duimnael|274x274px| Nuuskierige kinders kom saam om fotograaf Toni Frissell en kyk na haar kamera (ca. 1945) Nuuskierigheid (van Latyn cūriōsitās, van cūriōsus "versigtig, ywerig, nuuskierig", verwant aan cura "omgee") is 'n eienskap wat verband hou met nuuskierige denke soos verkenning, ondersoek en leer, wat duidelik blyk uit waarneming by mense en ander diere. Nuuskierigheid word ook sterk geassosieer met alle aspekte van menslike ontwikkeling, waarin die proses van leer en 'n begeerte om kennis en vaardigheid te verkry, vanaf afgelei word.Zuss, M. (2012) The Practice of Theoretical Curiosity. New York, N.Y.: Springer Publishing.
Die term nuuskierigheid kan ook gebruik word om die gedrag of emosie van nuuskierigheid aan te dui, met betrekking tot die begeerte om kennis of inligting te bekom. Nuuskierigheid as 'n gedrag en emosie word reeds oor millennia beskryf as die dryfkrag agter nie net menslike ontwikkeling nie, maar verskeie ontwikkelings in die wetenskappe, tale en industrie.Keller, H., Schneider, K., Henderson, B. (Eds.) (1994). Curiosity and Exploration. New York, N.Y.: Springer Publishing.
Oorsake duimnael|Kinders loer oor skouers om te sien wat hul vriende lees. Nuuskierigheid kan gesien word as 'n aangebore eienskap van 'n wye verskeidenheid spesies. Dit is algemeen vir mense van alle ouderdomme om van kleintyd tot volwassenheid, nuuskierig te wees en dit is 'n fenomeen wat maklik is om waar te neem in verskeie dierspesies; dit sluit ape, katte en knaagdiere in. Vroeë definisies benoem nuuskierigheid as 'n gemotiveerde begeerte na inligting. Daar word gesê dat hierdie motiverende begeerte voortspruit uit 'n passie of 'n aptyt vir kennis, inligting en begrip.
Hierdie tradisionele idees van nuuskierigheid het onlangs uitgebrei om ook te kyk na die verskil tussen perseptuele nuuskierigheid as die aangebore ondersoekende gedrag wat by alle diere teenwoordig is en epistemiese nuuskierigheid wat as die begeerte na kennis wat spesifiek aan mense toegeskryf word voorkom.
Daniel Berlynehttps://psycnet.apa.org/record/2006-09643-000?doi=1 het drie groot veranderlikes herken wat 'n rol speel om nuuskierigheid te ontlok; naamlik psigofisiese veranderlikes, ekologiese veranderlikes en samestellende of integrerende veranderlikes. Psigofisiese veranderlikes stem ooreen met fisieke intensiteit, terwyl ekologiese veranderlikes met motiveringsbelangrikheid en taakrelevansie ooreenstem. Kollatiewe veranderlikes word "kollatiewe" genoem omdat dit 'n vergelyking behels tussen verskillende stimuli of kenmerke, wat werklik waargeneem kan word of wat uit die geheue herroep kan word. Berlyne het vier samestellende veranderlikes genoem; naamlik nuwigheid, kompleksiteit, onsekerheid en konflik. Terselfdertyd het hy voorgestel dat alle samestellende veranderlikes waarskynlik konflik behels. Daarbenewens het hy drie veranderlikes aanvullend tot nuwigheid beskou, naamlik verandering, verbasing en inkongruentheid. Laastens kan nuuskierigheid nie net opgewek word deur die persepsie van een of ander stimulus wat met die bogenoemde veranderlikes ("spesifieke verkenning") geassosieer word nie, maar ook deur 'n gebrek aan stimulasie, wat uit " verveling " ("diversiewe verkenning") voortspruit.
Nuuskierigheid-gedrewe gedrag Nuuskierigheidsgedrewe gedrag word dikwels gedefinieer as gedrag waardeur kennis opgedoen word, en moet dus alle gedrag insluit wat toegang tot sensoriese inligting verskaf of dit verhoog. Berlyne het nuuskierigheidsgedrewe gedrag in drie kategorieë verdeel; naamlik oriënterende response, lokomotoriese eksplorasie en ondersoekende response, of ondersoekende manipulasie. Voorheen het Berlyne reeds voorgestel dat nuuskierigheid ook verbale aktiwiteite insluit, soos die aktiwiteit van vrae vra, en simboliese aktiwiteite, wat bestaan uit intern aangevuurde geestelike prosesse soos denke ("epistemiese verkenning").
Teorieë Soos ander begeertes en behoeftetoestande wat 'n aptytkwaliteit aanneem (bv. voedsel), word nuuskierigheid gekoppel aan verkennende gedrag en ervarings van beloning. Nuuskierigheid kan ook beskryf word as positiewe emosies en die verkryging van kennis; wanneer 'n mens se nuuskierigheid gewek is, word dit as inherent lonend en aangenaam beskou. Die ontdekking van nuwe inligting kan ook lonend wees omdat dit kan help om ongewenste toestande van onsekerheid te verminder, eerder as om belangstelling te stimuleer. Verskeie teorieë het ontstaan om hierdie behoefte om toestande van onsekerheid en die begeerte om deel te neem aan aangename ervarings van verkennende gedrag, verder te verstaan.
Nuuskierigheid-dryfteorie Teorie van nuuskierigheidsgedrewenheid hou verband met die ongewenste ervarings van "onsekerheid". Die vermindering van hierdie onaangename gevoelens is op sy beurt lonend. Hierdie teorie dui daarop dat mense koherensie en begrip in hul denkprosesse verlang. Wanneer hierdie samehang ontwrig word deur iets wat onbekend, onseker of dubbelsinnig is, is dit die nuuskierigheidsdrif wat poog om inligting en kennis van die onbekende in te samel om sodoende samehangende denkprosesse te herstel. Deur hierdie teorie bepaal die algemene konsep dat nuuskierigheid streng ontwikkel word uit die begeerte om sin te maak van onbekende aspekte van 'n mens se omgewing deur interaksie van verkennende gedrag. Sodra begrip van die onbekende bereik is en samehang is weer herstel, sal hierdie gedrag en begeertes bedaar of afneem.
Subversamelings van teorieë van nuuskierigheidsdrif verskil oor die aangeleentheidf of nuuskierigheid 'n primêre of sekondêre dryfkrag is en of hierdie nuuskierigheidsdryf ontstaan as gevolg van 'n mens se behoefte om sin te maak van hul omgewing en dit te reguleer, en of dit deur 'n eksterne stimulus veroorsaak word.Edleman, S. 1997. Curiosity and Exploration. California State University, Northridge. Retrieved from Oorsake kan wissel van basiese behoeftes wat bevredig moet word (bv. honger of dors) tot behoeftes in vrees-geïnduseerde situasies. Elkeen van hierdie subset-teorieë stel dit dat of die behoefte primêre of sekondêre nuuskierigheid is, dit ontwikkel word uit ervarings wat 'n sensasie van onsekerheid of waargenome onaangenaamheid skep. Nuuskierigheid dien dus dan as 'n middel om hierdie onsekerheid uit die weg te ruim. Deur nuuskierige en ondersoekende gedrag aan die dag te lê, is 'n mens in staat om kennis van die onbekende op te doen en sodoende die toestand van onsekerheid of onaangenaamheid te verminder. Hierdie teorie spreek egter nie die idee aan dat nuuskierigheid dikwels geopenbaar kan word selfs in die afwesigheid van nuwe of onbekende situasies nie. Hierdie tipe ondersoekende gedrag kom algemeen voor in verskeie spesies. Neem die voorbeeld van 'n menslike kleuter wat, as hy verveeld is in sy huidige situasie sonder prikkeling, sal rondloop totdat iets interessant gevind word. Die waarneming van nuuskierigheid, selfs in die afwesigheid van nuwe stimuli, wys een van die groot tekortkominge in die nuuskierigheidsgedrewenheid model aan.
Optimale-opwekkingsteorie Optimale-opwekkingsteorie het ontwikkel uit die behoefte om die begeerte vir sommige te verduidelik om geleenthede te soek om betrokke te raak by verkennende gedrag sonder die teenwoordigheid van onsekere of dubbelsinnige situasies. Optimale-opwekkingsteorie poog om hierdie aspek van nuuskierigheid verder te verduidelik deur voor te stel dat 'n mens gemotiveer kan word om 'n aangename gevoel van opwekking deur hierdie ondersoekende gedrag te handhaaf.
Die konsep van optimale-opwekking van nuuskierigheid dui daarop dat daar 'n neiging is om 'n optimale vlak van opwekking te handhaaf. Wanneer 'n stimulus teëgekom word wat geassosieer word met kompleksiteit, onsekerheid, konflik of nuwigheid, sal dit opwekking verhoog, en ondersoekende gedrag word aangewend om van daardie stimulus te leer en daardeur weer opwekking te verminder. Daarenteen, as die omgewing vervelig is en nie opgewondendheid bevat nie, word opwinding verminder en ondersoekende gedrag sal dus aangewend word om inligtinginsette en stimulasie te verhoog, en daardeur weer opwekking te verhoog. Hierdie teorie spreek beide nuuskierigheid aan wat ontlok word deur onsekere of onbekende situasies en nuuskierigheid wat ontlok word in die afwesigheid van sulke situasies.
Kognitiewe-konsekwentheidsteorie Kognitiewe-konsekwentheidsteorieë aanvaar dat "wanneer twee of meer gelyktydig aktiewe kognitiewe strukture logies inkonsekwent is, opwekking verhoog word, wat prosesse aktiveer met die verwagte gevolg van toenemende konsekwentheid en dalende opwekking." Soortgelyk aan optimale-opwekkingsteorie, dui kognitiewe-konsekwentheidsteorie daarop dat daar 'n neiging is om opwekking op 'n voorkeur- of verwagte vlak te handhaaf, maar dit koppel ook eksplisiet die hoeveelheid opwekking aan die hoeveelheid ervaarde inkonsekwentheid tussen 'n verwagte situasie en die werklik waargenome situasie. Wanneer hierdie teenstrydigheid klein is, word verkennende gedrag wat deur nuuskierigheid veroorsaak word, aangewend om inligting in te samel waarmee verwagting dan opgedateer kan word deur te leer om persepsies te pas, en sodoende inkonsekwentheid te verminder.https://psycnet.apa.org/doiLanding?doi=10.1037%2F0033-2909.116.1.75 Hierdie benadering plaas nuuskierigheid in 'n breër perspektief, wat ook aggressie en vrees kan behels. Dit wil sê, as die inkonsekwentheid groter is, kan vrees of aggressiewe gedrag aangewend word om die persepsie te verander sodat dit ooreenstem met verwagting, afhangende van die grootte van die inkonsekwentheid, sowel as die spesifieke konteks. Daar word aanvaar dat aggressiewe gedrag persepsie verander deur dit kragtig te manipuleer om by die verwagte situasie te pas, terwyl ongeïnhibeerde vrees vlug tot gevolg het, en sodoende die inkonsekwente stimulus uit die perseptuele veld verwyder en die inkonsekwentheid sodoende oplos.https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0376635718303383?via%3Dihub
Integrasie van die beloningspad in teorie Met inagneming van die tekortkominge van beide nuuskierigheidsgedrewe en optimale opwekkingsteorieë, is pogings aangewend om neurobiologiese aspekte van beloning, begeerte en plesier te integreer in 'n meer omvattende teorie vir nuuskierigheid. Navorsing dui daarop dat die daad om nuwe inligting te begeer en te wil bekom, direk mesolimbiese bane van die brein behels wat opsigself verantwoordelik is vir dopamienaktivering . Die gebruik van hierdie paaie en dopamienaktivering kan verantwoordelik wees vir die toekenning van waarde aan nuwe inligting en word dan geinterpreteer as beloning.Edleman, S. 1997. Curiosity and Exploration. California State University, Northridge. Retrieved from Hierdie aspek van neurobiologie kan nuuskierigheidsgedrewendheid teorie vergesel in die motivering van verkennende gedrag.
Rol van neurologiese aspekte en strukture Alhoewel die verskynsel van nuuskierigheid wyd beskou word, is die oorsake daarvan relatief onbekend buite teoriese oorwegings. Onlangse studies het egter 'n mate van insig verskaf in die neurologiese meganismes wat bestaan uit wat bekend staan as die beloningspad wat eienskappe kan beïnvloed wat met nuuskierigheid geassosieer word, soos byvoorbeeld leer, geheue en motivering . As gevolg van die komplekse aard van nuuskierigheid, kan navorsing wat fokus op spesifieke neurale prosesse met hierdie kenmerke help om 'n beter begrip van die verskynsel van nuuskierigheid as geheel te skep. Die volgende is kenmerke van nuuskierigheid en hul skakels met neurale aspekte wat beskou kan word as noodsaaklik in die skep van verkennende gedrag.
Motivering en beloning duimnael| Dopamienweg in die brein Die dryfkrag om nuwe inligting te leer of een of ander aksie uit te voer, word dikwels geïnisieer deur die afwagting van 'n beloning in een of ander vorm. Op hierdie manier is die konsepte van motivering en beloning natuurlik weer gekoppel aan die idee van nuuskierigheid.