Oudenburg is een stad in de Belgische provincie West-Vlaanderen. Oudenburg ligt op de grens van De Polders en de zandstreek. De stad telt ruim 10.000 inwoners.
Geschiedenis De stad is net als Tongeren ontstaan uit een Romeinse vestiging. Tussen 180 en 250 na Chr. werd het castellum gebouwd en de burgerlijke nederzetting verbouwd tot militaire versterking. Dit gebeurde op een landtong die uitstak in het moerassige kustgebied. Het castellum was deel van een reeks forten langs de Noordzee en de kusten van Engeland, namelijk de Litus Saxonicum. Deze kustverdediging werd voornamelijk opgetrokken als bescherming tegen de piraterij van de Chauken en Friezen. In het begin van de 5de eeuw verloor het castellum zijn militaire betekenis, toen het garnizoen werd teruggetrokken naar Italië om daar de Germaanse invallen (trachten) tot staan te brengen. De vesting raakte in verval in de volgende eeuwen. Het is niet duidelijk of het fort eventueel een rol zou hebben gespeeld tegen de plunderingen van de Vikingen. Wat wel vaststaat is dat het Romeinse castellum diende als steengroeve voor de streek. Zo liet graaf Boudewijn V van Vlaanderen de stenen overbrengen naar Brugge. Daar zouden ze dienen voor de bouw van de Burg. Met de stenen uit het castellum werd ook de Sint-Pieterskerk (1056-1070) gebouwd.
De vierkante structuur van dit fort tekent zich nog duidelijk af in de dorpskern, twee elkaar kruisende straten binnen een vierkante vorm. Ook in de middeleeuwen was het een bloeiende stad, zeker op het gebied van de lakenindustrie. In 1128 werd een walgracht gegraven, de Stedebeek. Deze omsloot het vroegere castellum (15 hectare groot). Oudenburg kon beschouwd worden als een smalstad. De zware poldergrond leende zich bovendien uitstekend tot het verbouwen van meekrap, een verfplant die gebruikt werd om lakens rood te verven. De vroegste vermelding van dit industriegewas komt voor in Oudenburg en Zandvoorde tussen 1173 en 1191, en de meekrapteelt nam, parallel met de ontwikkeling van de Vlaamse lakennijverheid een hoge vlucht.
In 1084 stichtte de heilige Arnoldus te Oudenburg de benedictijner Sint-Pietersabdij. Hij was op vredesmissie in Vlaanderen en kwam in Oudenburg terecht. Er was ook een belangrijke brouwerij aanwezig in het complex; de heilige Arnoldus is dan ook de patroonheilige van de bierbrouwers. Behalve een middeleeuwse duiventoren is echter niets bewaard gebleven van de oorspronkelijke bebouwing. Op de locatie is nu onder andere het Romeins Archeologisch Museum (RAM) gevestigd.
Tijdens de 2e helft van de 16e eeuw vonden de godsdienstoorlogen plaats en verdween de welvaart uit het stadje. In 1579 werd de abdij verwoest nadat in 1578 de monniken vertrokken waren. In 1584-1585 richtten de Spanjaarden een fort in op het terrein der verwoeste abdij. In het nabijgelegen Oostende heersten de Calvinisten en zij probeerden de stad te verdedigen met inundaties, waarbij de polders ten noorden van Oudenburg regelmatig overstroomden. In 1590 werd Oudenburg verwoest door troepen uit Oostende, waarop de vesting door de Spanjaarden werd herbouwd en versterkt. Doordat de Spaansgezinden verder naar Oostende oprukten en het Beleg van Oostende (1601-1604) inging, raakte de vesting Oudenburg vanaf 1599 buiten gebruik. In het eerste kwart van de 17de eeuw, na de val van Oostende, werden de versterkingen afgebroken en werd de abdij herbouwd. Het stadhuis en de hallen van Oudenburg werden niet herbouwd.
Oudenburg lag langs de oude landweg Oudenburg-Brugge-Aardenburg. Het had een strategische positie aan de oever van de Ieperlee, een riviertje en kreek die Brugge met Nieuwpoort en Ieper verbond en waarvan stukken gebruikt werden om het kanaal Plassendale-Nieuwpoort en het kanaal Brugge-Oostende en de sluis van Plassendale (1623) aan te leggen. Ook werden de geïnundeerde polders ten noorden van Oudenburg weer drooggelegd.
In 1797, onder Frans bewind, werd de abdij afgebroken. Slechts een enkel overblijfsel restte. Oudenburg ontwikkelde zich als een voornamelijk agrarische plaats.
Onderzoek Oudenburg was een van de zes Vlaamse gemeenten die in 2015 door professor Maarten Larmuseau van de KU Leuven geselecteerd was voor een grootschalig genetisch genealogisch onderzoek. Hierin werd de Y-chromosomale variatie onderzocht van mannen die via een ver teruggaande vaderlijke stamboom een link met de stad hadden.
Bezienswaardigheden
Historische stadskern van Oudenburg, archeologische site Onze-Lieve-Vrouwekerk Abdijhoeve van de Sint-Pietersabdij Sluizencomplex Plassendale Hoeve Maenhoudt met "Friese" bergschuur, vermoedelijk uit de 17e eeuw De Hoge Dijken (Roksemput), natuurgebied De Zwaanhoek, natuurgebied Romeins Archeologisch Museum (RAM) Museumschip Tordino, binnenvaartmuseum aan boord van een binnenschip.
In de stad Oudenburg zet Erfgoedkring 8460 zich in voor het lokale erfgoed, heemkunde, archeologie en het Romeins Archeologisch Museum.
Galerij
Natuur en landschap Oudenburg ligt aan de rand van het West-Vlaams poldergebied op een hoogte van ongeveer drie meter. Oudenburg ligt aan het Kanaal Plassendale-Nieuwpoort en aan het Oudenburgs Vaartje die Oudenburg verbond met de Ieperlee. Natuurgebieden zijn het Oostends Krekengebied, 't Pompje en Schorreweide.
Kernen In 1977 hebben de gemeenten Roksem, Ettelgem en Westkerke zich met Oudenburg verenigd tot de huidige fusiegemeente Oudenburg. In Oudenburg zelf woont ruim de helft van de bevolking; de rest is verdeeld over de drie deelgemeenten. Ettelgem ligt net ten zuidoosten van het stadscentrum; de dorpskern sluit door lintbebouwing aan op het centrum van Oudenburg, enkel nog gescheiden door de snelweg A18/E40. De dorpjes Westkerke en Roksem liggen een paar kilometer zuidwaarts, langs de weg van Brugge naar Gistel.
# Naam Opp.(km²)https://statbel.fgov.be/fr/open-data/population-par-secteur-statistique-10 Inwoners(2025) Inwonersper km² NIS-code 1 Oudenburg (I) 14,92 4.939 331 35014A 2 Ettelgem (II) 7,92 1.237 156 35014B 3 Roksem (III) 5,65 1.867 329 35014C 4 Westkerke (IV) 7,11 2.198 309 35014D
De gemeente Oudenburg grenst na de fusies aan de volgende dorpen en gemeenten: a. Klemskerke (gemeente De Haan) b. Stalhille (gemeente Jabbeke) c. Jabbeke (gemeente Jabbeke) d. Zerkegem (gemeente Jabbeke) e. Bekegem (gemeente Ichtegem) f. Eernegem (gemeente Ichtegem) g. Moere (stad Gistel) h. Gistel (stad Gistel) i. Snaaskerke (stad Gistel) j. Zandvoorde (stad Oostende) k. Bredene (gemeente Bredene)
Kaart thumb|400px|left|Oudenburg, deelgemeenten en buurgemeenten. De gele gebieden zijn bebouwde kernen
Demografische ontwikkeling Demografische evolutie voor de fusie
Bronnen:NIS, Opm:1831 tot en met 1970=volkstellingen; 1976 = inwoneraantal op 31 december
Demografische ontwikkeling van de fusiegemeente Alle historische gegevens hebben betrekking op de huidige gemeente, inclusief deelgemeenten, zoals ontstaan na de fusie van 1 januari 1977.
Bronnen:NIS, Opm:1831 tot en met 1981=volkstellingen; 1990 en later= inwonertal op 1 januari
Inwoners van jaar tot jaar op 1 januari1992 tot heden jaar Aantalhttps://view.officeapps.live.com/op/view.aspx?src=https%3A%2F%2Fstatbel.fgov.be%2Fsites%2Fdefault%2Ffiles%2Ffiles%2Fdocuments%2Fbevolking%2F5.1%2520Structuur%2520van%2520de%2520bevolking%2FBevolking_per_gemeente.xlsx&wdOrigin=BROWSELINK Evolutie: 1992=index 1001992 100,01993 100,31994 101,51995 102,91996 103,11997 103,91998 104,41999 104,82000 105,62001 105,72002 105,52003 105,32004 105,92005 106,52006 107,12007 107,32008 107,42009 107,72010 107,62011 108,42012 109,22013 109,12014 110,52015 110,62016 111,32017 111,82018 111,52019 112,52020 114,02021 116,02022 116,52023 118,92024 119,12025 122,72026 125,3
Politiek Structuur Oudenburg Supranationaal Nationaal Gemeenschap Gewest Provincie Arrondissement Provinciedistrict Kanton Gemeente AdministratiefNiveau Oostende Oudenburg BestuurEuropese Commissie Belgische regering Vlaamse regering Deputatie Gemeentebestuur RaadEuropees Parlement Kamer vanvolksvertegenwoordigers Vlaams Parlement Provincieraad GemeenteraadKiesomschrijvingNederlands Kiescollege Kieskring West-Vlaanderen Oostende-Veurne-Diksmuide Oostende Gistel OudenburgVerkiezing Europese Federale Vlaamse Provincieraads- Gemeenteraads-
De burgemeester van Oudenburg is Romina Vanhooren.
2013-2018 Burgemeester bleef Ignace Dereeper (CD&V). Hij leidt een coalitie bestaande uit CD&V en sp.a. Samen vormen ze de meerderheid met 13 op 21 zetels. Midden 2018 nam hij ontslag en werd opgevolgd door partijgenoot Peter Velle.
2019-2024 Na de gemeenteraadsverkiezingen nam Open Vld onder leiding van Anthony Dumarey het initiatief om een coalitie te vormen met N-VA en sp.a. Anthony Dumarey (Open Vld) werd op 1 januari 2019 de 15de burgemeester van Oudenburg. Op 2 oktober 2023 zette hij een stap opzij na een onderzoek over belangenvermenging bij vastgoedprojecten. Hij werd opgevolgd door partijgenoot en eerste schepen Romina Vanhooren.
2025-heden Bij de gemeenteraadsverkiezingen van 13 oktober 2024 behaalde Open Vld, dat opkwam onder de naam Voor Oudenburg, een absolute meerderheid van 12 op 21 zetels. Anthony Dumarey, die de meeste voorkeurstemmen had behaald, werd begin 2025 opnieuw burgemeester van Oudenburg, hoewel het onderzoek over belangenvermenging tegen hem door Audit Vlaanderen nog niet was afgerond.Ook in Oudenburg is nieuwe gemeenteraad geïnstalleerd, Focus WTV, 8 januari 2025. Op basis van die klacht oordeelden de West-Vlaamse gouverneur Carl Decaluwé en Vlaams minister van Binnenlands Bestuur Hilde Crevits in maart 2025 dat Dumarey over onvoldoende moreel gezag beschikte om benoemd te worden tot burgemeester. Dumarey besloot die beslissing aan te vechten bij de Raad van State.Anthony Dumarey mag geen burgemeester van Oudenburg worden na negatief advies: "Beschikt niet over vereiste kwaliteiten", VRT NWS, 13 maart 2025. In afwachting van een definitief oordeel werd eerste schepen Stefaan Reynaert aangesteld als waarnemend burgemeester. De Raad van State volgde echter het oordeel van Crevits, waardoor Romina Vanhooren, die na Dumarey de meeste voorkeurstemmen had behaald, werd aangewezen als burgemeester. Op 22 april 2025 werd zij beëdigd.Romina Vanhooren legt eed af als burgemeester van Oudenburg, en vervangt Anthony Dumarey: "Tijd voor politieke rust", VRT NWS, 22 april 2025.
Resultaten gemeenteraadsverkiezingen sinds 1976 Partij 10-10-1976Gegevens 1976-2000:Verkiezingsdatabase Binnenlandse Zaken 10-10-1982 9-10-1988 9-10-1994 8-10-2000 8-10-200614-10-2012Gegevens 2012: www.vlaanderenkiest.be/verkiezingen2012 14-10-2018 13-10-2024 Stemmen / Zetels %19%19%19%19%19%19%21%21%21 SP1/ sp.a2/ Vooruit323,021527,241510,721110,741112,891215,892315,612314,022 8,5 3 1 CVP1/ CD&V2/ CD&V+3 38,231948,0911147,5911246,8111038,471847,221042,5321038,029 35,5 3 8 PVV1/ VLD2/ Open Vld3/ Voor Oudenburg417,951317,321319,791429,772630,832730,12628,183637,239 48,7 412 VU1/ N-VA213,31127,3610- - - - 13,682210,921 7,3 2 0 Vlaams Blok1/ Vlaams Belang2- - 1,9310- 5,24106,820- - - D.I.S.- - - 12,68212,562- - - - NB- - 10,21- - - - - - Gem.Bel.- - 9,761- - - - - - VB5,130- - - - - - - - Voor Al2,370- - - - - - - -Totaal stemmen 5410 57936072637366186859699270135329Opkomst % 95,7496,0495,5796,7895,7994,367,1Blanco en ongeldig %2,66 3,83,83,863,662,953,794,71,4 De zetels van de gevormde meerderheid staan vetjes afgedrukt. De grootste partij is in kleur. De rode cijfers naast de gegevens duiden aan onder welke naam de partijen telkens bij een verkiezing opkwamen.
Burgemeesters