Wingene is een plaats en gemeente in de Belgische provincie West-Vlaanderen. De gemeente telt sinds de fusie met Ruiselede op 1 januari 2025, ruim 20.000 inwoners. De inwoners worden Wingenaars genoemd en hun dialect is het Wingens, een variant van het West-Vlaams.
De gemeente staat bekend om haar varkensfokkerijen en andere landbouwactiviteiten. Grasland, landbouwgrond, boomkwekerijen en tuinbouw nemen het meeste oppervlakte in. Ook rundvee, varkens en pluimvee zijn in grote mate aanwezig in Wingene.
Geschiedenis Middeleeuwen en vroegmoderne tijd De oudste vermelding van de plaats dateert uit het jaar 847, toen Karel de Kale de schenking van de villa Wenghinas aan de Sint-Amandsabdij van Elnon bekrachtigde. Het toponiem Svevensala wordt reeds vermeld in 1117. Net als Wingene zou Zwevezele in de Merovingische en Karolingische tijd tot de eigendommen van de voormelde Sint-Amandsabdij behoord hebben.
Als voornaamste geslachten die als heren van Wingene optraden zijn er onder andere het geslacht Grammez en van Haveskercke. Andere belangrijke heerlijkheden waren enerzijds Poelvoorde, in het bezit van de families Bladelin en Adornes, en anderzijds Wildenburg meer dan twee eeuwen in het bezit van de familie Wyts.
Moderne tijd De eerste vastgestelde besmetting van de varkenspestuitbraak in België in 1990 vond plaats te Wingene, waardoor de plaats toen in de nationale en internationale media kwam.Hendrik Verkest, Wingene, De Standaard, 17 januari 2007.
In 2012 was er de verdwijning en moord op Stijn Saelens, die met zijn gezin het kasteel Carpentier (of Sint-Pietersgoed) op het Sint-Pietersveld bewoonde.
Kernen De gemeente Wingene bestaat naast Wingene-centrum nog uit deelgemeenten Zwevezele en Ruiselede . In het landelijk gebied rond Wingene liggen nog de twee kleine dorpjes en de parochies Sint-Jan (III) en Wildenburg (IV). Iets ten noordwesten van het centrum van Wingene ligt het landelijk gehucht Sint-Elooi, dat een eigen wijkkapel heeft binnen de Sint-Amandusparochie van Wingene-centrum. Net ten oosten van Zwevezele ligt het gehucht Hille (V), dat vergroeid raakt met de dorpskern van Zwevezele.
Verder liggen op het grondgebied van de gemeente nog kleinere gehucht en wijken zoals Beer-Poelvoorde, de Haze, de Hekke, de Lammersdam, de Ondank, Peerstalle, de Platte Beurze, 't Raakske, Scheewege in Wingene en de Rik in Zwevezele. Op het grondgebied van Ruiselede bevinden zich de dorpskernen van Doomkerke en Kruiskerke.
# Naam Opp.(km²)https://statbel.fgov.be/fr/open-data/population-par-secteur-statistique-10 Inwoners(2025) Inwonersper km² NIS-code 1 Wingene (I) 45,46 8.799 194 37018A 2 Zwevezele (II) 23,08 6.422 278 37018B 3 Ruiselede (d) 30,62 5.550 181 37012A
De gemeente Wingene grenst aan de volgende dorpen en gemeenten: a. Ruddervoorde (met gehucht Baliebrugge) (gemeente Oostkamp) b. Hertsberge (gemeente Oostkamp) c. Beernem (gemeente Beernem) e. Schuiferskapelle (stad Tielt) f. Tielt (stad Tielt) g. Egem (gemeente Pittem) h. Koolskamp (gemeente Ardooie) i. Lichtervelde (gemeente Lichtervelde) thumb|400px|left|Wingene, deelgemeenten en buurgemeenten. De gele gebieden zijn bebouwde kernen.
Bezienswaardigheden
De oude 18de-eeuwse Sint-Amanduskerk van Wingene werd halfweg de 19de eeuw met 18 meter verlengd. De toren met beiaard werd in 1918 door terugtrekkende Duitsers vernield. De predikstoel dateert van 1738 en de communiebank is het werk van Pieter Van Walleghem (1731) en dom Dalcy (1768). Van Walleghem maakte ook het koorgestoelte en dom Dalcy de rococobiechtstoelen. De Sint-Joriskerk op Wildenburg, voorheen gebouwd als kapel door familie van der Bruggen, werd tot parochiekerk verheven in 1897. In 1937 werd op het Wingens veld, nu parochie Sint-Jan, een moderne bakstenen kerk gebouwd. Deze Sint-Jan Baptistkerk werd gerestaureerd in 2010-2011. 't Hof van Wingene, een kasteel Het nieuwe gemeentehuis dateert van 1984. Op de grens met Ruiselede bevindt zich het natuurgebied De Gulke Putten. Dit zijn heiderelicten waarin zich een zendstation bevindt, dat nu behoort tot de 'Radio Communication Services' van Defensie'. Deze dienst, toen ook Radiozendstation Belradio genoemd, ging in 1927 van start en voorzag toen reeds in een verbinding tussen Brussel en New York. Het station kreeg ten onrechte de naam 'Radio Ruiselede', want het hoofdgebouw en bijna alle zendmasten stonden op grondgebied Wingene. Net op de grens met de gemeenten Ruiselede en Aalter (Maria-Aalter), nabij het Radiozendstation en het natuurgebied De Gulke Putten staat de Koortsveldkapel, reeds vermeld halfweg de 18de eeuw. Hier vindt men ook Kasteel Carpentier. Wingene heeft verschillende kastelen met mooie landschappen en uitgestrekte bossen in het 'Landschapspark Bulskampveld'. De Munkebossen zijn gelegen rond Kasteel Munkegoed, een verbouwing van de voormalige abdijhoeve van Ter Duinen, voorts Kasteel Lakenbossen, Kasteel Raepenburg en het landgoed Zorgvliet, in het grensgebied van Ruddervoorde, Zwevezele en Wingene. Samen met het Lakebos vormden de Munkebossen eertijds een aaneengesloten boscomplex. Tussen Beernem en Wingene liggen de Blauwhuisbossen (met het 16de-eeuwse Blauwhuis en omringend park) en de Wildenburgse bossen, ca. 350 ha. De Vagevuurbossen liggen ook deels in Wingene.
Natuur en landschap Wingene ligt in het overgangsgebied van Zandig Vlaanderen in het noorden en Zandlemig Vlaanderen (Plateau van Tielt) in het zuiden. De hoogte bedraagt 15-39 meter. De belangrijkste waterloop is de Ringbeek die oostelijk van de dorpskom in noordelijke richting stroomt. Het landschap is licht heuvelachtig. Natuurgebieden zijn: Munkebossen, De Gulke Putten, Bulskampveld, Blauwhuisbossen en Vagevuurbossen.
Demografische ontwikkeling Demografische evolutie voor de fusie
Bronnen:NIS, Opm:1831 tot en met 1970=volkstellingen; 1976 = inwoneraantal op 31 december 1920: Afsplitsing van Hertsberge in 1919
Demografische ontwikkeling van de fusiegemeente Alle historische gegevens hebben betrekking op de huidige gemeente, inclusief deelgemeenten, zoals ontstaan na de fusie van 1 januari 1977.
Bronnen:NIS, Opm:1831 tot en met 1981=volkstellingen; 1990 en later= inwonertal op 1 januari
Inwoners van jaar tot jaar op 1 januari1992 tot 2024 jaar Aantalhttps://view.officeapps.live.com/op/view.aspx?src=https%3A%2F%2Fstatbel.fgov.be%2Fsites%2Fdefault%2Ffiles%2Ffiles%2Fdocuments%2Fbevolking%2F5.1%2520Structuur%2520van%2520de%2520bevolking%2FBevolking_per_gemeente.xlsx&wdOrigin=BROWSELINK Evolutie: 1992=index 1001992 100,01993 100,71994 101,11995 101,71996 102,51997 102,81998 103,31999 103,62000 104,42001 105,52002 106,32003 106,72004 107,62005 108,72006 109,62007 111,22008 112,32009 113,02010 114,22011 115,92012 116,42013 117,12014 117,92015 118,32016 118,52017 118,12018 118,82019 119,02020 120,42021 122,62022 123,92023 125,52024 126,5
Demografische ontwikkeling van de fusiegemeente ontstaan op 1 januari 2025 Deze evolutie is gemaakt op basis van de historische gegevens die betrekking hebben op de twee gemeenten, inclusief hun deelgemeenten, die samen de nieuwe fusiegemeente vormen vanaf 1 januari 2025.
Bronnen:NIS, Opm:1831 tot en met 1981=volkstellingen; 1990 en later= inwonertal op 1 januari
Inwoners van jaar tot jaar op 1 januari1992 tot heden jaar Aantal Evolutie: 1992=index 100 1992 16.940 100,0 1993 17.076 100,8 1994 17.151 101,2 1995 17.252 101,8 1996 17.404 102,7 1997 17.425 102,9 1998 17.466 103,1 1999 17.496 103,3 2000 17.565 103,7 2001 17.659 104,2 2002 17.768 104,9 2003 17.854 105,4 2004 17.991 106,2 2005 18.129 107,0 2006 18.249 107,7 2007 18.467 109,0 2008 18.585 109,7 2009 18.688 110,3 2010 18.865 111,4 2011 19.093 112,7 2012 19.123 112,9 2013 19.280 113,8 2014 19.387 114,4 2015 19.442 114,8 2016 19.572 115,5 2017 19.553 115,4 2018 19.630 115,9 2019 19.621 115,8 2020 19.797 116,9 2021 20.078 118,5 2022 20.296 119,8 2023 20.543 121,3 2024 20.645 121,9 2025 20.781 122,7 2026 20.919 123,5
Politiek Structuur Wingene Supranationaal Nationaal Gemeenschap Gewest Provincie Arrondissement Provinciedistrict Kanton Gemeente AdministratiefNiveau Tielt Wingene BestuurEuropese Commissie Belgische regering Vlaamse regering Deputatie Gemeentebestuur RaadEuropees Parlement Kamer vanvolksvertegenwoordigers Vlaams Parlement Provincieraad GemeenteraadKiesomschrijvingNederlands Kiescollege Kieskring West-Vlaanderen Roeselare-Tielt Tielt Ruiselede WingeneVerkiezing Europese Federale Vlaamse Provincieraads- Gemeenteraads-
Burgemeesters Tijdspanne Burgemeester1800 - 1806Joannes-Baptist Denecker1806 -1830Jacobus Joannes Clauwaert (°1763 +1839)Notaris te Wingene van 1788-18341831 - 1844Joannes-Baptist Sengier (°1784 +1845)Notaris1845 - 1845Casimir Gyselinck (°1787 +1865)Koopman - waarnemend burgemeester1846 - 1848Ivo Slock (°1804 +1870)Geneesheer te Wingene vanaf 18371848 -1860Francis Fraeyman (°1782 +1861)Landbouwer1860 -1869Charles Vandenbrande1870 - 1870Ivo Slock (°1804 +1870)Geneesheer - waarnemend burgemeester 1871-1875 Charles van der Bruggen (°1845 +1875)In 1875 door wildstropers vermoord 1875-1878 Louis De Brabander1879 -1885Charles Louis Vanwalleghem 1885-1895 Maurice Van der Bruggen (°1852 +1919)Provincieraadslid, senator en minister van Landbouw 1895 - 1925 Ferdinand Van der Bruggen (°1869 +1925)Doctor in de rechten, hoogleraar aan de Rijksuniversiteit Gent 1925 -1938 Victor Verkest 1938 - 1941 Henri Vandenbrande 1941 - 1942 Frans Lefèvre 1942 - 1944 Maurice Vandewalle 1944 - 1964 Rudolf Coucke 1964 - 1968 Walter Schautteet 1968 - 1989 Willy Persyn (VU) 1989 - 2021 Hendrik Verkest (CVP / CD&V) 2021 - heden Lieven Huys (CD&V)
Resultaten gemeenteraadsverkiezingen sinds 1976 Partij of kartel 10-10-1976Gegevens 1976-2000:Verkiezingsdatabase Binnenlandse Zaken 10-10-1982 9-10-1988 9-10-1994 8-10-2000 8-10-2006Gegevens 2006: http://www.vlaanderenkiest.be/verkiezingen200614-10-2012Gegevens 2012: www.vlaanderenkiest.be/verkiezingen201214-10-201813-10-2024 Stemmen / Zetels %23%23%23%21%23%23%23%23%27 CVP1/ CD&V2/ CD&V WZR-RKD3 43,5511045,1511043,111056,2311367,6911660,4821658,7621568,4221767,0319 GB761/ GB2/ STEMB/ STEM21C/ BurgerbelangenD/ N-VA3/ N-VA Respect BurgerbelangenE 53,7511354,8521352,1921328,282 632,31B 715,87C 3 35,92D8 12,643233,0E8 SP1/ STEMB/ STEM21C/ BurgerbelangenD 2,710- - - 18,94D4 Vldplus1/ BurgerbelangenD - - - - - 14,3313 Vlaams Belang - - - - - 9,3215,320- - Volksbelangen - - 4,7015,492- - - - - Totaal stemmen 8856 8963 9107 9221 9422 10015 103691066410787Opkomst % 97,3696,795,4896,7494,76 95,7 67,4Blanco en ongeldig %2,11 3,733,143,945,383,884,08 4,741,9 De rode cijfers naast de gegevens duiden aan onder welke naam de partijen bij elke verkiezing opkwamen.De vetgedrukte getallen vormen de hieruit onderhandelde bestuursmeerderheid. De grootste partij is in kleur.Vanaf 2024 wordt ook in Ruiselede voor de gemeenteraad van Wingene gestemd. Voor de verkiezingsresultaten van Ruiselede voor de gemeentefusie, zie de pagina Ruiselede.
Evenementen +MomentEvenementEerste zondag van meiSint-Marcouommegang, kleine kermisZondag volgend op het feest van Sint-Jan (24 juni)kermis Sint-JanTweede zaterdag van juliDwars door WingeneLaatste zondag van augustusde driejaarlijkse BrueghelstoetEerste weekend van septembergrote kermisTweede zondag van oktoberkermis Sint-JanEerste zaterdag voor KerstmisLive Historie
Bekende personen uit Wingene
Tieleman Franciscus Suys (1783-1861), architect Monica Devriese (1804-1875), moeder van Guido Gezelle Willy Persyn (1923-2019), landbouwer, politicus en bestuurder Frans Neirynck (1927-2012), theoloog en hoogleraar Jan De Crem (1928-2022), politicus Hendrik Verkest (1953), politicus en bestuurder Paul D'Hoore (1959), journalist Peter Terrin (1968), auteur, ereburger van Wingene
Guido Gezelle en Wingene Het feit dat zijn moeder uit Wingene afkomstig was, heeft gemaakt dat Guido Gezelle een bijzondere band had met deze gemeente en met zijn familieleden langs moederszijde.