thumb|Een parade van Imperial Stormtroopers op de Dragon*Con 2008 Cosplay (Japans: コスプレ, kosupure) is een vorm van performancekunst waarbij de deelnemers gebruikmaken van kostuums en accessoires om een bepaald personage of idee uit te beelden. In de ruimere zin van het woord verwijst cosplay naar alle gekostumeerde rollenspellen buiten het podium om, ongeacht de culturele context.
Favoriete bronnen zijn onder andere manga, anime, stripverhalen, tokusatsu, stripromans, webstrips, computerspellen en films. Andere bronnen zijn onder andere artiesten van J-pop, J-rock, visual kei en fantasy bands (zoals Sound Horizon). Elke entiteit uit de echte of virtuele wereld de zich leent voor dramatische interpretatie kan gebruikt worden als onderwerp. Levenloze objecten krijgen antropomorfische vormen en het is niet ongewoon om de geslachten verwisseld te zien waarbij de vrouwen mannenrollen spelen en vice versa (crossplay). Er is ook een kleine subset binnen de cosplaycultuur rondom sexappeal waarbij de cosplayers specifiek kiezen voor personages die bekendstaan om hun aantrekkelijkheid en/of onthullende (of zelfs expliciete) kostuums.
Het internet heeft het mogelijk gemaakt voor veel cosplayers om sociale netwerken en websites op te richten die zich richten op cosplayactiviteiten, terwijl forums hen in staat stellen om verhalen, foto's, nieuws en tips te delen. De exponentiële groei van het aantal mensen die cosplay oppakken als hobby sinds 1990 heeft ervoor gezorgd dat het fenomeen invloed heeft binnen de popcultuur. Dit is voornamelijk het geval in Azië, waar cosplay invloed heeft op de straatmode en de popcultuur.
Terminologie Het woord is ontstaan als porte-manteau van de woorden costume (kostuum) en play (acteren). De oorsprong van het woord ligt zeer waarschijnlijk bij Nobuyuki Takahashi van Studio Hard die in juni 1983 het woord gebruikte in het tijdschrift My Anime. met scans van het originele artikel Het artikel heette oorspronkelijke "Costume Play", maar de term klonk niet goed in het Engels dus werd deze veranderd in "Operation Cosplay". De creatie van de term weerspiegelt een veelvoorkomende Japanse methode van afkorten waarbij de eerste twee morae van een woordenpaar worden gebruikt om een nieuw woord te vormen. costume wordt dan kosu (コス) en play wordt pure (プレ). Het woord is sinds 2008 ook opgenomen in het woordenboek. De definitie in de Oxford Dictionary
Geschiedenis thumb|Cosplay Final Fantasy VII Van oudsher is het in de Verenigde Staten al de gewoonte om gedurende Halloween een kostuum te dragen en sinds de tweede helft van de jaren zestig werden ook gedurende sciencefictionconventies kostuums gedragen die personages uitbeelden die in werken zoals Star Trek voorkomen. Hiermee kwam deze stijl van verkleden voor het eerst voor binnen de Verenigde Staten.
In Japan werden de sciencefictionconventies sterk beïnvloed door de WorldCon Sciencefictionconventie die voornamelijk in de Verenigde Staten gehouden werden in de jaren zestig en zeventig. In Japan werd voor het eerst gecosplayed op een conventie bij de 13de Nihon SF Taikai in 1974 in Kioto volgens de gegevens die het jaar daarop werden vrijgegeven. In 1978 werd in Ashinoko in de Kanagawa prefectuur de 17de Nihon SF Taikai gehouden. Deze sciencefictionconventie werd bijgewoond door de scifi-criticus Mari Kotani die gekleed was als een personage uit het verhaal A Fighting Man of Mars van Edgar Rice Burroughs met de afbeelding op de omslag van het boek als inspiratie. Mari Kotani was niet de enige op de Nihon SF Taikai met een cosplay. Directeur Yasuhiro Takeda van Gainax was ook aanwezig met een kostuum van een personage uit Star Wars. Gedurende datzelfde evenement wordt er door andere deelnemers van het evenement gesproken over Mari Kotani die een kostuum draagt uit de manga Triton of the Sea van Osamu Tezuka. Kotani deed niet veel moeite om dit te ontkennen, waardoor er door de massamedia geschreven wordt dat zij een Triton of the Sea-kostuum draagt. Hierdoor werd het door een misverstand de eerste op anime gebaseerde cosplay in Japan.
In 1980, op de 19de Nihon SF Taikai, werd de eerste cosplaywedstrijd gehouden. De deelnemers droegen hierbij kostuums van Superman, Astroboy, Toki o Kakeru Shōjo (The Girl Who Leapt Through Time) en de film Virus. Naast de Comiket werden er steeds vaker cosplayevenementen gehouden op dōjinshi en sciencefiction evenementen in Japan.
Animetijdschriften in Japan begonnen geleidelijk aan meer te schrijven over de cosplay-voorstellingen bij grote evenementen en over het verkopen van dojinshi. Pas in augustus 1980 kreeg het fenomeen een uitgebreide dekking in het eerste nummer van Fanroad. Deze speciale editie bevatte nieuws over de opkomst van groepen jongeren met de naam die rondhing in Harajuku en zich kleedde in Gundamkostuums. De werd destijds gezien als de tegenhanger van de Takenoko-zoku. De term Tominoko-zoku is ontleend aan de naam van de Gundam-animatiefilmregisseur Yoshiyuki Tomino en is een parodie op de term Takenoko-Zoku. In het artikel stonden ook foto's van cosplayers die aan het dansen waren terwijl zij een Gundamkostuum droegen. Hoewel het artikel zelf alleen ging over de Tominoko-Zokusensatie, slaagde het artikel erin om cosplay een algemeen idee te maken onder de animefans.
Voordat de massamedia het had over de term cosplay deed assistent-omroeper Minky Yasu vaak aan cosplay. Minky Yasu droeg vaak kostuums van Minky Momo tijdens het verzamelen van data voor mami no RADI-karu communication die uitgezonden werd door Radio Tokai sinds 1984. Diezelfde radioshow hield ook de eerste cosplaywedstrijd via de radio. Van 1989 tot 1995 werd op TV Asahi een cosplaywedstrijd uitgezonden waarbij kostuums die populair waren in de show Hanakin Data Land beoordeeld werden.
Rond het jaar 1985 nam de cosplay hobby een vogelvlucht in Japan toen men erachter kwam dat het gemakkelijk was om te doen. In diezelfde tijd was Captain Tsubasa ook populair en stelde het gebruik van enkel een T-shirt men in staat om zich te cosplayen als een Captain Tsubasa voetballer. Sinds 1986 begon er ook over cosplay gepraat te worden buiten de cosplaygemeenschap om. Gedurende deze tijd kwamen ook de amateurfotografen tevoorschijn (de zogenaamde kamera-kozō) die zich bezighouden met het kijken naar en fotograferen van cosplayactiviteiten.
Cosplay in de praktijk Kostuums thumb|Cosplayer. New York Comic con. 2012 Cosplaykostuums lopen sterk uiteen en kunnen variëren van eenvoudige outfits tot zeer gedetailleerde "Mechakostuums". Cosplay wordt over het algemeen gezien als iets anders dan Halloween- en Carnavalkostuums aangezien het bedoeling bij cosplay is om een specifiek idee of personage uit te beelden in plaats van de cultuur en symboliek die bij het feest hoort. Als zodanig, zolang zij het kostuum dragen zullen cosplayers vaak proberen om het gedrag en lichaamstaal van het personage proberen over te nemen (met out of character pauzes tussendoor).
De meeste cosplayers creëren hun eigen kostuums, met afbeeldingen van het personage en diens kleding als inspiratie. Bij het maken van het kostuum wordt er veel tijd besteed aan detail en kwaliteit. Hierdoor kan de vaardigheid van een cosplayer worden gemeten aan de hand van de moeilijkheidsgraad van de details van het kostuum en hoe goed deze zijn nagemaakt. Vanwege de moeilijkheidsgraad van het repliceren van sommige details en materialen, onderwijzen cosplayers zichzelf vaak in het vervaardigen van specialiteiten, zoals textiel, handwerk, beeldhouwen, schminken, glasvezel, modeontwerp, hout en andere bruikbare materialen om het uiterlijk en de textuur van het kostuum zo accuraat mogelijk te repliceren. Bijna alle cosplayers dragen pruiken in combinatie met hun outfit om het personage nog accurater weer te geven. Dit is vooral nodig bij anime en manga personages omdat deze vaak een onnatuurlijke en unieke stijl van haar hebben.
Bij eenvoudigere kostuums kan het gebrek aan complexiteit gecompenseerd worden door meer aandacht te besteden aan de materiaalkeuze en de kwaliteit van het gehele kostuum. Het proces van het creëren van een kostuum kan soms erg lang en tijdrovend zijn waardoor het een zeer persoonlijke onderneming en prestatie is voor vele. Dit belastende en vaak dure proces wordt gezien als een van de dingen die cosplayers verenigd en als een deel van de cultuur van cosplay.
Cosplayers verkrijgen hun kostuums via vele verschillende methoden. Fabrikanten produceren en verkopen kostuums met variërende kwaliteit voor het gebruik bij cosplay. Deze kostuums worden vaak online verkocht maar kunnen vaak ook bij speciale winkels en op conventies gekocht worden. Er zijn ook een aantal mensen die in opdracht werken. Deze houden zich bezig met het maken van kostuums op maat, rekwisieten of pruiken ontworpen en op maat gemaakt voor het individu. Een aantal sociale netwerksites voor cosplay hebben een sectie waar dergelijke diensten worden geadverteerd Andere cosplayers, die liever hun eigen kostuums maken, bieden een markt aan voor individuele onderdelen, accessoires en diverse grondstoffen, zoals onbewerkte pruiken of uitbreidingen, haarverf, voorbewerkte doeken en naaiwerk, vloeibare latex, bodypaint, schoenen, sieraden en rekwisieten zoals wapens. De meeste cosplayers maken gebruik van een combinatie van methodes om hun kostuum samen te stellen. Ze laten het wapen bijvoorbeeld door een externe partij doen, creëren de kleding zelf, kopen een aantal accessoires bij een gespecialiseerde winkel, halen de schoenen voor het kostuum bij een normale schoenenwinkel en passen die zo aan dat deze bij het kostuum passen.
Om zo veel mogelijk op het personage te lijken doen sommige cosplayers aan verschillende vormen van lichaamsmodificatie. Contactlenzen die overeenkomen met de kleur van de ogen hun karakter is een gebruikelijke vorm hiervan, vooral bij personages die zeer unieke ogen hebben als deel van hun identiteit en handelsmerk. Contactlenzen die groter zijn dan normaal worden ook vaak gebruikt om de grote ogen van anime- of mangapersonages na te bootsen. Een andere vorm van lichaamsmodificatie die vaak gebruikt wordt is het kopiëren of van een tatoeage of markering die het personage heeft. Tijdelijke tatoeages, markeerstift, bodypaint of in zeldzame gevallen zelfs permanente tatoeages worden gebruikt door cosplayers om het gewenste uiterlijk te verkrijgen. Permanente en tijdelijke haarverf, spray-in haarkleuring, en gespecialiseerde extreme styling producten worden gebruikt door een aantal cosplayers die het haar hebben om het gewenste kapsel te bereiken.
Doel thumb|left|Superman en Batman cosplayers op de C2E2 2012 Het doel van de cosplays kan over het algemeen verdeeld worden in drie categorieën. De meeste cosplayers vallen in meer dan één categorie.
De eerste is de groep van mensen die bewondering uiten voor een personage of bij het gevoel vergelijkbaar te zijn met het karakter qua persoonlijkheid dat personage proberen te worden. Dit type cosplayer wordt meestal gezien als een fan en wordt vaak bestempeld als otaku. Andere kenmerken die zich kunnen voordoen zijn een groter enthousiasme en minder aandacht voor de details en kwaliteit van de cosplay. Bij zulke cosplayers is de kans veel groter dat zij de persoonlijkheid van het personage overnemen en staan bekend om het bekritiseren van andere cosplayers indien die niet een volledige kennis hebben van het personage of het niet overnemen van diens manieren en persoonlijkheid.
De tweede is de groep van mensen die genieten van de aandacht die het cosplayen van een bepaald personage met zich meebrengt. Binnen de verschillende culturen van anime en manga in het bijzonder en ook bij sciencefiction en fantasy is er een zekere mate van bekendheid verbonden aan zekere cosplayers. Zulke cosplayers worden vaak gekenmerkt door aandacht voor details in hun kleding en hun keuze van populaire personages. Ze worden ook opgemerkt door hun deelname aan cosplaywedstrijden.