Heuvelland is een gemeente in de Belgische provincie West-Vlaanderen. De gemeente telt bijna 8000 inwoners en bestaat uit acht kleine dorpjes. Heuvelland is een dunbevolkte gemeente in het plattelandsgebied tussen de kleinstedelijke kernen Ieper en Poperinge en het stedelijk gebied Kortrijk-Rijsel langs de E17.
Toponymie De gemeente heeft haar naam te danken aan de verschillende heuvels op het grondgebied.
Geschiedenis De gemeente vindt haar ontstaan in de gemeentefusie van 1976 van de dorpen Dranouter, Kemmel, Loker, Nieuwkerke, Westouter, Wijtschate en Wulvergem. Tevens werd daar nog De Klijte aan toegevoegd, dat voordien tot de gemeente Reningelst had behoord.Heuvelland in de eigen tijd (na 1945); Gemeente Heuvelland
Geografie Landschap De gemeente Heuvelland ligt in een reliëfstreek die het West-Vlaams Heuvelland wordt genoemd. De hoogste heuvel in de gemeente is de Kemmelberg (154 m); dan volgen de Vidaigneberg (136 m), de Rodeberg (129 m), de Scherpenberg (125 m) en een lager gelegen heuvel (82 m) waarop Wijtschate ligt (Helling van Wijtschate). Op de grens met Frankrijk ligt nog de Zwarteberg. Deze heuvels maken deel uit van een groter heuvellandschap dat ook het Houtland van de Franse Westhoek omvat. Vooral voor het wielertoerisme en enkele wedstrijden zijn deze heuvels van belang.
Oorspronkelijk was dit een bosrijk gebied. Vele eeuwen akkerbouw maar ook zware gevechten in de Eerste Wereldoorlog hebben het uitzicht totaal veranderd waardoor nu alleen nog de heuveltoppen met bomen zijn bedekt; vooral met eik, beuk en tamme kastanje. Er wordt een politiek van herbebossing gevoerd, waardoor de overgebleven bossen opnieuw uitgebreid en eventueel aaneengesloten worden.
Het Provinciaal Domein Kemmelberg is vrij toegankelijk dankzij een aantal wandelpaden. Bepaalde gedeelten van het bos zijn wel afgesloten voor het publiek om de begroeiing toe te laten zich te ontwikkelen. De Vlaamse Gemeenschap beheert het Hellegatbos op de Rodeberg. Het Hellegatbos is een typisch bronbos, een plaats die door de zompige, moerassige bodem, doorkruist met vele beekjes, niet werd ontgonnen en aan de natuur werd toevertrouwd. In het voorjaar kleuren de boshyacinten de flanken van de heuvels purper. Er ontstaan bronbosjes door bronwater dat boven een kleilaag aan de oppervlakte opborrelt.
Kernen De fusiegemeente Heuvelland bestaat uit 8 kleine landelijke dorpjes. De deelgemeenten Dranouter, Kemmel, Loker, Nieuwkerke, Westouter, Wijtschate en Wulvergem waren vroeger zelfstandig gemeenten. De Klijte was voor de gemeentelijke fusies niet zelfstandig, maar maakte deel uit van de toen nog zelfstandige gemeente Reningelst.
Kemmel, Wijtschate, Nieuwkerke en Westouter zijn de grootste kernen, met elk meer dan 1000 inwoners. Het gemeentehuis en de gemeentelijke administratie bevinden zich in Kemmel, net als het politiekantoor en het postkantoor van de gemeente. In Wijtschate bevinden zich het rustoord, de gemeentelijke sporthal en de hoofduitleenpost van de gemeentelijke bibliotheek. In Nieuwkerke ligt het gemeentelijk containerpark. De vier andere kernen zijn kleinere dorpjes met minder voorzieningen.
Naast deze dorpskernen liggen in de gemeente nog enkele kleine woongroeperingen. Zo komen op de heuvelruggen van de Rodeberg en Zwarteberg residentiële woningen voor, gemengd met horeca- en handelszaken. Ook de kern van de gemeente Mesen heeft nog een kleine uitloper in Heuvelland.
# Naam Opp.(km²)https://statbel.fgov.be/fr/open-data/population-par-secteur-statistique-10 Inwoners(2025) Inwonersper km² NIS-code 1 Kemmel (I) 13,05 1.178 90 33039A 2 Wijtschate (II) 26,37 2.062 78 33039B 3 Wulvergem (III) 3,51 281 80 33039C 4 Nieuwkerke (IV) 17,48 1.470 84 33039D 5 Dranouter (V) 10,83 652 60 33039E 6 Loker (VI) 6,83 520 76 33039F 7 Westouter (VII) 11,80 1.293 110 33039G 8 De Klijte (VIII) 4,92 565 115 33039H
De gemeente Heuvelland grenst door haar landelijke uitgestrektheid aan een groot aantal dorpjes en gemeenten: a. Poperinge (stad Poperinge) b. Reningelst (stad Poperinge) c. Dikkebus (stad Ieper) d. Vlamertinge (stad Ieper) e. Voormezele (stad Ieper) f. Hollebeke (stad Ieper) g. Houthem (stad Komen-Waasten) h. Neerwaasten (stad Komen-Waasten) i. Waasten (stad Komen-Waasten) j. Mesen (stad Mesen) k. Ploegsteert (stad Komen-Waasten) l. Niepkerke (Nieppe, Frankrijk) m. Belle (Bailleul, Frankrijk) n. Sint-Janskappel (Saint-Jans-Cappel, Frankrijk) o. Boeschepe (Frankrijk)
Kaart thumb|450px|left|Heuvelland, deelgemeenten en buurgemeenten. De gele gebieden zijn bebouwde kernen.
Heuvels Baneberg Goeberg Helling van Mesen Helling van Nieuwkerke Helling van Wijtschate Kemmelberg Kraaiberg Letteberg Monteberg Rodeberg Rozenberg Scherpenberg Suikerberg Sulferberg Vidaigneberg De Walletjes Zwarteberg Zwarte Molen
Demografie Demografische ontwikkeling Alle historische gegevens hebben betrekking op de huidige gemeente, inclusief deelgemeenten, zoals ontstaan na de fusie van 1 januari 1977.
Bronnen:NIS, Opm:1831 tot en met 1981=volkstellingen; 1990 en later= inwonertal op 1 januari
Inwoners van jaar tot jaar op 1 januari1992 tot heden jaar Aantalhttps://view.officeapps.live.com/op/view.aspx?src=https%3A%2F%2Fstatbel.fgov.be%2Fsites%2Fdefault%2Ffiles%2Ffiles%2Fdocuments%2Fbevolking%2F5.1%2520Structuur%2520van%2520de%2520bevolking%2FBevolking_per_gemeente.xlsx&wdOrigin=BROWSELINK Evolutie: 1992=index 1001992 100,01993 100,11994 100,71995 100,51996 99,91997 100,11998 99,71999 99,62000 99,32001 98,92002 98,52003 98,42004 98,02005 97,32006 97,22007 96,72008 96,62009 96,02010 96,12011 94,52012 93,92013 93,42014 92,92015 93,22016 92,62017 92,02018 93,02019 93,52020 93,72021 93,42022 94,52023 94,12024 94,22025 94,82026 95,2
Politiek Structuur Heuvelland Supranationaal Nationaal Gemeenschap Gewest Provincie Arrondissement Provinciedistrict Kanton Gemeente AdministratiefNiveau Ieper Heuvelland BestuurEuropese Commissie Belgische regering Vlaamse regering Deputatie Gemeentebestuur RaadEuropees Parlement Kamer vanVolksvertegenwoordigers Vlaams Parlement Provincieraad GemeenteraadKiesomschrijvingNederlands Kiescollege Kieskring West-Vlaanderen Kortrijk-Ieper Ieper Mesen HeuvellandVerkiezing Europese Federale Vlaamse Provincieraads- Gemeenteraads-
Geschiedenis (Voormalige) burgemeesters Tijdspanne Burgemeester 1977 - 2000 José Lemaire (CVP) 2001 - 2012 Bernard Heens (CD&V) 2013 - 2020 Marc Lewyllie (Gem.Bel) 2021 - heden Wieland De Meyer (Gem.Bel)
Legislatuur 2019 - 2025 Burgemeester was Marc Lewyllie van Gemeentebelangen, die in 2021 werd opgevolgd door Wieland De Meyer. Hun partij had de absolute meerderheid met 12 op 19 zetels.
Legislatuur 2025 - 2030 Bij de gemeenteraadsverkiezingen van 13 oktober 2024 haalde Gemeentebelangen een nipte absolute meerderheid van 10 op 19 zetels. Op 24 december 2024 raakte bekend dat de Raad voor Verkiezingsbetwistingen 'onregelmatigheden' had vastgesteld bij de telling van de stemmen voor de gemeenteraad en daardoor het resultaat van de verkiezingen ongeldig verklaarde. De lijst Gemeentebelangen vocht deze beslissing aan bij de Raad van State, die op 14 maart 2025 de klachten over onregelmatigheden ongegrond verklaarde en oordeelde dat de stemverrichtingen correct waren verlopen. Daarom werd het niet meer nodig geacht om nieuwe verkiezingen uit te schrijven.Dan toch geen nieuwe verkiezingen in Heuvelland, Raad van State verklaart stemronde geldig: “Dit is het moment om de rangen te sluiten”, Het Nieuwsblad, 14 maart 2025. Tien dagen later, op 24 maart 2025 werden de nieuwe gemeenteraad en schepencollege geïnstalleerd. Wieland De Meyer (Gemeentebelangen) bleef burgemeester.Nieuwe gemeenteraad Heuvelland geïnstalleerd, na 5 maanden onzekerheid: Wieland De Meyer legt eed af als burgemeester, VRT NWS, 25 maart 2023.
Resultaten gemeenteraadsverkiezingen sinds 1976 Partij of kartel 10-10-19761976-2000:Verkiezingsdatabase Binnenlandse Zaken. Gearchiveerd op 10 januari 2022. 10-10-1982 9-10-1988 9-10-1994 8-10-2000 8-10-2006 14-10-2012Gegevens 2012: www.vlaanderenkiest.be/verkiezingen201214-10-201813-10-2024 Stemmen / Zetels %21%19%19%19%19%19%19%19%19 CVP1 / CD&V269,7511749,0711147,3911049,4311146,3311055,3621131,212626,22534,628 Gemeentebelangen - - - - 40,37942,93842,6951,91242,710 N-VA1 / N-VA Plus2 - - - - - - 18,211315,41210,421 Heuvelland- - - - - - 7,9816,505,40 Vlaams Belang - - - - - - - - 6,60 SP11,19111,71- - 7,110- - - - Agalev- - 4,160- 6,190- - - - SAMEN- - 43,17941,198- - - - - BELANG- - - 4,20- - - - - VOOR- - - 5,180- - - - - PVV- 8,1315,290- - - - - - VVP- 31,096- - - - - - - GEM BEL19,063- - - - - - - - Anderen(*)- - - - - 1,710- - 0,20 5927 59805982600759675955578157524832Opkomst % 97,397,6496,4497,6996,3096,474,32Blanco en ongeldig %3,51 3,563,884,495,555,735,886,31,92 De rode cijfers naast de gegevens duiden aan onder welke naam de partijen telkens bij een verkiezing opkwamen. De zetels van de gevormde meerderheid staan vetjes afgedrukt. De grootste partij is in kleur. (*) / 2006: B.U.B. / 2024: Inwoners Belangen
Bezienswaardigheden thumb|Spanbroekmolen Militaire begraafplaats (WO I) bij Wulvergem
Commandobunker van Kemmel Entre-Deux-Monts (wijndomein) Wijngoed Monteberg Zetellift Cordoba
Mobiliteit De gemeente heeft geen grote verkeersassen op haar grondgebied, maar vooral lokale wegen tussen de landelijke dorpen. Het gebied wordt hoofdzakelijk ontsloten door enkele wegen die vanuit Ieper uitwaaieren naar de kernen, met vooral de N375 van Ieper naar Belle en de N336 van Ieper naar Armentières die Heuvelland doorkruisen.
Buiten de gemeentegrenzen vormen de autosnelweg A19 in Ieper, en de gewestweg N38 tussen Poperinge en Ieper belangrijke verkeersassen voor Heuvelland, net als de Franse autosnelweg A25/E42 net over de grens.
Voor het openbaar vervoer zijn de dichtstbijzijnde Belgische stations die van Poperinge en Ieper, op de lijn Poperinge-Kortrijk. Busdiensten zorgen voor verbinding met deze steden.
Bekende Heuvellanders Petrus Plancius (1552 - 1622), astronoom, cartograaf en predikant Lucien Storme (1916 - 1945), voormalig wielrenner en winnaar van Parijs-Roubaix José Lemaire (1936 - 2004), ereburgemeester Nieuwkerke en Heuvelland Geike Arnaert (1979), zangeres bij Hooverphonic Annelien Coorevits (1986), Miss België 2007 Hugo Byttebier (1924 - 2004), Belgisch-Argentijns auteur en verzamelaar
Externe link Officiële website
Categorie:Plaats in West-Vlaanderen