De Martinus Nijhoff Vertaalprijs, aanvankelijk de Martinus NijhoffprijsOok vaak verkort tot Nijhoffprijs; ook de spelling met koppelstreepje kwam voor: Nijhoff-prijs. is een jaarlijkse prijs voor de beste vertaling van een literair werk uit of naar het Nederlands, die vaak ook als oeuvreprijs fungeert.
Achtergrond miniatuur|Martinus Nijhoff (1894-1953) De Martinus Nijhoffprijs werd in 1953 ingesteld door het Prins Bernhardfonds ter nagedachtenis aan de dichter-vertaler Martinus Nijhoff (1894-1953). Tussen 1955 en 1960 werd de prijs afwisselend toegekend voor vertalingen uit een vreemde taal in het Nederlands en andersom. Enkele malen was er een dubbele prijs voor de verschillende literaire genres (poëzie, proza en drama). Vanaf 1961 werden meestal twee literaire vertalers per jaar bekroond: voor elk van de twee vertaalrichtingen (van en naar het Nederlands) was er dan een prijs. Dit was overigens geen vaste prik; in sommige jaren was er maar één bekroning en 1979 vielen er juist drie vertalers in de prijzen.
Vanaf 1993 was er nog maar één prijswinnaar per jaar. De prijs werd sindsdien eenmaal in de drie jaar toegekend voor vertalingen uit het Nederlands en in de andere twee jaren voor vertalingen in (naar) het Nederlands. Sinds 2009 gaat de prijs steevast naar vertalingen naar het Nederlands, dus met het Nederlands als doeltaal en een vreemde taal als bron.
Het fonds dat de prijs financiert heet sinds 1999 het Prins Bernhard Cultuurfonds. Tijdens enkele lustrumjaren van het fonds bood dit wel weer twee prijzen aan, voor vertalingen in beide richtingen. Dit gebeurde in 2005 ter gelegenheid van het 65-jarig jubileum en nogmaals in 2015 (75-jarig jubileum) en 2020 (80-jarig jubileum). Ter onderscheiding van andere prijzen die het fonds financiert is de naam veranderd in Martinus Nijhoff Vertaalprijs.
De prijs bestaat uit een penning (de Martinus Nijhoff Vertaalprijspenning) en een geldbedrag van € 50.000 (anno 2023) en is daarmee ook de hoogst gedoteerde Nederlandse vertaalprijs.
Gelauwerden thumb|Uitreiking Martinus Nijhoffprijs 1959, v.l.n.r. Antoon Coolen (juryvoorzitter), Gerard Wiarda (voorzitter Prins Bernhardfonds) en de prijswinnaars Bert Voeten en Max Schuchart, 6 januari 1959 2026 - Djûke Poppinga voor haar vertalingen uit het Arabisch. 2025 - Mark Leenhouts voor zijn vertalingen uit het Chinees. 2024 - Paula Stevens voor haar vertalingen uit het Noors. 2023 - Ton Naaijkens voor zijn vertalingen uit het Duits. 2022 - Margreet Dorleijn en Hanneke van der Heijden voor hun vertalingen uit het Turks. 2021 - Rokus Hofstede voor zijn vertalingen uit het Frans. 2020 - vanwege het lustrumjaar worden twee vertalers bekroond: Jacques Westerhoven voor zijn vertalingen uit het Japans, onder anderen Haruki Murakami en Junpei Gomikawa. Irina Michajlova voor haar vertaaloeuvre van Nederlandse werken naar het Russisch, onder anderen W.F. Hermans en Maarten Biesheuvel. 2019 - Jan Willem Bos voor zijn vertalingen van Roemeense literatuur, in het bijzonder de werken van Mircea Cărtărescu.Nieuws: Jan Willem Bos krijgt Martinus Nijhoffvertaalprijs 2019 www.tzum.info. Gearchiveerd op 27 maart 2023. 2018 - Jeanne Holierhoek voor haar vertalingen van Franse literatuur. 2017 - Karol Lesman voor zijn vertalingen van Poolse literatuur. 2016 - Babet Mossel voor haar vertalingen van de Britse en Amerikaanse literatuur. 2015 vanwege het 75-jarig bestaan van het Prins Bernhard Cultuurfonds worden twee vertalers bekroond: Hans Boland voor zijn vertalingen van Russische literatuur in het Nederlands Christiane Kuby voor haar vertalingen van Nederlandse literatuur in het Duits 2014 - Hilde Pach voor haar vertalingen van Israëlische literatuur 2013 - Reina Dokter voor haar vertalingen van Servo-Kroatische literatuur 2012 - Frans Denissen voor zijn vertalingen van Italiaanse literatuur 2011 - Piet Schrijvers voor zijn vertalingen van Latijnse literatuur 2010 - Riet de Jong-Goossens voor haar vertalingen van Zuid-Afrikaanse literatuur 2009 - Marja Wiebes voor haar vertalingen van Russische literatuur 2008 - Birthe Lundsgaard voor haar vertalingen van Nederlandse en Vlaamse literatuur naar het Deens 2007 - Ria van Hengel voor haar vertalingen uit het Duits 2006 - Arthur Langeveld voor zijn vertalingen uit het Russisch 2005 vanwege het 65-jarig bestaan van het Prins Bernhard Cultuurfonds worden twee vertalers bekroond: Annelies Jorna voor haar vertalingen uit het Engels Rolf Erdorf voor zijn vertaling van Nederlandse jeugdboeken in het Duits 2004 - Waltraud Hüsmert voor haar vertalingen van Nederlandse literatuur in het Duits 2003 - Tineke van Dijk voor haar vertalingen uit het Italiaans 2002 - H.J. de Roy van Zuydewijn voor vertalingen van Ilias en Odyssee van Homerus 2001 - Judit Gera voor gehele oeuvre (vertalingen van Nederlandse literatuur in het Hongaars) 2000 - Bertie van der Meij voor vertalingen van moderne Zweedse literatuur in het Nederlands 1999 - Thérèse Cornips voor haar gehele oeuvre, in het bijzonder het werk van Proust 1998 - Anne-Marie de Both-Dietz voor vertalingen van Nederlandse literatuur in het Frans 1997 - Gerard Rasch voor vertalingen van Poolse literatuur, in het bijzonder de vertaling van het verzameld werk van Bruno Schulz 1996 - Paul Claes voor vertalingen van poëzie uit verschillende talen in het Nederlands 1995 - Jerzy Koch voor zijn gehele oeuvre (in het bijzonder voor de in 1994 verschenen vertaling van Multatuli's Max Havelaar) 1994 - Henry Kammer voor vertalingen van Hongaarse literatuur, in het bijzonder van Emlékiratok könyve van Péter Nádas 1993 - René Kurpershoek voor de vertaling van Ada van Vladimir Nabokov 1992 - Helga van Beuningen voor vertalingen in het Duits van modern Nederlands proza 1992 - Wilt Idema voor vertalingen van klassieke Chinese poëzie 1991 - Per Holmer voor vertalingen in het Zweeds van Nederlandse letterkunde 1991 - Gerard Koolschijn voor vertalingen van klassieke Griekse letterkunde 1990 - Béla Szondi voor vertalingen in het Hongaars van Nederlandse letterkunde 1990 - Frans van Dooren voor vertalingen van klassieke Italiaanse letterkunde 1989 - Ad den Besten voor vertaling uit het Duits van gedichten van Friedrich Hölderlin 1988 - Alain van Crugten voor vertalingen in het Frans van Nederlandse letterkunde, met name Het verdriet van België van Hugo Claus 1988 - Frans van Woerden voor vertalingen van het werk van de Franse schrijver Louis-Ferdinand Céline 1987 - Kees Mercks voor vertalingen van moderne Tsjechische letterkunde 1986 - M. d'Hane-Scheltema voor de vertaling van De Satiren van Juvenalis 1986 - Jenny Tuin voor vertalingen van Franse en Italiaanse letterkunde in het Nederlands 1985 - C. Ouwehand voor de vertaling van moderne Japanse Literatuur 1985 - Henriëtte ten Harmsel voor de vertaling van Nederlandse zeventiende-eeuwse literatuur in het Engels 1984 - Peter Kaaij voor vertalingen van Duitse literatuur, in het bijzonder Der Butt (De Bot) van Günter Grass 1984 - Rosemarie Still voor de vertaling van Nederlandse poëzie (Lucebert) en Nederlands proza (W.F. Hermans) in het Duits 1983 - August Willemsen voor vertalingen uit het Portugees, met name van Pessoa, Drummond de Adrade, Bandeira en Guimarães Rosa 1983 - Andrzej Wojtás voor de vertaling van Nederlandse proza in het Pools 1982 - Sjaak Commandeur voor de vertaling van Anthony Burgess' 1985 1982 - Rien Verhoef voor de vertaling van Anthony Burgess' 1985 1981 - Erika Dedinszky voor de vertaling van Hongaarse poëzie in het Nederlands 1981 - Tom Eekman voor de vertaling van Russische literatuur 1981 - Philippe Noble voor de vertaling van Du Perrons Het land van herkomst 1980 - Hans van Pinxteren voor de vertaling van Flauberts Salammbô 1980 - Janko Moder voor de vertaling van Nederlandse literatuur in het Sloveens 1979 - Ingrid Wikén Bonde voor de vertaling van Nederlandse literatuur in het Zweeds, in het bijzonder Louis Paul Boon De Kapellekensbaan 1979 - Robert Lemm voor de vertaling van Latijns-Amerikaanse literatuur, met name Alejo Carpentiers Concierto Barocco 1979 - Karel van het Reve voor de vertaling van Russische literatuur, met name de Toergenjew-vertalingen 1978 - Anneke Brassinga voor de vertaling van Nabokovs The Gift 1978 - Júlia Májeková voor de vertaling van Nederlandse literatuur in het Slowaaks 1977 - Niet toegekend 1976 - H.R. Radian voor vertalingen in het Roemeens, met name de Max Havelaar 1975 - Barber van de Pol voor de vertaling van Zuid-Amerikaanse literatuur, met name Cortázars Rayuela 1974 - C.A.G. van den Broek voor de vertaling van onder meer Spaanse literatuur in het Nederlands, met name García Márquez' Cien años de soledad 1974 - Adriënne Dixon voor de vertaling van Nederlandse literatuur in het Engels, met name Mulisch' Het stenen bruidsbed 1973 - H.B. Jassin voor de vertaling van de Max Havelaar in het Indonesisch 1973 - Peter Verstegen voor de vertaling uit het Engels van Nabokovs Pale Fire 1972 - E. Kummer voor de vertaling van Célines Voyage au bout de la nuit 1971 - Else Hoog voor vertalingen uit het Engels 1971 - Lode Roelandt voor vertalingen in het Frans, met name de Max Havelaar 1970 - John Vandenbergh voor de vertaling van James Joyce' Ulysses 1969 - Olga Krijtová voor de vertaling van Nederlandse literatuur in het Tsjechisch 1969 - Marko Fondse voor de vertaling van Russische literatuur 1968 - Ida Gerhardt voor de vertaling uit het Latijn van Vergilius' Georgica 1968 - Felipe M. Lorda Alaiz voor de vertaling van werk van Nederlandse en Vlaamse schrijvers in het Spaans 1967 - Alexander Brotherton voor vertalingen in het Engels 1967 - Gerrit Kouwenaar voor toneelvertalingen 1966 - Jacob Hemelrijk voor de vertaling van Plautus uit het Latijn 1966 - James Brockway voor de vertaling van Nederlandse literatuur in het Engels 1965 - Ludwig Kunz voor de vertaling van hedendaagse Nederlandse poëzie, met name van Nederlandse Vijftigers en Hugo Claus in het Duits 1965 - Ernst van Altena voor de vertaling uit het Frans van het werk van François Villon 1964 - Giacomo Prampolini voor vertalingen in het Italiaans 1964 - Christiaan N. Lijsen voor vertaling uit het Frans 1963 - Johannes Piron voor de vertaling van moderne Nederlandse poëzie in het Duits 1963 - Charles B. Timmer voor de vertaling van negentiende-eeuwse Russische schrijvers 1962 - Ernst Roy Edwards voor de vertaling van Nederlands proza in het Engels 1962 - Adriaan Morriën voor vertalingen uit het Frans 1961 - Gerda van Woudenberg voor Poesia olandese contemporanea 1961 - Evert Straat voor vertalingen van werken van Shakespeare en Euripides 1960 - Francisco Carrasquer voor Antología de poetas holandeses contemporáneos 1959 - Bert Voeten voor vertalingen uit het Frans en het Engels, maar vooral de vertalingen van Engelse toneelstukken 1959 - Max Schuchart voor vertalingen uit het Engels, met name Tolkiens The Lord of the Rings 1958 - Dolf Verspoor voor vertalingen van moderne Nederlandse poëzie in het Frans en van Spaanse, Italiaanse en Portugese poëzie in het Nederlands 1957 - H.W.J.M. Keuls voor de vertaling van Dantes La Vita Nuova uit het Italiaans en vertalingen van poëzie van Jules Supervielle uit het Frans 1956 - James S. Holmes voor vertalingen van klassieke en moderne Nederlandse dichtwerken in het Engels 1955 - Aleida G. Schot voor vertalingen van Russische negentiende-eeuwse bellettrie 1955 - Bertus van Lier voor de vertaling van Sofokles' Antigone
Externe links Officiële website Dankwoorden en juryrapporten op VertaalVerhaal Dirk Delabastita, De Martinus Nijhoffprijs voor vertalingen: de transfer van het jaar, Literatuur, jaargang 5. Amsterdam University Press, Amsterdam, 1988.
Categorie:Nederlandse literatuurprijs