Francis Jean Marcel Poulenc was een Franse componist.
Levensloop Francis Poulenc werd geboren als zoon van de grootindustrieel Émile Poulenc (1855-1917) en de amateurpianiste Jenny Royer (1864-1915). Zijn vader was een van de stichters van het farmaciebedrijf Rhône-Poulenc. Reeds jong kreeg Francis pianoles van zijn moeder. Toen hij 15 à 16 jaar oud was, kreeg hij lessen van de pianist Ricardo Viñes, een vriend van Claude Debussy en Maurice Ravel. In Parijs raakte hij bevriend met avant-gardeschrijvers als Guillaume Apollinaire, Jean Cocteau en Paul Éluard, van wie hij veel poëzie op muziek zou zetten.
Als componist was Poulenc vrijwel autodidact; zijn eerste composities maakte hij rond zijn 18e wereldkundig zonder dat hij compositie-onderricht had genoten. Daarbij zijn de nog steeds veel gespeelde solopianostukken Trois mouvements perpétuels (1919) en de liederencyclus Le Bestiaire (1918) op tekst van Apollinaire. Rond die tijd sloot hij zich aan bij de Groupe des Six, zes jonge Franse componisten die zich verzetten tegen de zware romantiek en de invloed van Richard Wagner. Als mentors van deze groep, die bestond uit Georges Auric, Louis Durey, Arthur Honegger, Darius Milhaud en Germaine Tailleferre, gelden Jean Cocteau en de iets oudere, dadaïstische componist Eric Satie. Ofschoon de groep al spoedig uiteenviel, en vooral Honegger en Milhaud in hun tijd bekend zijn geworden, is 'Groupe des Six' nog altijd het etiket dat op de muziek van Poulenc geplakt wordt: lichtvoetig, melodieus, gemakkelijk en humoristisch.
Van 1921-1925 genoot hij gedurende enkele jaren compositie-aanwijzingen van Charles Koechlin, een leerling van Gabriel Fauré. In deze periode valt zijn ballet Les Biches, dat in 1924 in première ging bij de Ballets Russes van Serge Diaghilev. In 1926 leerde hij de bariton Pierre Bernac kennen, voor wie hij meer dan 90 liederen zou schrijven en met wie hij als pianist talloze recitals zou geven, in de jaren 1935-1959.
In 1927 kocht Poulenc een landhuis in Noizay (Indre-et-Loire), Le Grand Coteau, waar hij de gelegenheid had rustig te componeren. In deze periode had hij voor het eerst een vaste relatie, met de schilder Richard Chanlaire, aan wie hij zijn Concert champêtre (1928) voor klavecimbel en orkest opdroeg.
Van Poulenc wordt gezegd dat hij nieuwe melodieën wist te maken in een tijd waarin men van mening was dat er op dat terrein weinig nieuws meer te ontwikkelen was. Zijn composities zijn inderdaad sterk op de melodie gericht. Zijn muziek kan op de luisteraar daardoor overkomen als een opeenvolging van vele grotere en kleinere thema's, zonder dat die diepgaand worden uitgewerkt. Hij hield daarbij vast aan de tonaliteit. Poulenc schreef werken in allerlei muzikale genres.
thumb|Herdenkingsplaquette voor Poulenc in Parijs Poulenc leefde het grootste deel van zijn leven in zijn geboortestad Parijs. Hij overleed er in 1963 aan een hartaanval en werd begraven op het beroemde Parijse kerkhof Père-Lachaise.
Composities (selectie) Orkestwerken 1921: Les mariés de la Tour Eiffel, voor orkest 1928: Concert champêtre, voor klavecimbel en orkest Allegro molto Andante (Mouvement de Sicilienne) Finale 1929: Aubade, een "Choreografisch gedicht" voor piano en 18 instrumenten 1932: Concert in d mineur, voor 2 piano's en orkest (1932) Allegro ma non troppo Larghetto Finale: Allegro molto 1935: Suite française d'après Claude Gervaise, voor orkest Bransle de Bourgogne Pavane Petite marche militaire Complainte Bransle de Champagne Sicilienne Carillon 1937: Deux Marches et un intermède (kamerorkest: fluit, hobo, klarinet, fagot, trompet en strijkers) Marche 1889 Intermède champêtre Marche 1937 1938: Concert voor orgel, strijkers en pauken 1939: Deux Préludes posthumes et une gnossienne, orkestratie van drie pianostukken van Erik Satie 1947: Sinfonietta (compositie voor orkest, opgedragen aan Georges Auric) Allegro con fuocco Molto vivace Andante cantabile Final 1949: Concerto pour piano et orchestre Allegretto Andante Rondeau à la française 1952: Matelot provençale, vijfde deel uit La Guirlande de Campra, een serie variaties en meditaties op een thema uit de 18e-eeuwse opera Camille van André Campra uit 1717 1956: Bucolique, voor orkest, zevende deel uit Variations sur le nom de Marguerite Long
Muziektheater Opera's Voltooid intitelaktespremièrelibretto 1920 Le Gendarme incompris 1 akte 24 mei 1921, Parijs, Théâtre Michel Jean Cocteau en Raymond Radiguet naar Stéphane Mallarmé 1944 Les mamelles de Tirésias proloog en 2 aktes 1e versie met groot orkest: 3 juni 1947, Parijs, Opéra-Comique;2e versie met kamerorkest: 5 maart 1963, Milaan, Piccola Scala Guillaume Apollinaire 1945 L'Histoire de Babar, le petit éléphant;georkestreerd in 1962 door Jean Françaix Jean de Brunhoff 1953-1955 Dialogues des Carmélites, op. 159 3 aktes, 12 taferelen 26 januari 1957, Milaan, Teatro alla Scala Georges Bernanos, Albert Béguin en Philippe Agostininaar Gertrud von Le Fort novel "Die Letzte am Schafott" 1958 La Voix humaine 1 akte 6 februari 1959, Parijs, Opéra-Comique Jean Cocteau 1961 La Dame de Monte-Carlo, op. 180 1 scène november 1961, Monte Carlo Jean Cocteau
Balletten Voltooid intitelaktespremièrelibrettochoreografie 1922-1923 Les biches, op. 36 1 akte 1924 Bronislava Nijinska 1940-1941 Les animaux modèles 1 akte 1942 Serge Lifar
Koorwerken 1922, rev. 1945: Chanson à boire, lied voor mannenkoor, geschreven voor de Harvard Glee Club, op een 17e-eeuws anoniem gedicht 1936: Sept chansons, liederen voor gemengd koor op gedichten van Appolinaire, Eluard en Legrand 1936: Litanies à la Vierge Noire, voor vrouwen- of kinderkoor en orgel 1936: Petites voix, voor vrouwenkoor (SSA) a capella 1937: Mis in g-groot, voor gemengd koor a capella 1937: Sécheresses, cantate voor gemengd koor en orkest 1939: Quatre Motets pour un temps de pénitence, motetten voor gemengd koor a capella 1939: Exultate Deo, motet voor gemengd koor a capella 1941: Salve Regina, gemengd koor a capella 1943, rev. 1959: Figure humaine, cantate voor gemengd dubbelkoor a capella 1945: Un soir de neige, kamercantate voor 6 gemengde stemmen of kamerkoor, op teksten van Paul Eluard 1945-1946: Chansons françaises, liederen voor gemengd koor a capella op traditionele Franse teksten 1948: Quatre Petites prières de Saint-François d'Assise, gebedsliederen voor mannenkoor a capella 1950: Stabat Mater, koorwerk met orkestbegeleiding voor sopraan, gemengd koor en klein orkest 1951-1952: Quatre Motets pour un temps de Noël, motetten voor gemengd koor a capella 1952: Ave verum corpus, voor vrouwenkoor a capella 1957-1959: Laudes de Saint Antoine de Padoue, voor mannenkoor a capella 1959: Gloria, voor sopraan, gemengd koor en orkest 1961: -1962 Sept Répons des Ténèbres, voor jongenssopraan, gemengd mannenkoor en orkest
Kamermuziek (De werken met twee jaartallen zijn later gereviseerd door Poulenc zelf.) 1918, rev. 1945: Sonate, voor twee klarinetten (op. 7) 1918: Sonate, voor viool en piano (op. 12) 1918? rev. 1946 Trois mouvements perpétuels, voor 9 instrumenten ( op. 14) 1922, rev. 1945: Sonate, voor klarinet en fagot (op. 32) 1922, rev. 1945: Sonata, voor hoorn, trompet en trombone (op. 33) 1926: Trio, voor hobo, fagot en piano (op. 43) 1932: Bagatelle in d klein, voor viool en piano (op.60.III) 1932, rev. 1939: Sextuor (sextet) voor piano en blaaskwintet (op. 100) 1934: Villanelle, voor pijp en piano (op. 74) 1935: Suite française voor 2 hobo's, 2 fagotten, 2 trompetten, 3 trombones, slagwerk en klavecimbel (op. 80) 1940, rev. 1948: Sonate voor cello en piano (op. 143) 1942, rev. 1949: Sonate voor viool en piano (op. 119) Allegro con fuoco Intermezzo Presto tragico 1942: Un joueur de flûte berce les ruines voor fluit solo 1956-1957: Sonate voor fluit en piano (op. 164) Allegretto malincolico Cantilena: Assez lent Presto giocoso 1957: Elegie voor hoorn en piano (op. 168, ter nagedachtenis aan Dennis Brain) 1962: Sonate voor klarinet en piano (op. 184) Allegro tristamente (Allegretto - Très calme - Tempo allegretto) Romanza (Très calme) Allegro con fuoco (Très animé) 1962: Sonate voor hobo en piano (op. 185, ter nagedachtenis aan Sergej Prokofjev, Poulencs laatste werk) Elégie (Paisiblement, Sans Presser) Scherzo (Très animé) Déploration (Très calme)
Pianowerken 1918: Sonate pour piano à quatre mains, voor piano vier-handig Prélude Rustique Final 1918: Trois Mouvements perpétuels Asséz modéré Très modéré Alerte 1918-1928: Trois pièces pour piano Pastorale Toccata Hymne 1919: Valse (vijfde deel uit het Album des Six) 1920: Cinq Impromptus (herzien in 1939) 1920: Suite en ut, in C majeur, opgedragen aan Ricardo Viñes Presto Andante Vif 1924: Promenade (herzien in 1952, opgedragen aan Arthur Rubinstein) A pied En auto A cheval En bateau En avion En autobus En voiture En chemin de fer A bicyclette En diligence 1925: Napoli, een suite in drie delen Barcarolle Nocturne Caprice italien 1927: -1928 Deux Novelettes(herzien in 1939) 1929: Pièce brève sur le nom d'Albert Roussel (het derde deel uit Hommage à Albert Roussel, geschreven ter ere van Roussels 60e verjaardag) 1929-1938: Huit Nocturnes 1932: Valse-improvisation sur le nom de Bach (derde deel uit Hommage à J.S. Bach, opgedragen aan Vladimir Horowitz) 1932: Improvisations 1932 - 1934: I t/m X 1941: XI en XII 1958: XIII en XIV 1959: XV (à Edith Piaf) 1932: Intermezzo in d mineur 1933: Feuillets d'album 1933: Villageoises voor kinderen 1934: Intermezzo in Des majeur 1934: Intermezzo in C majeur 1934: Presto, Badinage et Humoresque (opgedragen aan Horowitz) 1936: Les Soirées de Nazelles (gestart in 1930, later afgemaakt) 1937: Bourrée au Pavillion d'Auvergne (vijfde deel uit A l'exposition) 1940: Mélancolie (première in 1941 in Salle Gaveau in Parijs) 1951: L'embarquement pour Cythère, een valse-musette voor twee piano's, onderdeel van Poulencs filmmuziek voor Le voyage en Amérique 1951: Thème varié, thema met 11 variaties 1952: Capriccio (d'après le Bal masqué), voor 2 piano's 1952-1953: Sonate voor 2 piano's Prologue Allegro molto Andante Lyrico Epilogue 1959: Novellette en mis-mineur sur un thème de Manuel de Falla 1960: Élégie (en accords alternés) pour deux pianos , elegie voor 2 piano's ter nagedachtenis aan Marie-Blanche de Polignac
Opnames van Poulencs werken Lijst met verschillende opnames (Officiële website) Francis Poulenc - Stabat Mater. Stabat Mater en Sept Répons des Ténèbres door Cappella Amsterdam, Estonian Philharmonic Chamber Choir, Estonian National Symphony Orchestra o.l.v. Daniel Reuss (harmonia mundi 2013)
Externe link Officiële internetpagina
Categorie:Frans componist Categorie:20e-eeuws componist