Torhout (Frans: Thourout) is een plaats en stad in de Belgische provincie West-Vlaanderen. De stad telt ruim 21.000 inwoners.
Torhout wordt als hoofdstad van het Houtland beschouwd en ligt op de overgang tussen zandstreek en zandleemstreek, langs de zuidelijke steilrand van het plateau van Wijnendale. Voor de spellingshervormingen werd Torhout als Thourout gespeld; in West-Vlaanderen wordt de naam dan ook nu nog steevast als "Toeroet" uitgesproken.
Geschiedenis miniatuur|links|Torhout op de Ferrariskaart in 1775 De naam van de stad zou volgens De Flou geëvolueerd zijn uit de Germaanse naam Thorwald. Anderen verklaren het als een samenstelling van de naam Thuro en holt, wat "bos" betekent. Jozef Van Loon ziet er een afleiding in van het West-Vlaamse torre, "toren".De Vlaamse gemeentenamen., Davidsfonds, 2010
In de Romeinse tijd was op de plaats van het huidige Torhout sprake van een nederzetting aan de Zeeweg, wat aangetoond werd bij opgravingen in 1990 en 2010. Onder de Sint-Pietersbandenkerk moet zich een Romeins gebouw van enig belang hebben bevonden (2e of 3e eeuw n.Chr.)
Torhout werd in ca. 830 vermeld in het werk Vita Bavonis van de schrijver Einhard, waarbij het in 654 al een klooster (monasterium of cella) zou hebben bezeten. In de vroege middeleeuwen was het de hoofdplaats van een Frankische pagus, die later opgeslokt werd door de pagus van de Vlaamse graaf vanuit Brugge. In 835 werden de relieken van Sint-Donatius vanuit Reims naar Torhout overgebracht. Omstreeks 870 werden ze naar Brugge, dat zich tot bestuurlijk centrum had ontwikkeld, gebracht, ook om ze te beschermen tegen invallen van de Vikingen. Torhout behoorde sindsdien tot het Ambacht Wijnendale, als onderdeel van het uitgestrekte Brugse Vrije.
Van een burcht te Torhout zijn geen archeologische aanwijzingen gevonden. Sinds de 11e eeuw bestond er een jaarmarkt, die beschermd werd door de burcht van Wijnendale, gebouwd door de Vlaamse graven. In 1183 schonk Filips van de Elzas Torhout stadsrechten waarin ook het recht op een stadhuis en omwalling werd geregeld. Er was vermoedelijk geen stadsmuur met poorten, maar er waren slechts grachten en wallen. Torhout beschikte over een belfort, een lakenhal en een groot marktplein. Ook werd in de 11e eeuw de Sint-Pietersbandenkerk gebouwd, waaraan een kapittel verbonden was. Jacob Obrecht is van 1499-1506 lid van dit kapittel geweest.
De jaarmarkt bracht Torhout slechts een betrekkelijk korte bloeitijd, want het belang van de scheepvaart nam toe ten koste van de handel over land, en in het derde kwart van de 13e eeuw was het economisch belang van Torhout sterk verminderd. Na 1600 werd het grote marktplein verkaveld. Tot de toen ontstane nijverheid behoorde een brouwerij, terwijl ook de pottenbakkerij van groot belang was. In 1661 werd het klooster opnieuw gesticht en in de daaropvolgende tijd ook uitgebreid.
In de 18e eeuw nam de bevolking toe, er werden verharde wegen gebouwd en er kwam ook meer nijverheid. De pottenbakkerij kende een laatste bloeiperiode in 1897-1910, waarbij keramiek in art-nouveaustijl een belangrijk product vormde. Een andere activiteit was de vervaardiging van weegtoestellen, waartoe enkele smeden uit Hooglede een bedrijf oprichtten. Later werden ook pompen en andere metalen producten vervaardigd. In 1911-1912 werd ook een weverij opgericht, de Société Textile de Flandres of Fabriek van Thorout genaamd, die in 1937 failliet ging.
Tijdens de Eerste Wereldoorlog werden veel gebouwen door de Duitsers opgeblazen, en ook geallieerde bombardementen richtten schade aan. Op 18 oktober 1918 werd Torhout bevrijd. Ook de Tweede Wereldoorlog bracht schade toe, door Duitse bombardementen. Op 7 september 1944 werd Torhout bevrijd door Canadese troepen.
miniatuur|Torhout in de eerste helft van de 17e eeuw (afbeelding uit Flandria illustrata, 1641)
Overige kernen en buurgemeenten Torhout heeft geen echte, vroeger onafhankelijke, deelgemeenten, maar op het grondgebied liggen wel nog enkele kleine dorpjes, zoals Wijnendale en Sint-Henricus. De kleine parochie Sint-Henricus bevindt zich op de weg van Kortemark naar Lichtervelde (Rijksweg / N35), en ligt dichter bij de dorpskernen van deze beide gemeenten dan het stadscentrum van Torhout zelf. Aan de rand van Torhout-centrum bevinden zich nog de parochies De Driekoningen (parochie Sint-Jozef Arbeider) en Don Bosco. Twee grote wijken in het centrum zijn nog Maria Assumpta (of het Rozeveld) en De Goede Herder. Beide wijken zijn sinds enkele jaren als kapelanie opgegeven. De kapellen zijn als school in gebruik.
# NaamI TorhoutII WijnendaleIII Sint-HenricusIV De DriekoningenV Don Bosco
Aangrenzende plaatsen De gemeente Torhout grenst aan de volgende dorpen: a. Aartrijke (gemeente Zedelgem) b. Veldegem (gemeente Zedelgem) c. Ruddervoorde (meer bepaald het dorp Baliebrugge) (gemeente Oostkamp) d. Lichtervelde (gemeente Lichtervelde) e. Gits (gemeente Hooglede) f. Kortemark (gemeente Kortemark) g. Ichtegem (gemeente Ichtegem)
miniatuur|links|Torhout, kernen en buurgemeenten. De gele gebieden zijn bebouwde kernen.
Bezienswaardigheden
Kerken De neoromaanse Sint-Pietersbandenkerk, die na de bombardementen van de Tweede Wereldoorlog werd gebouwd naar ontwerp van Willem Nolf. Enkele fragmenten van de 12e-eeuwse kerk zijn nog aanwezig. De Don Boscokerk van 1974 De Sint-Jozef Arbeiderkerk van 1964 De Sint-Henricuskerk in het dorp Sint-Henricus De Sint-Jozefskerk in het dorp Wijnendale
Kastelen Het Kasteel van Wijnendale en het Wijnendalebos, net buiten het centrum van Torhout. Maria van Bourgondië overleed, 25 jaar oud, aan de gevolgen van een val van haar paard tijdens een valkenjacht in de bossen van Wijnendale. In het kasteel vonden op 25 mei 1940 de belangrijke gesprekken plaats tussen koning Leopold III van België en zijn ministers die na de oorlog resulteerden in de koningskwestie. Kasteel d'Aertrycke. Kasteel Ravenhof.
Overig Het voormalige stadhuis in Duitse barok opgetrokken in 1713. Het gebouw staat centraal op het marktplein.
Galerij
Natuur en landschap Torhout ligt in Zandig Vlaanderen op het Plateau van Wijnendale. De hoogte varieert van 9 tot 44 meter. De bovenloop van de Handzamevaart in het zuidwesten, en het dal van de Velddambeek in het noordoosten, vormen de laagste gedeelten. In het noorden en oosten lagen woeste gronden (veld genaamd). In de 18e eeuw, onder Oostenrijks bewind, begon de verkaveling en herbebossing van deze gebieden in rasterpatroon. In de 19e eeuw, en vooral na de invoering van kunstmest omstreeks 1900, werden de bossen dan weer in akkerland omgezet.
Bekenstelsels wateren naar het zuidwesten af op de Krekebeek, die overgaat op de Handzamevaart. In het noordoosten is een bekensysteem dat noordwaarts afwatert.
Tussen Torhout en Oostende ligt de Groene 62, een voormalige spoorweglijn die tegenwoordig een natuur-, wandel- en fietsgebied vormt.
Het Moereveldpad is een bekend wandelpad in Torhout van circa 7,5 kilometer met start- en aankomstplaats aan kinderboerderij "d'Oude Smelterij"kinderboerderijtorhout.be
Groenhove is een bos- en recreatiegebied, waar zich tevens een bisschoppelijk vormingscentrum bevindt.
Demografische ontwikkeling
Bron:NIS - Opm:1831 t/m 1970=volkstellingen op 31 december; vanaf 1980= inwonertal per 1 januari In 2019 wonen 468 mensen met een buitenlands paspoort in Torhout. Dat is 2,6% van de totale bevolking. Vooral Polen zijn met 145 inwoners de grootste groep.
Inwoners van jaar tot jaar op 1 januari1992 tot heden jaar Aantalhttps://view.officeapps.live.com/op/view.aspx?src=https%3A%2F%2Fstatbel.fgov.be%2Fsites%2Fdefault%2Ffiles%2Ffiles%2Fdocuments%2Fbevolking%2F5.1%2520Structuur%2520van%2520de%2520bevolking%2FBevolking_per_gemeente.xlsx&wdOrigin=BROWSELINK Evolutie: 1992=index 1001992 100,01993 100,51994 100,71995 101,21996 102,01997 102,01998 102,31999 102,82000 102,82001 102,62002 102,62003 102,92004 103,62005 104,72006 106,22007 106,72008 107,82009 107,92010 108,62011 109,02012 110,02013 110,72014 111,32015 111,12016 111,82017 111,92018 112,12019 111,72020 111,72021 111,92022 112,02023 113,52024 114,52025 115,52026 115,5
Hulpdiensten Torhout maakt deel uit van de politiezone Kouter(zonenummer 5452). Deze politiezone bestaat uit vijf gemeenten/steden, namelijk Jabbeke, Oudenburg, Gistel, Ichtegem en Torhout.
Brandweer Torhout is een Z-korps, dit is een korps dat buiten zijn gemeentegrenzen opereert. Zij bedienen dus een buurgemeente die geen eigen korps (Ichtegem en Zedelgem) heeft. Het korps bezit ook een eigen ambulancedienst.
Sport Het Stedelijk Sportcentrum Benny Vansteelant, genoemd naar de overleden duatleet, heeft een atletiekpiste met een voetbalveld en eromheen een skeelerpiste en een tribune, een Finse piste voor de joggers, twee trainingsvelden voor het voetbal, twee tennispleinen en drie sportzalen, waaronder zaal De Mast, waar ook fuiven worden georganiseerd. Er zijn ook verschillende kleedkamers. Er is ook een zwembad op dezelfde site. Torhout heeft één voetbalclub die aangesloten is bij de KBVB, namelijk KM Torhout (spelende in tweede klasse amateurs). Het voetbalstadion van KM Torhout heet De Velodroom. Op die site was er vroeger een velodroom, daarvan komt de naam. Normaal gezien komt er binnen enkele jaren nieuwe voetbalvelden en tennispleinen langs de Bruggestraat, waardoor er dus meer sportfaciliteiten zijn. In 2012 was Torhout ook het Dorp van de Ronde. Op 1 april 2012 passeerde de Ronde van Vlaanderen-karavaan door Torhout waar er verschillende activiteiten en festiviteiten waren. De zwemclub van Torhout heet TZT (Torhoutse Zwemclub Thor).
De bekende jaarlijkse loop- en ultraloopwedstrijd 'De Nacht van Vlaanderen' vertrekt uit en komt aan in Torhout. In 2014 ging dit sportevenement als 'De Nacht van West-Vlaanderen' door. In 2019, bij de 40ste editie veranderde de naam na vijf edities terug naar 'Nacht van Vlaanderen' omdat sport terug een bevoegdheid werd die volledig in handen kwam van het Vlaams gewest en ook vanuit die hoek terug steun begon te krijgen.
Evenementen Van 1977 tot 1998 werd in Torhout het muziekfestival Rock Torhout georganiseerd, dat het eerste deel uitmaakte van het dubbelfestival Torhout-Werchter. Van 2010 tot en met 2015 vond ook het rockfestival Masters@Rock in Torhout plaats. Het festival trok jaarlijks tot maximaal 8000 muziekliefhebbers naar de weide gelegen aan de Ieperse Heerweg. Er is ook zaal De Mast op de site van het stedelijk sportstadion, daar worden er veel fuiven georganiseerd.
Jaarlijks wordt de loop- en wandelhappening De Nacht van Vlaanderen georganiseerd. Daar kunnen de deelnemers kiezen tussen de afstanden 5,10, 21, 42 en 100 km. Vanaf de editie 2013 werd de Nacht van West-Vlaanderen volgens een nieuwe strategie georganiseerd. In 2019 veranderde de naam opnieuw in Nacht van Vlaanderen, de naam waaronder de organisatie ruim dertig jaar lang doorging. Dit valt samen met de 40ste editie.
Voorafgaand aan de Nacht van West-Vlaanderen vindt in Torhout in de loop van de maand april ook een andere wandel- en loophappening plaats, namelijk de VIVES-Rembertcorrida.
Eind juni vindt de jaarlijkse paardenmarkt plaats.
Diversen Het Torhoutse bier Thouroutenaere wordt door Alken-Maes gebrouwen.
Politiek Structuur Torhout Supranationaal Nationaal Gemeenschap Gewest Provincie Arrondissement Provinciedistrict Kanton Gemeente AdministratiefNiveau Brugge Torhout BestuurEuropese Commissie Belgische regering Vlaamse regering Deputatie Gemeentebestuur RaadEuropees Parlement Kamer vanvolksvertegenwoordigers Vlaams Parlement Provincieraad GemeenteraadKiesomschrijvingNederlands Kiescollege Kieskring West-Vlaanderen Brugge Brugge Torhout TorhoutVerkiezing Europese Federale Vlaamse Provincieraads- Gemeenteraads-
Geschiedenis Burgemeesters