Scherpenheuvel-Zichem (Frans: Montaigu-Sichem) is een stad en gemeente in de Belgische provincie Vlaams-Brabant. De stad telt ongeveer 24.000 inwoners en wordt doorsneden door de rivier de Demer.
Scherpenheuvel is met de O.-L.-Vrouwebasiliek het drukst bezochte bedevaartsoord in België. Zichem is bekend als de geboorteplaats van schrijver Ernest Claes, in wiens boeken het dorp veelvuldig voorkomt, en tevens van de televisieserie Wij, Heren van Zichem. Averbode heeft zijn Norbertijnenabdij.
Geschiedenis Tussen Zichem en Diest stond op een heuveltop een eik, in de vorm van een kruis, met een Mariabeeldje (zie boomheiligdom). Volgens de legende vond een herder het beeldje op een dag op de grond. Toen hij het mee naar huis wilde nemen, kon hij op mysterieuze wijze niet meer bewegen. Een schapenboer vond de herder en toen hij het beeld weer op zijn plaats zette, kon de knecht opnieuw vrij bewegen.
Rond het midden van de zestiende eeuw gingen de omwonende Brabanders regelmatig op bedevaart naar de heuvel waar het beeldje staat. In 1602 richtte men een klein kapelletje op. Het aantal bedevaarders bleef toenemen. Veel mensen zochten bescherming tegen de pest.
In 1607 gaven Albrecht en Isabella opdracht om te beginnen met de bouw van een kerk. Het duurde twintig jaar voor ze af was. In 1922 werd de kerk verheven tot basiliek. De basiliek is nog steeds een bedevaartsoord.
Kernen Sinds de fusie van 1977 bestaat de fusiegemeente Scherpenheuvel-Zichem uit de deelgemeenten Averbode, Messelbroek, (de stad) Scherpenheuvel, Testelt, en (de stad) Zichem. De deelgemeente Scherpenheuvel bestaat verder nog uit het dorp Schoonderbuken en het gehucht Kaggevinne, terwijl Zichem nog de dorpen Keiberg en Okselaar omvat. In het noorden van Testelt bevindt zich het gehucht Ter Hoeve.
Deelgemeenten # Naam Opp.(km²) Inwoners(2025) Inwonersper km² NIS-code 1 Averbode 9,19 3.770 410 24134E 2 Messelbroek 5,80 2.052 354 24134C 3 Scherpenheuvel 13,44 8.439 628 24134A-FScherpenheuvel (kern)5,596.2441.117Schoonderbuken1,291.4981.163Kaggevinne6,56940143 4 Testelt 6,76 3.124 462 24134DTestelt (kern)4,072.025498Ter hoeve2,691.099408 5 Zichem 15,95 6.544 410 24134BZichem (kern)9,533.042319Keiberg4,052.350581Okselaar2,381.165490
Demografische ontwikkeling Alle historische gegevens hebben betrekking op de huidige gemeente, inclusief deelgemeenten, zoals ontstaan na de fusie van 1 januari 1977.
Bronnen:NIS, Opm:1831 tot en met 1981=volkstellingen; 1990 en later= inwonertal op 1 januari
Inwoners van jaar tot jaar op 1 januari1992 tot heden jaar Aantalhttps://view.officeapps.live.com/op/view.aspx?src=https%3A%2F%2Fstatbel.fgov.be%2Fsites%2Fdefault%2Ffiles%2Ffiles%2Fdocuments%2Fbevolking%2F5.1%2520Structuur%2520van%2520de%2520bevolking%2FBevolking_per_gemeente.xlsx&wdOrigin=BROWSELINK Evolutie: 1992=index 100 1992 20.911 100,0 1993 21.172 101,2 1994 21.285 101,8 1995 21.342 102,1 1996 21.381 102,2 1997 21.534 103,0 1998 21.711 103,8 1999 21.725 103,9 2000 21.720 103,9 2001 21.680 103,7 2002 21.671 103,6 2003 21.733 103,9 2004 21.807 104,3 2005 21.885 104,7 2006 22.064 105,5 2007 22.100 105,7 2008 22.309 106,7 2009 22.441 107,3 2010 22.553 107,9 2011 22.595 108,1 2012 22.592 108,0 2013 22.620 108,2 2014 22.751 108,8 2015 22.809 109,1 2016 22.833 109,2 2017 22.924 109,6 2018 22.952 109,8 2019 23.029 110,1 2020 23.078 110,4 2021 23.135 110,6 2022 23.375 111,8 2023 23.705 113,4 2024 24.001 114,8 2025 24.200 115,7 2026 24.537 117,3
Bezienswaardigheden
Politiek
Burgemeesters van Scherpenheuvel-Zichem waren: 1977 - 1980: Henri Maes (CVP) 1980 - 1994: Jef Lemmens (CVP) 1995 - 2025: Manu Claes (CVP/CD&V) 2025 - heden: Kris Peetermans (Blauw SZ)
2013-2018 Burgemeester is Manu Claes (CD&V). Hij leidt een coalitie bestaande uit CD&V en Open Vld. Samen vormen ze de meerderheid met 16 op 27 zetels.
2019-2025 Burgemeester is Manu Claes (CD&V). Hij leidt een coalitie bestaande uit CD&V en Open Vld. Samen vormen ze de meerderheid met 17 op 27 zetels.
2025-2030 Burgemeester is Kris Peetermans (Blauw SZ). Hij leidt een coalitie bestaande uit Blauw SZ en CD&V. Samen vormen ze de meerderheid met 15 op 27 zetels. Door een uiteindelijk afgewezen klacht bij de Raad voor Verkiezingsbetwistingen over de al dan niet foutief aangegeven verkiezingsuitgaven binnen de lijst stadSZteam, duurde het tot 3 januari 2025 voor de gemeenteraad werd geïnstalleerd.Nieuwe coalities kunnen dan toch van start gaan in Scherpenheuvel-Zichem en Zemst, VRT NWS, 25 december 2024.
Resultaten gemeenteraadsverkiezingen sinds 1976 Partij of kartel 10-10-19761976-2000:Verkiezingsdatabase Binnenlandse Zaken 10-10-1982 9-10-1988 9-10-1994 8-10-2000 8-10-2006Gegevens 2006: http://www.vlaanderenkiest.be/verkiezingen200614-10-2012Gegevens 2012: www.vlaanderenkiest.be/verkiezingen2012 14-10-2018 13-10-2024 Stemmen / Zetels %27%27%27%27%27%27%27%27%27 CVP1/ CD&V+N-VAA/ CD&V229,451936,6811141,8311336,5111231,2911039,13A1232,6421029,82919,926 VU1/ VU&ID2/ CD&V+N-VAA/ N-VA36,81119,12125,0510- 3,142019,163519,43518,635 PVV1/ VLD2/ Open Vld3/ Blauw SZ431,231915,021417,611410,652215,492419,32519,853628,23829,549 SP1/ sp.a2/ Vooruit322,1716311934,3811039,7111332,6511126,592715,75249,9225,831 Vlaams Blok1/ Vlaams Belang2- - 1,12104,17108,141214,98239,612212,82316,234 StadSZteam- - - - - - - - 10,02 AGALEV- - - 3,8304,060- - - - G.B.- 8,171- - - - - - - AGB9,992- - - - - - - - Anderen(*)0,35 0- - 5,13 05,22 0- 3,010- - 14843 1549015801165231688217307171181732311646Opkomst % 96,98 95,69 95,04 95,82 93,35 93,660,8Blanco en ongeldig % 2,74 4,74 4,18 4,59 4,78 4,58 5,13 5,31,7 De rode cijfers naast de gegevens duiden aan onder welke naam de partijen telkens bij een verkiezing opkwamen. De zetels van de gevormde meerderheid staan vetjes afgedrukt. De grootste partij is in kleur. (*) 1976: PVDA (0,35%) / 1994: OK (4,5%), TR (0,63%) / 2000: G.B. (5,22%) / 2012: 1 Voor Allen (1,99%), ANDERS (1,02%)
Geboren Ludolfus Jozef Brems, O. Praem. (1870-1958), norbertijn en titulair bisschop van Kopenhagen, geboren in Testelt Ernest Claes (1885-1968), schrijver, geboren in Zichem Peter Jan Beckx s.j. (1795-1887), 22ste overste van de Jezuïetenorde, geboren in Zichem Johnny White (1946-2014), zanger Rob Van Eyck (1939-...), cineast Luc Haekens (1968-...), journalist en documentairemaker
Aangrenzende gemeenten
Literatuur Luc Duerloo en Marc Wingens, Scherpenheuvel. Het Jeruzalem der Lage Landen, 2002,
Externe link Gemeente Scherpenheuvel-Zichem
Categorie:Plaats in Vlaams-Brabant