erkenning dat hul politieke impak dikwels oorskat is.
Verder delf Van RensburgVan Rensburg, F.I.J. 1989. Van Wyk Louw en sensuur. Literator. in die filosofiese en etiese dimensies van sensuur deur die lens van N.P. van Wyk Louw se werk. Van Wyk Louw se 1947-essay, "Sensuur of pornografie?", word aangebied as 'n sleutelteks in die diskoers oor sensuur, waar hy teen die stigting van 'n raad om binnelandse publikasies te beheer, geargumenteer het. Van Rensburg bespreek Louw se "hartstog vir volheid" en "afkeer van eensydigheid" as grondbeginsels vir sy teenkanting teen sensuur. Louw het die wêreld as 'n ryk en diverse entiteit gesien, en enige poging om uitdrukking te beperk was 'n "torring aan hierdie gawe, wondere geheel". Louw het geglo in die kunstenaar se vryheid om die volle spektrum van die lewe uit te beeld, insluitend die "bose", en het die vermoë van 'n amptelike liggaam bevraagteken om tussen kuns en pornografie te onderskei. Van Rensburg wys teenstrydighede in Louw se argumente uit, veral rakende die verhouding tussen estetika en etiek, maar erken uiteindelik die blywende waarde van Louw se bydraes tot die debat. Die artikel beklemtoon dat sensorskap nie net 'n politieke saak is nie, maar ook diep filosofies en die aard van artistieke skepping beïnvloed.
In die post-apartheid-era, terwyl wetlike sensuur grootliks afgeskaf is, het nuwe vorme van beheer en invloed na vore gekom. Kwessies soos media-eienaarskapkonsentrasie, ekonomiese druk en selfsensuur bly vryheid van uitdrukking beïnvloed. Daarbenewens het debatte rondom haatspraak, waninligting en kulturele sensitiwiteit nuwe uitdagings geskep om vryheid van spraak met ander regte en waardes te balanseer. Die nalatenskap van sensuur uit die apartheid-era bly voortduur in die vorming van kontemporêre besprekings en maatskaplike houdings teenoor inligtingbeheer en artistieke vryheid. Die behoefte aan waaksaamheid en voortdurende dialoog bly noodsaaklik om 'n werklik oop en demokratiese samelewing in Suid-Afrika te verseker.
1994 - hede
In 2007 het die publikasie van voorgestelde wysigings aan die Wet op Films en Publikasies 65 van 1996 skerp kritiek van die media ontlok. Sommige organisasies het hierdie wysigings beskryf as, onder andere, ongrondwetlik, skandalig en as deel van die ondermyning van vryheid van spraak, terwyl die Departement van Binnelandse Sake die wysigings verdedig het as 'n poging om kinders te beskerm teen potensieel skadelike en ouderdomsonvanpaste materiaal.
Sien ook Sensuur Geskiedenis van Suid-Afrika
Bronnelys "The Oxford History of South Africa: Censorship and SA historiography under Apartheid"
Verwysings
Kategorie:Sensuur in Suid-Afrika Kategorie:Geskiedenis van Suid-Afrika