Zonnebeke is een Belgische gemeente in het zuidwesten van de provincie West-Vlaanderen, de streek die gekend is als de Westhoek. De gemeente omvat vijf deelgemeenten: Beselare, Geluveld, Passendale, Zandvoorde en Zonnebeke en telt ruim 12.500 inwoners. De plaatselijke bevolking spreekt van 'Zunnebeke'.
Geschiedenis De naam Zonnebeke komt van Sinnebeche. De eerste vermelding van Sinnebeche dateert van rond 1072. Dit staat in een oorkonde van de bisschop Drogo uit Terwaan. Hierin vraagt hij aan Fulpoldus, kastelein van Ieper, om in het reeds bestaande parochiekerkje een kapittel van drie kanunniken te vormen en te onderhouden. Hierdoor ontstond een klooster dat later zou uitgroeien tot de invloedrijke en machtige augustijnenabdij Zonnebeke. Iets verderop vestigde zich een benedictijnse vrouwengemeenschap, de Nonnenbosabdij. De godsdiensttroebelen dreven haar eind 16e eeuw tot een verhuis naar Ieper. De mannenabdij bleef zo'n goede 700 jaar het centrum van cultureel, bestuurlijk werk en economie van het dorpje, tot de Franse Republiek in 1797 alle kerkelijke goederen in beslag nam en verkocht. De paters werden daarna verbannen.
Rond Zonnebeke hadden tijdens de Eerste Wereldoorlog heel wat gevechten plaats. In de deelgemeente Passendale bevindt zich het Tyne Cot Cemetery, de grootste Britse militaire begraafplaats ter wereld. In 2017 werd de Zonnebeke Church Dugout voor korte tijd voor het publiek opengesteld, een ondergrondse schuilplaats voor Britse soldaten onder de toenmalige kerk van Zonnebeke.
Na de Eerste Wereldoorlog kwamen de gevluchte inwoners terug. Het was onzeker of Zonnebeke zou worden heropgebouwd, maar met de steun van de Belgische overheid werden de werken aangevat. Architect Huib Hoste had er een groot aandeel in, al botste zijn modernisme op te veel weerstand om al zijn plannen te kunnen verwezenlijken.Patrik Jaspers, Huib Hoste and the Reconstruction of Zonnebeke, 1919-1924 in: Living with History, 1914-1964: Rebuilding Europe after the First and Second World Wars and the Role of Heritage Preservation, eds. Nicholas Bullock en Luc Verpoest, 2021, p. 218-229. Hij realiseerde uiteindelijk de Onze-Lieve-Vrouwekerk, de toenmalige gemeenteschool, de pastorij en een huizenrij in de Roeselarestraat. Architect Antoon Dujardijn uit Brugge tekende het gemeentehuis, dat een heleboel vernieuwingen heeft meegemaakt, waaronder aanpassingen in 1975 en 1994 en de toevoeging van een inkom met onthaal in 2011.
Toponymie Zonnebeke of Sinnebeche is een duale taalkundige topologische naam voor een waterstroom. Sinne: oud Germaans of Gallisch als sania voor een waterstroom zoals in Zenne, Seine, Senne, Sinne, Zuun Beke of beche: modern Nederlands en Germaans als beek.
Kernen Naast Zonnebeke bestaat de gemeente nog uit de deelgemeenten Beselare, Geluveld, Zandvoorde en Passendale. Verder liggen in de gemeente nog een aantal gehuchtjes verspreid, zoals Molenaarelst, Broodseinde en Frezenberg.
# Naam Opp.(km²)https://statbel.fgov.be/fr/open-data/population-par-secteur-statistique-10 Inwoners(2025) Inwonersper km² NIS-code 1 Zonnebeke (I) 16,56 4.800 290 33037A 2 Passendale (IV) 22,51 3.138 139 33037B 3 Beselare (II) 14,40 2.698 187 33037C 4 Geluveld (III) 7,88 1.651 210 33037D 5 Zandvoorde (V) 6,74 476 71 33037E
De gemeente Zonnebeke grenst aan een groot aantal dorpen en gemeenten: a. Moorslede (gemeente Moorslede) en het dorpje Slypskapelle b. Dadizele (gemeente Moorslede) c. Geluwe (stad Wervik) d. Wervik (stad Wervik) en het dorpje Kruiseke e. Komen (stad Komen-Waasten) en het dorpje Ten Brielen f. Houthem (stad Komen-Waasten) g. Hollebeke (stad Ieper) h. Zillebeke (stad Ieper) i. Ieper (stad Ieper) j. Langemark (gemeente Langemark-Poelkapelle) k. Poelkapelle (gemeente Langemark-Poelkapelle) l. Westrozebeke (gemeente Staden) m. Oostnieuwkerke (gemeente Staden) n. Roeselare (stad Roeselare)
Kaart thumb|330px|left|Zonnebeke, deelgemeenten en buurgemeenten. De gele gebieden zijn bebouwde kernen.
Bezienswaardigheden
De Onze-Lieve-Vrouwekerk werd gebouwd na de vernielingen van het dorpscentrum en de vorige kerk in de Eerste Wereldoorlog. Ze werd gebouwd tussen 1921 en 1924 naar een ontwerp van Huib Hoste, en wordt beschouwd als de eerste moderne kerk in België. De kerk, de pastorie en zijn omgeving zijn beschermd. Het gemeentehuis dateert uit 1925. Het Kasteel van Zonnebeke was in de 18de eeuw de vroegere abtswoning van de verdwenen Augustijnenabdij, maar werd vernield tijdens de oorlog. Een volledig nieuw gebouw werd in 1924 opgetrokken op het kasteeldomein. Het huisvest nu het Memorial Museum Passchendaele 1917. Zonnebeke en zijn deelgemeenten tellen tientallen oorlogsmonumenten en militaire kerkhoven, zoals: Een gedenkzuil met bovenaan aan elke zijde een bronzen "7" herinnert aan de 7th Royal Artillery Division. De zuil werd in 1924 opgericht. Het Buttes New British Cemetery en aansluitend Polygon Wood Cemetery zijn twee Britse militaire begraafplaatsen. Op beide begraafplaatsen samen liggen ruim 2200 gesneuvelden begraven. Op een heuvel op de begraafplaats staat ook het Fifth Australian Division Memorial voor de gesneuvelde soldaten van deze divisie.
Galerij
Natuur en landschap Zonnebeke ligt in Zandlemig Vlaanderen op een hoogte van 45 meter. De hoogte in de omgeving varieert van 20 tot 62 meter door de aanwezigheid van de Midden-West-Vlaamse Heuvelrug. De bossen en natuurgebieden van belang zijn het Polygoonbos in het zuiden, en het kasteeldomein, nu een openbaar park, in de kom. De Zonnebeek stroomt langs het dorp en het kasteeldomein.
Demografische ontwikkeling Demografische evolutie voor de fusie
Bronnen:NIS, Opm:1831 tot en met 1970=volkstellingen
Demografische evolutie van de fusiegemeente Alle historische gegevens hebben betrekking op de huidige gemeente, inclusief deelgemeenten, zoals ontstaan na de fusie van 1 januari 1977.
Bronnen: NIS, Opm:1831 tot en met 1981=volkstellingen; 1990 en later= inwonertal op 1 januari
Inwoners van jaar tot jaar op 1 januari1992 tot heden jaar Aantalhttps://view.officeapps.live.com/op/view.aspx?src=https%3A%2F%2Fstatbel.fgov.be%2Fsites%2Fdefault%2Ffiles%2Ffiles%2Fdocuments%2Fbevolking%2F5.1%2520Structuur%2520van%2520de%2520bevolking%2FBevolking_per_gemeente.xlsx&wdOrigin=BROWSELINK Evolutie: 1992=index 1001992 100,01993 100,51994 100,91995 101,71996 102,91997 103,21998 103,51999 104,02000 104,72001 105,02002 104,82003 104,92004 104,42005 105,32006 106,62007 108,02008 109,62009 110,42010 110,52011 111,62012 112,22013 112,12014 112,22015 112,42016 112,62017 112,02018 112,82019 113,72020 113,32021 113,42022 113,82023 114,82024 115,22025 115,82026 115,9
Politiek Structuur Zonnebeke Supranationaal Nationaal Gemeenschap Gewest Provincie Arrondissement Provinciedistrict Kanton Gemeente AdministratiefNiveau Ieper Zonnebeke BestuurEuropese Commissie Belgische regering Vlaamse regering Deputatie Gemeentebestuur RaadEuropees Parlement Kamer vanvolksvertegenwoordigers Vlaams Parlement Provincieraad GemeenteraadKiesomschrijvingNederlands Kiescollege Kieskring West-Vlaanderen Kortrijk-Ieper Ieper Zonnebeke ZonnebekeVerkiezing Europese Federale Vlaamse Provincieraads- Gemeenteraads-
Burgemeesters 1921-1931: Emiel Priem ... 1948-1958: Antoon Van Walleghem 1958-1982: Paul Priem 1983-2003: Maurice Bourgois 2003-2014: Dirk Cardoen 2015-2022: Dirk Sioen 2023-2024: Ingrid Vandepitte 2024-heden: Koen Meersseman
Resultaten gemeenteraadsverkiezingen sinds 1976 Partij 10-10-1976Gegevens 1976-2000:Verkiezingsdatabase Binnenlandse Zaken 10-10-1982 9-10-1988 9-10-1994 8-10-2000 8-10-2006Gegevens 2006: http://www.vlaanderenkiest.be/verkiezingen200614-10-2012Gegevens 2012: www.vlaanderenkiest.be/verkiezingen201214-10-201813-10-2024 Stemmen / Zetels %21%21%21%21%21%21%23%23%23 Agalev - - 3,6204,680- - - - - SP1/ sp.a2/ InSamenspraak3/ Voor Zonnebeke417,551326,971630,391728,891726,81626,542624,612523,93517,944 CVP1/ KVP2/ CD&V4/ Team8980B 54,0111332,452739,791940,0811033,41828,954628,194653,7B1458,9B15 ACW3 16,7533 PVV1/ VLD2/ InspraakA/ Team8980B- - 4,47105,95205,022034,84A847,2A12 VU1/ Inspraak822/ InspraakA/ N-VA3 12,811223,842 521,741520,4A 429,78A 714,93312,632 Vlaams Blok1/ Vlaams Belang2 - - - - 5109,6721- - 10,622 Lijst Passendale - - - - - - - 7,41- AVB 15,633- - - - - - - -Totaal stemmen 7937 7980809682138419884990939256 6650Opkomst % 96,6195,5294,7196,3195,1295,4 67,2Blanco en ongeldig %2,85 43,794,034,884,376,065,9 1,4 De rode cijfers naast de gegevens duiden aan onder welke naam de partijen telkens bij een verkiezing opkwamen. De zetels van de gevormde meerderheid staan vetjes afgedrukt
Sport Voetbalclub SC Zonnebeke is aangesloten bij de KBVB maar speelt al heel zijn bestaan in de provinciale reeksen.
Partnersteden Landau an der Isar (Duitsland)
Nabijgelegen kernen Passendale, Moorslede, Beselare, Sint-Juliaan, Sint-Jan, Ieper
Geboren in Zonnebeke Moeder Ida (1876), kloosterzuster Jan Theuninck (1954), dichter en kunstschilder Mario Vandenbogaerde (1973), darter Bieke Vandenbussche (1996), voetbalster
Zie ook Augustijnenabdij Zonnebeke
Externe links Website van de gemeente Inventaris Onroerend Erfgoed
Categorie:Plaats in West-Vlaanderen