De Graafschap is een Nederlandse voetbalclub uit het Gelderse Doetinchem. De club werd in het jaar 1954 opgericht. De traditionele uitrusting van De Graafschap bestaat uit een horizontaal gestreept blauw-wit shirt, gebaseerd op de kleuren van de stad. De Achterhoekers spelen sinds de oprichting van de club hun thuiswedstrijden op De Vijverberg. Het stadion biedt plaats aan 12.660 toeschouwers. De Graafschap is de enige club die sinds de oprichting van het profvoetbal in Nederland nog steeds als onafhankelijke voetbalclub bestaat.
Hoewel De Graafschap geen grote nationale, laat staan internationale successen heeft behaald, slechts eenmaal werd het linkerrijtje van de Eredivisie bereikt met een achtste plaats en drie keer de kwartfinale van de KNVB Beker, heeft de club een loyale achterban met een gemoedelijke maar fanatieke sfeer. De aanhang noemt zichzelf “De Superboeren” en staat bekend om zijn Achterhoekse plattelandsmentaliteit. De Graafschap geniet dan ook in het gehele voetballand bekendheid onder de bijnaam die synoniem is komen te staan voor de clubnaam en een gangbare term is in de spreektaal en de schrijvende media.
Geschiedenis miniatuur|Onder leiding van De Visser promoveerde de club in juni 1973 voor het eerst naar de Eredivisie. miniatuur|Eredivisie, De Graafschap tegen Feyenoord 5-7, 7-10-1973. miniatuur|In het seizoen 1990-1991 werd de club met Simon Kistemaker (r) ongeslagen kampioen van de Eerste Divisie (Kistemaker hier als trainer van Volendam; eredivisieduel Ajax-Volendam 5-0, 5-2-1984). miniatuur|Tussen 1995 en 2003 speelde De Graafschap het langst onafgebroken in de Eredivisie. miniatuur|In 2015 werd Mister De Graafschap Jan Vreman trainer van de club.
Ontstaan van de club Naar aanleiding van de Watersnoodwedstrijd en de weigering van de KNVB om het profvoetbal in te voeren, werd de 'wilde bond' NBVB opgezet. In deze bond zou profvoetbal gespeeld worden, waarvoor nieuwe clubs werden opgericht. In Doetinchem werd onder leiding van de heer Johan Roodbergen op 1 februari 1954 de beroepsvoetbalclub (bvc) 'De Graafschap' opgericht. De naam verwijst naar de Oost-Gelderse streek De Graafschap waarin Doetinchem ligt en dat voluit Graafschap Zutphen (tot 1795 het Kwartier van Zutphen) heette. De streek is nu beter bekend als De Achterhoek. De club De Graafschap zou spelen met een horizontaal blauw en wit gestreept shirt, een witte broek en horizontaal blauw en wit gestreepte kousen. In Doetinchem was voordien nog nooit profvoetbal gespeeld. Toen de NBVB en KNVB fuseerden, trad De Graafschap alsnog toe tot de (prof)competitie. Hiervoor fuseerde de club met VV Oosseld (opgericht in 1922, kortweg VVO) tot vereniging betaald voetbal (vbv) 'De Graafschap' nadat gesprekken over een samengaan van alle clubs rond Doetinchem op niets waren uitgelopen. De clubs maakten gescheiden het seizoen 1954/55 af en hierna werd de fusie per 1 september 1955 geformaliseerd en werd Oosseld, waarvan de naam verdween, de amateurafdeling van De Graafschap. Gesprekken om ook VV Doetinchem hierbij te betrekken werden door de leden van Doetinchem verworpen. De Graafschap is de enige ploeg uit de NBVB die nog als zelfstandige profclub bestaat. Oprichter Roodbergen, die een tribune naar zich vernoemd kreeg, zag 'zijn' De Graafschap nooit spelen, omdat hij nagenoeg blind was. De thuiswedstrijden werden in het nieuw gebouwde stadion De Vijverberg gespeeld.
Eerste promotie Onder leiding van Piet de Visser en met Guus Hiddink als spil in het elftal won De Graafschap de eerste nacompetitie in het Nederlandse voetbal in het seizoen 1972/73. Het eerste seizoen in de Eredivisie werd een succes met een veertiende plaats en onder andere een 1-0 thuisoverwinning op AFC Ajax. Ook in de twee daaropvolgende seizoenen wist de ploeg zich veilig te spelen, maar in de Eredivisie 1976/77 eindigde de ploeg laatste. Het zou de eerste degradatie zijn van in totaal negen degradaties doorheen de geschiedenis van de club, met evenzoveel promoties. In het seizoen van de Eerste divisie 1980/81 deed De Graafschap nooit mee om de prijzen. Jonkheer Boudewijn de Geer was dat seizoen niet populair bij de supporters en werd in de beslissende nacompetitiewedstrijd tegen FC Den Bosch uitgefloten door het publiek. Maar de stemming sloeg om toen De Geer twee keer scoorde en de Graafschap naar de Eredivisie schoot. In het daaropvolgende seizoen eindigde de club laatste en degradeerde voor de tweede maal. Net zoals de nacompetitie of play-offs om promotie/degradatie zou een motto in het Achterhoeks dialect dat de club en haar supporters hanteren de sportieve geschiedenis van De Graafschap definiëren: "Wi-j komt altied weer terug."
Hoogtijdagen en degradatie In het seizoen 1990/91 werd De Graafschap onder trainer Simon Kistemaker ongeslagen kampioen van de Eerste Divisie. Na 1 jaar eredivisie degradeerde het meteen weer. Tussen 1995 en 2003 speelde De Graafschap het langst onafgebroken in de Eredivisie. In 1997 eindigde De Graafschap onder Fritz Korbach op de achtste plaats, de hoogste eindpositie ooit. Sindsdien liepen de resultaten terug en in 2003 degradeerde De Graafschap onder trainer Peter Bosz na acht jaar Eredivisie terug naar de Eerste Divisie.
Heen en weer In het daaropvolgende seizoen promoveerde De Graafschap ondanks de zesde plaats op wonderbaarlijke wijze opnieuw naar de Eredivisie. In de wedstrijd uit tegen Excelsior die de geschiedenis zou ingaan als Het Wonder van Woudenstein stond De Graafschap in de 90e minuut in de virtuele stand van de nacompetitie poule net onder Heracles Almelo. Beide ploegen hadden op dat moment 11 punten maar Heracles had een beter doelsaldo. In de extra tijd scoorde verdediger Michael van der Kruis de winnende treffer (2-3). Omdat Heracles bleef steken op een 2-2 gelijkspel tegen FC Volendam promoveerden niet de Almeloërs maar De Graafschap naar de eredivisie.
Een jaar later degradeert De Graafschap via hetzelfde systeem terug naar de Eerste Divisie na in de Eredivisie als zeventiende te zijn geëindigd. In 2006 eindigde De Graafschap als vijfde in de Jupiler League.
Tweemaal kampioen In 2007 werd De Graafschap met overmacht kampioen van de Eerste Divisie en wist het vriend en vijand te verrassen door in de winter van het daaropvolgende seizoen de twaalfde plaats in de Eredivisie te bezetten. Na de winterstop ging het bergafwaarts. Slechts één overwinning werd er in de tweede seizoenshelft geboekt, maar via de nacompetitie wist de club zich alsnog veilig te spelen.
Na vele transfers en een trainerswissel in de zomer sloot De Graafschap het daaropvolgende seizoen af op de zeventiende plaats. De Graafschap wist op wonderbaarlijke wijze aan directe degradatie te ontsnappen door in de voorlaatste wedstrijd in de laatste minuut de winnende treffer te maken tegen NAC Breda. Vervolgens bleek een 2-2 gelijkspel in de degradatiekraker tegen directe concurrent Volendam op de laatste speeldag voldoende om rechtstreekse degradatie te ontlopen. In de nacompetitie ging het met De Graafschap alsnog mis. In de finale werd er over drie wedstrijden verloren van RKC Waalwijk.
De Graafschap speelde vervolgens een goed seizoen en kroonde zich in de 35e speelronde tot kampioen van de Jupiler League 2009/10. In de kampioenswedstrijd werd Go Ahead Eagles na een vroege 2-0 achterstand alsnog verslagen. De 2-2 en 3-2 vielen in de 86e en 89e minuut.
In het seizoen 2010/11 in de Eredivisie werden er onder trainer Darije Kalezic prima resultaten behaald en eindigde De Graafschap met 38 punten op de veertiende plek, de beste prestatie sinds de eeuwwisseling. De Graafschap verloor gedurende het seizoen slechts drie van de zeventien thuiswedstrijden, won in de Kuip met 1-0 van Feyenoord en eindigde op de ranglijst boven aartsrivaal Vitesse.
Zwarte jaren Het seizoen 2011/12 was een dramatische jaargang voor De Graafschap. Er werd al lange tijd slecht gepresteerd toen trainer Andries Ulderink in januari na een pijnlijke 4-1 thuisnederlaag tegen concurrent VVV-Venlo op straat werd gezet. Onder interim-trainer Richard Roelofsen wist de ploeg rechtstreekse degradatie nog net te ontlopen. In de nacompetitie ging de club alsnog onderuit tegen FC Den Bosch.
In de zomer van 2012 werd Pieter Huistra als trainer aangesteld. Naarmate het seizoen vorderde nam de onvrede bij de supporters steeds verder toe. De sportieve resultaten waren erg slecht en ook op bestuurlijk niveau was er veel onrust binnen de club. Er zouden problemen zijn met de financiën, bestuurders lagen met elkaar en de media overhoop en het stadion was vaak nog niet voor de helft gevuld. Wel werd de derde periode gewonnen. Uiteindelijk eindigde De Graafschap op de achtste plaats en werd het in de nacompetitie uitgeschakeld door eredivisionist Roda JC Kerkrade.
Het daarop volgende seizoen was ook een moeilijke jaargang. Eind 2013 werd bekendgemaakt dat De Graafschap een schuld had van 3 miljoen euro. De Graafschap kreeg van de Vereniging Betaald Voetbal (de op dat moment enige aandeelhouder) toestemming om aandelen uit te geven om zo van de schulden af te komen. De Graafschap zette 30 aandelen te koop. Op 11 december meldde De Graafschap op zijn website dat Guus Hiddink een aandeel had gekocht. Trainer Huistra werd halverwege het seizoen ontslagen en zijn opvolger Jimmy Calderwood stapte na slechts 29 dagen op vanwege een conflict met het bestuur. Met Jan Vreman als nieuwe hoofdtrainer werd de weg omhoog voorzichtig weer ingezet en De Graafschap eindigde uiteindelijk als zevende. In de nacompetitie werd het in de tweede ronde na een spannende ontknoping uitgeschakeld door eredivisionist RKC Waalwijk.
Terug naar de Eredivisie In het seizoen 2014/15 waren de bestuurlijke problemen verkleind en ook de financiële malaise leek achter de rug. Met een vrij jonge selectie – waarbij regelmatig vier of vijf spelers uit de eigen jeugdopleiding aan de aftrap verschenen – eindigde De Graafschap op de zesde plek, en dwong daarmee deelname af aan de nacompetitie. In de eerste ronde versloeg de club met veel geluk Almere City FC. In de tweede ronde won De Graafschap tweemaal met 1-0 van Eredivisionist Go Ahead Eagles. In de finale van de play-offs speelde de club van trainer Jan Vreman thuis met 0-0 gelijk tegen FC Volendam om vervolgens uit met 1-0 te winnen. Hierdoor promoveerde De Graafschap na drie jaar afwezigheid weer naar de Eredivisie.
Doordat er financieel nog niet veel mogelijk was in Doetinchem, trok De Graafschap in de zomer van 2015 relatief onbekende spelers uit met name de Eerste Divisie aan. De club wilde geen nieuwe financiële problemen veroorzaken door koste wat kost voor handhaving te gaan. Mede hierdoor stond De Graafschap in de winterstop op de laatste plaats met slechts vijf punten en een gat van acht punten met de nummer zeventien SC Cambuur. Na de winterstop werd echter een inhaalrace ingezet en wist De Graafschap Cambuur te passeren op de ranglijst, wat deelname aan de play-offs opleverde. In de slotwedstrijd van de reguliere competitie speelde De Graafschap thuis met 1-1 gelijk tegen Ajax, dat daardoor de titel misliep. De Graafschap schakelde in de play-offs MVV Maastricht uit, maar verloor daarna in de beslissende wedstrijden om promotie/degradatie van Go Ahead Eagles. Normaal gesproken zou degradatie daarmee een feit zijn. In dit geval moest De Graafschap echter afwachten wat er zou gebeuren met FC Twente. De KNVB was voornemens die club terug te zetten naar de Eerste divisie.Licentiecommissie biedt FC Twente tweede kans in de Jupiler League KNVB, 18 mei 2016 De Graafschap zou dan in zijn plaats alsnog in de Eredivisie mogen blijven, maar die beslissing van de licentiecommissie werd door de beroepscommissie van de KNVB ten gunste van FC Twente herzien.
Recente promoties en degradaties