Mario (Japans: マリオ) is een videospel-personage, ontwikkeld door de Japanse spelontwerper Shigeru Miyamoto, en wordt gezien als de mascotte van Nintendo. Mario heeft al in meer dan 200 videospellen een rol gespeeld sinds hij werd ontwikkeld en hoewel hij eigenlijk alleen in platformspellen verscheen, verschijnt hij tegenwoordig in allerlei soorten spellen, zoals racegames, puzzelspellen, role-playing games, vechtgames, sportgames en vele anderen soorten spellen.
Mario is een kleine, aardige, mollige, Italiaanse loodgieter, die woont in het Mushroom Kingdom. Mario staat er om bekend dat hij Bowsers plannen dwarsboomt aangezien Bowser Princess Peach wil kidnappen om zo over het Mushroom Kingdom te kunnen heersen. Mario heeft naast Bowser ook nog andere vijanden en rivalen, zoals Bowsers kinderen, Donkey Kong (met wie hij later bevriend raakte) en Wario (zijn aartsrivaal).
Aangezien Mario de mascotte van Nintendo is, is hij het bekendste personage uit een videospel. Alle Mario-spellen samen zijn al meer dan 285 miljoen keer verkocht, waarmee de Marioserie de bestverkopende videospelserie aller tijden is. Naast de platformspellen waarin hij vaak verschijnt, is Mario ook te vinden in videospellen in andere genres zoals de Mario Kart-raceserie, maar ook de Nintendo-arcadesportspellen (zoals de Mario Tennis-serie en de Mario Golf-serie) en Nintendo's Mario-RPG's. Naast de spellen, televisieprogramma's, films en strips, bestaan er nog vele andere producten met Mario.
Concept en vormgeving Mario verscheen voor het eerst in het arcadespel Donkey Kong als een personage genaamd "Jumpman". Jumpman was een timmerman met een rode pet en een snor. Het spel was verrassend succesvol. Mario vormde later een paar met zijn broer Luigi in een ander arcadespel, getiteld Mario Bros. Toen de Nintendo Entertainment System (NES) werd uitgebracht, was Super Mario Bros het lanceerspel voor het systeem met Mario in de hoofdrol. "Jumpman", de held uit Donkey Kong, werd ook wel "Mario" genoemd in bepaalde promotiestukken voor het spel. Hij zou vernoemd zijn naar de zakenman Mario Segale, die begin jaren tachtig de verhuurder was van Nintendo of America's hoofdkantoor in Seattle. In de tijd dat het gebouw daar stond, was Nintendo of America op zoek naar een naam voor de populaire Jumpman. Ze realiseerden zich dat Segale en Jumpman veel op elkaar leken, dus werd de naam veranderd naar Mario.
Met de gelimiteerde pixels en kleuren van de 8 bit-NES, konden de spelprogrammeurs Mario's bewegingen niet animeren zonder zijn armen te laten "verdwijnen". Door zijn shirt een vaste kleur te geven en hem een overall te laten dragen werd dit probleem opgelost. Ook hadden ze niet de ruimte om hem oren of een mond te geven en ze konden hem geen haar geven, wat resulteerde in een snor, bakkebaarden en een pet om deze problemen op te lossen. Mario's bedenker, Shigeru Miyamoto, stelde toen hij werd geïnterviewd, dat Mario een cap draagt omdat hij het moeilijk vindt om haar te tekenen. Mario's stem werd van 1995 tot en met 2023 ingesproken door Charles Martinet, die ook de stem deed van Luigi, hun tegenstanders, Wario, Waluigi en andere personages zoals Toadsworth.
Mario heeft de rol aangenomen van Nintendo's mascotte en er is een hele merchandise rondom hem. Mario's hoofdrivaal was de SEGA-mascotte Sonic the Hedgehog die debuteerde in 1991. De twee mascottes hadden een nek-aan-nekrace tot bijna een decennium daarna, totdat in 2001 Sonic Adventure 2: Battle op een Nintendoconsole verscheen door SEGA's nieuwe thirdpartystatus, waardoor de langdurige rivaliteit ophield. Mario en Sonic verschenen officieel samen in een sportspel: Mario & Sonic at the Olympic Games. De twee maken ook deel uit van Nintendo's Super Smash Bros.-serie.
Verschijningen
thumb|100px|Het embleem van Mario. Mario maakte zijn debuut in het arcadespel Donkey Kong in 1981. In Donkey Kong Junior in 1982 was hij de schurk en in het eindfilmpje gaat hij knock out (maar hij is niet dood aangezien hij opnieuw verschijnt in latere spellen). De spellen waren erg succesvol en werden daardoor er ook een arcade-spin-off verscheen, Mario Bros. in 1983, dat een twee-speler modus bevatte en ook zijn langere doch jongere broer Luigi introduceerde. Zijn volgende verschijning was in Super Mario Bros. voor het Nintendo Entertainment System (NES).
In het geheel zijn Mario spellen ongeveer 285 miljoen keer verkocht, met Super Mario Bros. 3 als recordhouder voor een spel dat niet met console samen werd verkocht (er werden 18 miljoen exemplaren verkocht). Mario en zijn vrienden verschenen ook in de latere Game & Watch spellen. Mario heeft zo ongeveer elk genre qua videospellen onderzocht. Naast de actieplatforms verscheen hij in puzzelspellen, race spellen, sportspellen, vechtspellen, RPG's en zelfs educatieve spellen.
Naast zijn platform-spelverschijningen, verscheen Mario in nog veel meer andere spellen en maakt gastoptredens in niet-Mariospellen, zoals in Mike Tyson's Punch-Out!! waar hij de scheidsrechter is. Naast zijn gastoptredens verscheen Mario ook in non-platformspellen als de held van de serie, zoals de Super Smash Bros.-serie. Deze spellen werden uitgegeven door Nintendo, maar ontwikkeld door een ander bedrijf, zoals Hudson Soft of Camelot Software Planning. Mario verscheen zelfs al speelbaar personage in NBA Street V3 en SSX On Tour, beide van Electronic Arts. Bij sommige verschijningen, is hij niet eens een in-gamepersonage: in The Legend of Zelda: A Link To The Past verscheen Mario op een schilderij en in Metal Gear Solid: The Twin Snakes verscheen hij samen met Yoshi als een klein beeldje.
Na het relatief onbekende Game & Watch-spel Mario Bombs Away werd Mario's eerste non-platform spel uitgebracht in 1990. Dr. Mario'''s gameplay was gelijk aan die van Tetris, wat later werd overgezet naar bijna alle consoles van Nintendo. Mario werd later ook gebruikt in andere genres; twee voorbeelden hiervan zijn het educatieve spel Mario Paint, dat verscheen in 1992 voor de Super Nintendo Entertainment System en Super Mario Ball voor de Game Boy Advance. Het uit 1996 daterende Super Mario RPG: Legend of the Seven Stars voor de Super Nintendo Entertainment System zorgde voor Mario's eerste role-playing game, sinds toen zijn er nog negen role-playing games gevolgd: Paper Mario voor de Nintendo 64, Mario & Luigi: Superstar Saga voor de Game Boy Advance, Paper Mario: The Thousand-Year Door voor de Nintendo GameCube, Mario & Luigi: Partners in Time voor de Nintendo DS, Super Paper Mario voor de Wii, Mario & Luigi: Bowser's Inside Story voor de Nintendo DS, Paper Mario: Sticker Star voor de Nintendo 3DS, Mario & Luigi: Dream Team Bros. voor de Nintendo 3DS en Mario & Luigi: Paper Jam Bros., ook voor de Nintendo 3DS. Buiten de platformspellen waarmee hij vaak wordt geassocieerd, verscheen Mario ook in de wat meer sport-georiënteerde videospellen, zoals Mario Superstar Baseball en de Mario Smash Football-serie.
Mario's multiplayerspellen representeren een belangrijk sub-bereik van Mario-spellen. De Mario Kart-franchise begon met het uit 1992 daterende Super Mario Kart voor de Super Nintendo Entertainment System en is nog steeds een heel succesvolle en de langstlopende kart-racefranchise tot op heden, aangezien er wereldwijd (met uitzondering van de Mario Kart Arcade versies) meer dan 30 miljoen exemplaren zijn verkocht. Naast het racen, bevatten de Camelot-sportspelfranchises Mario Golf en Mario Tennis ook Mario. In 1999 startte de, door Hudson ontworpen, spelserie Mario Party op de Nintendo 64. De spellen zitten vol met mini-games en zijn speelbaar met maximaal 4 spelers, met als meest recente incarnaties Mario Party 10, dat in maart 2015 werd uitgebracht voor de Wii U; en Mario Party:The Top 100, dat uitkwam in januari 2018 voor de 3DS.
De televisieserie The Super Mario Bros. Super Show! en een speelfilm die losjes gebaseerd was op de videospelserie genaamd Super Mario Bros. brachten het personage naar de tv- en de filmwereld. De show bevatte "Captain" Lou Albano als Mario en de film bevatte Bob Hoskins. Buiten de originele spellen, televisieprogramma's, film en strips, heeft Mario een merchandise die om hem draait en maakte zijn opwachting in de populaire cultuur. De Nintendo Comics System-serie, samen met de Nintendo Adventure Books die ook werden gemaakt.
In 2016 werd Super Mario Run uitgebracht, het eerste Mariospel voor mobiele apparaten.
In 2023 werd de film The Super Mario Bros. Movie uitgebracht, waarin Mario's stem werd ingesproken door Chris Pratt. De Nederlandse stem is ingesproken door Florus van Rooijen en de Vlaamse stem door Lander Severins. Dezelfde stemacteurs keerde terug als Mario voor de vervolgfilm The Super Mario Galaxy Movie in 2026.
Kenmerken Mario was oorspronkelijk neergezet als een tweedimensionale sprite, maar in latere spellen heeft hij een driedimensionaal, polygonisch weergegeven uiterlijk. Hij is omschreven als een loodgieter die woont in het Mushroom Kingdom en een lengte heeft van 155 cm (5 ft 1). Hij is de oudere maar kleinere broer van Luigi en ze zijn beide Italiaanse loodgieters. Volgens verschillende bronnen, komen Mario en Luigi uit Brooklyn, alhoewel Super Mario World 2: Yoshi's Island de indruk wekt dat hij werd geboren in het Mushroom Kingdom. Mario's complete tegenpool is Wario.
Uiterlijk Mario's standaard uiterlijk is met de jaren veranderd: een kort, gezet mannetje dat een petje met een 'M' erop draagt, bruin haar, zwarte snor, een abnormaal grote en ronde neus, witte handschoenen en een overall. De reden dat hij die snor en dat petje heeft gekregen is dat ze de mond en het haar niet zo konden laten bewegen. Hij draagt normaal gesproken een blauwe overall over een rood shirt, maar oorspronkelijk droeg hij een rode overall op een blauw shirt zoals in Donkey Kong (dit is ook hoe Mario eruitziet in de drie cartoonseries). In de originele Super Mario Bros video game, droeg Mario een bruin shirt en een rode overall (hoewel dit waarschijnlijk was door de limieten van de hardware toentertijd). Hij wordt soms omschreven als iemand met overgewicht, een voorbeeld daarvan kwam ter sprake in Super Mario 64.
Mario's outfit wordt vaak aangepast aan het spel. Zo droeg hij bijvoorbeeld in Mario Smash Football, (Super Mario Strikers) een voetbal kit in tegenstelling tot de overall. In Super Mario Sunshine, vervangt een rood T-shirt Mario's gebruikelijke shirt met lange mouwen en kon hij eventueel ook nog een zonnebril en een Hawaïaansachtig shirt aan trekken. In Super Mario Odyssey heeft Mario vele outfits ter beschikking naast zijn standaard outfit. De meeste outfits zijn gebaseerd op eerdere games van Mario, bijvoorbeeld de doktersjas uit Dokter Mario en de bouwvakkersoutfit uit Super Mario Maker.
In sommige games kan Mario transformeren in verschillende vormen, waarbij Mario bij elke vorm een ander kostuum heeft. In Super Mario Bros. kan hij een fire flower oppakken die zijn outfit verandert in een witte overall op een rood shirt (hoewel het oranje met rood was in de originele NES-versie van Super Mario Bros. 3 en nu juist het tegenovergestelde).
Persoonlijkheid