thumb|De Sint-Pietersbasiliek bij avond De Romeinse Curie (Latijn: Curia Romana) is het bestuursapparaat van de paus en wordt gevormd door de organen van de Heilige Stoel die de paus bijstaan in het vervullen van zijn taken als hoofd van de Rooms-Katholieke Kerk.
Het woord curie is afgeleid van het Latijnse curia, dat verwijst naar de plaats waar in de klassieke oudheid de Romeinse Senaat vergaderde. Later werd de term gebruikt om het paleis van de vorst aan te duiden en stilaan ook voor het ‘vorstelijke huis’, de hofhouding die de vorst bijstond in zijn bestuurstaak.
De term curie wordt ook wel gebruikt voor de bestuursorganen van een bisdom. In dat geval gaat het om een diocesane curie.
Geschiedenis In de middeleeuwen was er een strijd tussen de macht van de concilies (conciliarisme) en de hofhouding van de paus: de curie. Een belangrijke ontwikkeling in deze machtsverhoudingen vond plaats in 1059, toen paus Nicolaas II de kardinalen het exclusieve recht gaf om de paus te verkiezen, wat de invloed van de curie aanzienlijk versterkte.
Hoewel paus Martinus V (1417-1431) door het Concilie van Konstanz (1414-1418) werd gekozen om uit de strijd tussen drie pausen te geraken, nam hij geen enkele bevoegdheid aan uit handen van de curie. Ook zijn opvolger paus Eugenius IV (1431-1447) ontbond ijlings het Concilie van Bazel (in 1433) toen dat te veel weerstand bood. In 1588 begon paus Sixtus V de curie te herstructureren door de consistories (vergaderingen van kardinalen) om te vormen tot congregaties, elk met specifieke bevoegdheden.
In 1870, na de dogmatisering van de pauselijke onfeilbaarheid tijdens het Eerste Vaticaans Concilie, werd de autoriteit en het bereik van de curie verder vergroot om de paus te ondersteunen in zijn bestuur over de kerk.
Met het Motu proprio Integrae servandae van 7 december 1965 gaf paus Paulus VI nieuwe statuten aan het Heilig Officie, dat sindsdien Congregatie voor de Geloofsleer heette. De apostolische constitutie Regimini Ecclesiae Universae van deze paus van 15 augustus 1967 bevatte een algehele reorganisatie van de curie en wordt gezien als de grondwet van de Heilige Stoel. Het aantal congregaties werd beperkt tot maximaal tien en vele veranderden van naam. Er kwamen raden en secretariaten bij en ook de bevoegdheid van het staatssecretariaat werd ingrijpend gewijzigd.
Met de apostolische constitutie Pastor Bonus van 28 juni 1988 voerde paus Johannes Paulus II een nieuwe hervorming van de curie door, die tegemoetkwam aan de nieuwe noden van een sterk geïnternationaliseerde Kerk. De apostolische constitutie Episcopalis Communio werd in 2018 uitgevaardigd door paus Franciscus. Deze constitutie versterkte de rol van de bisschoppensynode.
Paus Franciscus kondigde op 5 juni 2022 een nieuwe apostolische constitutie af, Praedicate Evangelium. Alle congregaties en pauselijke raden werden opgeheven; hun taakgebieden werden opgenomen in de nieuw ingestelde dicasterieën. De leiding daarvan werd opengesteld voor leken, en daarmee voor vrouwen.
Onder het bewind van paus Franciscus nam het aantal vrouwen toe dat een bestuurlijke functie in de Curie bekleedt. In 2023 was een kwart van de medewerkers van de Curie vrouw.Kwart medewerkers Romeinse Curie is vrouw, KRO-NCRV, 8 maart 2023. Op 6 januari 2025 benoemde Franciscus voor het eerst een vrouw aan het hoofd van een departement en daarmee tot lid van de Curie: zuster Simona Brambilla.https://nos.nl/artikel/2550762-paus-benoemt-voor-het-eerst-een-vrouw-op-toppositie-vaticaan
Samenstelling van de Romeinse Curie De Romeinse Curie bestaat uit de volgende organen en instellingen. Het staatssecretariaat staat aan het hoofd. Staatssecretariaat Secretaris Staatssecretariaat Pietro Parolin 1e afdeling: Algemene Zaken Paolo Rudelli 2e afdeling: Betrekkingen met Staten en Internationale Organisaties Paul Gallagher 3e afdeling: Diplomatieke Staf van de Heilige Stoel Luciano Russo Dicasterieën Prefect Dicasterie voor Evangelisatiepaus Leo XIV 1e afdeling: Fundamentele Kwesties van de Evangelisatie in de WereldRino FisichellaPro-prefect 2e afdeling: Eerste Evangelisatie en de Nieuwe Particuliere KerkenLuis Antonio Tagle Dicasterie voor de GeloofsleerVíctor Manuel FernándezDicasterie voor de Dienst van NaastenliefdeLuis Marín de San Martín O.S.A.Aalmoezenier van Zijne HeiligheidDicasterie voor de Oosterse KerkenClaudio GugerottiDicasterie voor de Goddelijke Eredienst en de Regeling van de SacramentenArthur RocheDicasterie voor de HeiligverklaringenMarcello SemeraroDicasterie voor de BisschoppenFilippo Iannone O.CarmDicasterie voor de ClerusLazarus You Heung-sikDicasterie voor Instituten van Gewijd Leven en voor Gemeenschappen van Apostolisch LevenSimona Brambilla I.S.M.C.Dicasterie voor de Leken, het Gezin en het LevenKevin FarrellDicasterie voor Bevordering van de Eenheid van de ChristenenKurt KochDicasterie voor de Interreligieuze DialoogGeorge KoovakadDicasterie voor Cultuur en Onderwijs José Tolentino de MendonçaDicasterie voor de Bevordering van de Integrale Menselijke OntwikkelingAlessandra Smerilli ZDBDicasterie voor de Wetteksten Anthony RandazzoDicasterie voor de CommunicatiePaolo Ruffini Juridische Instellingen Prefect Apostolische Penitentiarie Angelo De Donatis Grootpenitentiarius Hoogste Rechtbank van de Apostolische Signatuur Dominique Mamberti Tribunaal van de Rota Romana Alejandro Arellano Cedillo Deken Economische Instellingen PrefectRaad voor de EconomieRessorteert onder het secretariaat voor de Economie.Reinhard Marx CoördinatorSecretariaat voor de EconomieMaximino Caballero LedoAdministratie van het Patrimonium van de Heilige StoelGiordano Piccinotti S.D.B.PresidentBureau van de auditeur-generaalAlessandro Cassinis Righini Auditeur-generaalCommissie voor Gereserveerde ZakenInvesteringscomité Bureaus VoorzitterPrefectuur voor het pauselijke HuishoudenPetar RajičBureau voor de Liturgische Vieringen van de PausDiego Giovanni Ravelli Camerlengo van de Heilige Roomse Kerk Kevin Farrell Camerlengo Pauselijke Commissies VoorzitterPauselijke BijbelcommissieRessorteert onder de dicasterie voor de Geloofsleer.Víctor Manuel FernándezInternationale Theologische CommissieVíctor Manuel FernándezPauselijke Commissie voor de Bescherming van MinderjarigenThibault VernyPauselijke Commissie voor Latijns-AmerikaRessorteert onder de dicasterie voor de Bisschoppen.Filippo Iannone O.CarmPauselijke Genootschap voor de PriesterroepingenRessorteert onder de dicasterie voor de Clerus.Lazarus You Heung-sikPermanente Interdicasteriale Commissie voor de Vorming van de Heilige WijdingLazarus You Heung-sikCommissie voor de Religieuze Betrekkingen met het JodendomRessorteert onder de dicasterie voor Bevordering van de Eenheid van de Christenen.Kurt KochInstituten VoorzitterApostolisch Archief van het VaticaanGiovanni Pagazzi ArchivistApostolische Bibliotheek van het VaticaanGiovanni Pagazzi BibliothecarisKerkfabriek van Sint-PieterMauro GambettiPauselijke Commissie voor Heilige ArcheologiePasquale IacoboneAgentschap van de Heilige Stoel voor de Evaluatie en de Bevordering van de Kwaliteit van Kerkelijke Universiteiten en FaculteitenAndrzej Stefan Wodka C.Ss.R.Autoriteit voor Toezicht en Financiële InformatieCarmelo Barbagallo Overige instelling verbonden met de Heilige Stoel Voorzitter Pauselijk Comité voor de Internationale Eucharistische Congressen Piero Marini Pauselijk Comité voor de Geschiedwetenschappen Bernard Ardura, O.Praem. Comité voor Religieuze Betrekkingen met MoslimsRessorteert onder de dicasterie voor de Interreligieuze Dialoog. vacant Zwitserse Garde Christoph Graf Internationale Raad voor Catechese Rino Fisichella Typografische dienst van het VaticaanRessorteert onder de dicasterie voor de Communicatie. Sergio Pellini S.D.B. L'Osservatore Romano Andrea Monda Libreria Editrice Vaticana Giuseppe Costa S.D.B. Centro Televisivo Vaticano Claudio Celli Vatican News Arbeidsbureau van de Heilige Stoel Marco Sprizzi Peregrinatio ad Petri SedemToeristenbureau van Vaticaanstad. Francesco Gioia Koor van de Sixtijnse kapelRessorteert onder het bureau voor de Liturgische Vieringen van de Paus. Marcos PavanPersdienst van de Heilige StoelMatteo BruniBureau voor de statistiekvacant
Academies en opleidingsinstituten Pauselijke Academie Voorzitter Pauselijke Romeinse Academie voor Archeologie Maurizio Sannibale Pauselijke Academie voor de Cultuur der Martelaren Raffaella Giuliani Magister Pauselijke Academie voor Latijn Mario De Nonno Pauselijke Academie voor het LevenRessorteert onder de dicasterie voor Leken, Gezin en Leven. Renzo Pegoraro Pauselijke Academie van Maria Stefano Cecchin O.F.M. Pauselijke Academie van Sint Thomas van AquinoRessorteert onder de dicasterie voor Cultuur en Onderwijs. Serge-Thomas Bonino O.P. Pauselijke Academie voor Sociale WetenschappenRessorteert onder de dicasterie voor de Bevordering van de Integrale Menselijke Ontwikkeling. Helen Alford O.P. Pauselijke Theologische Academie Antonio Staglianò Pauselijke Academie voor de Wetenschappen Joachim von Braun Pauselijke universiteit in RomeOpgenomen in deze tabel zijn de katholieke universiteiten in de stad Rome die onder jurisdictie van de Heilige Stoel staan. Rector Magnificus Pauselijke Universiteit Gregoriana Mark Andrew Lewis S.J. Pauselijke Lateraanse Universiteit Alfonso V. Amarante C.Ss.R. Pauselijke Salesiaanse Universiteit Andrea Bozzolo S.D.B. Pauselijke Universiteit Sint Thomas van Aquino (Angelicum) Thomas Joseph White O.P Pauselijke Urbaniana Universiteit Vincenzo Buonomo Pauselijke Antonianum Universiteit Agustín Hernández Vidales, O.F.M. Pauselijke Universiteit van het Heilig Kruis Luis Felipe Navarro Marfá Kerkelijk opleidingsinstituut Voorzitter Pauselijke Ecclesiastische Academie Salvatore Pennacchio
Overige instellingen Instelling verbonden met de Staat Vaticaanstad President Pauselijke Commissie voor de Staat Vaticaanstad Raffaella Petrini F.S.E. Hooggerechtshof van de Staat Vaticaanstad Kevin Farrell Hof van beroep van de Staat Vaticaanstad Alejandro Arellano Cedillo Tribunaal van de Staat Vaticaanstad Venerando Marano Gendarmerie van de Staat Vaticaanstad Gianluca Gauzzi BroccolettiDirecteur Kanoniek orgaan Voorzitter College van Kardinalen Giovanni Battista Re Deken Raad van Kardinalen vacant Bisschoppensynode Mario Grech Secretaris-generaal Pauselijke vertegenwoordiging voor de (aarts)basilieken Aartspriester Pauselijke aartsbasiliek van Sint-Jan van Lateranen Baldassare Reina Pauselijke basiliek van Sint-Pieter Mauro Gambetti Pauselijke basiliek van Sint-Paulus buiten de Muren James Michael Harvey Pauselijke basiliek van de Heilige Maria de Meerdere Rolandas Makrickas Financiële instelling Voorzitter Instituut voor Religieuze WerkenBank van Vaticaanstad. Jean-Baptiste de Franssu
Categorie:Geschiedenis van de katholieke kerken