Houthulst (Uitspraak: IPA) (West-Vlaams: Oetust, uitgesproken als IPA: [ utœːst]) is een dorp en gemeente in de Belgische provincie West-Vlaanderen. De gemeente telt ruim 10.000 inwoners. De gemeente is vooral bekend vanwege het Vrijbos (bekend van de Bende van Bakelandt) en de ontmijningsbasis van het Belgische leger (DOVO).
Geschiedenis De naam van de gemeente vindt men al terug in 1096, toen als "Out-Hulst", als naam van het bos van Houthulst dat aan de graven van Vlaanderen behoorde. Het bos werd door senator Jan-Pieter Cassiers gekocht in 1838, die er na zijn huwelijk het Kasteel de Groote bouwde. De familie liet halverwege de 19de eeuw in de omgeving van het kasteel een kerkje bouwen. In 1857 werd Houthulst ook officieel een parochie.
Tijdens de Eerste Wereldoorlog werd Houthulst en het Vrijbos verwoest. Het werd een schuilplaats voor het Duitse leger, dat er grote voorraden munitie opsloeg. Na de oorlog werd geijverd voor een zelfstandig bestuur voor Houthulst. Het dorp was tot dan toe nog een deel van Klerken. In februari 1926 legde het gemeentebestuur de grens vast tussen Houthulst (toen 2792 inwoners) en Klerken (toen 1447 inwoners). Op 11 april 1928 werd Houthulst afgescheiden van Klerken.
In 1971 werd het gehucht Terrest, dat voorheen bij Zarren hoorde, en een stukje grondgebied van Staden bij Houthulst gevoegd. In 1976 kwam Houthulst weer samen met de vroegere moedergemeente Klerken. Op dat moment werden Klerken, Merkem en het gehucht Jonkershove van Woumen opgenomen in een fusiegemeente met Houthulst als centrum.
In 2005 werden hier de restanten van een V1-lanceerbasis herontdekt.
Kernen Houthulst bestaat naast Houthulst-centrum nog uit de dorpen Klerken, Jonkershove en Merkem. Klerken en Merkem waren vroeger zelfstandige gemeenten. Jonkershove was vroeger geen zelfstandige gemeente, maar een deel van Woumen, dat zelf nu een deelgemeente van Diksmuide is. Op de grens van Houthulst-centrum en Klerken ligt het gehucht en parochie Sint-Kristoffel (vroeger Pierkenshoek). Het is een groeiend residentieel gehucht, aansluitend op het westen van de dorpskern van Houthulst zelf.
# Naam Opp.(km²)https://statbel.fgov.be/fr/open-data/population-par-secteur-statistique-10 Inwoners(2025) Inwonersper km² NIS-codeI Houthulst 12,51 5.040 403 32006AII Klerken 7,38 1.980 270 32006DIII Merkem 26,39 2.237 85 32006BIV Jonkershove 9,75 1.257 129 32006C(V) Sint-Kristoffel -- --
De gemeente Houthulst grenst aan volgende dorpen en gemeenten:
a. Staden (gemeente Staden), met in het zuiden het gehucht Vijfwegen b. Poelkapelle (gemeente Langemark-Poelkapelle) c. Langemark (gemeente Langemark-Poelkapelle), met het gehucht Madonna d. Bikschote (gemeente Langemark-Poelkapelle) e. Noordschote (gemeente Lo-Reninge) f. Reninge (gemeente Lo-Reninge) g. Nieuwkapelle (stad Diksmuide) h. Woumen (stad Diksmuide) i. Esen (stad Diksmuide) j. Zarren (gemeente Kortemark)
Kaart thumb|400px|left|Houthulst met zijn deelgemeenten en buurgemeenten. De gele gebieden zijn bebouwde kernen.
Bezienswaardigheden
thumb|Sint-Jan Baptistkerk De Sint-Jan-Baptistkerk. Deze werd heropgebouwd in 1924 na volledig te zijn verwoest in de Eerste Wereldoorlog. Het Kerkhof van Houthulst. De Belgische militaire begraafplaats van Houthulst, met de graven van bijna 1800 gesneuvelde Belgische soldaten uit de Eerste Wereldoorlog. De begraafplaats bevat ook 81 Italiaanse graven. De meesten van de soldaten die hier begraven zijn sneuvelden tijdens de slotaanval op de Duitsers (vijfde Slag rond Ieper) op 28 september 1918, bij het heroveren van het Vrijbos. De Mariagrot in Houthulst. Het Kasteel de Groote. De V1-lanceerbasis in Houthulst. De Vredesmolen in deelgemeente Klerken.
Natuur en landschap Houthulst ligt in Zandlemig Vlaanderen, op een uitloper van de Midden-West-Vlaamse Heuvelrug op een hoogte van ongeveer 20 meter. Het hoogste punt is 30 meter, in het noordwesten van de kom. Bekend zijn de Zanddambeek en de Corverbeek.
Het Vrijbos en het Eenzaamheidsbos zijn restanten van een vroeger veel uitgestrekter bosgebied. miniatuur|Belgische Militaire Begraafplaats te Houthulst
Demografie Demografische ontwikkeling voor de fusie
Bronnen:NIS, Opm:1831 tot en met 1970=volkstellingen; 1976 = inwoneraantal op 31 december
Demografische ontwikkeling van de fusiegemeente Alle historische gegevens hebben betrekking op de huidige gemeente, inclusief deelgemeenten, zoals ontstaan na de fusie van 1 januari 1977.
Bronnen: NIS, Opm: 1831 tot en met 1981: volkstellingen; 1990 en later: inwonertal op 1 januari.
Inwoners van jaar tot jaar op 1 januari1992 tot heden jaar Aantalhttps://view.officeapps.live.com/op/view.aspx?src=https%3A%2F%2Fstatbel.fgov.be%2Fsites%2Fdefault%2Ffiles%2Ffiles%2Fdocuments%2Fbevolking%2F5.1%2520Structuur%2520van%2520de%2520bevolking%2FBevolking_per_gemeente.xlsx&wdOrigin=BROWSELINK Evolutie: 1992=index 1001992 100,01993 99,71994 99,91995 100,71996 100,91997 100,81998 100,61999 101,02000 101,32001 101,92002 101,42003 101,42004 101,12005 102,02006 102,52007 103,12008 105,42009 107,32010 108,52011 109,12012 110,12013 111,92014 112,02015 113,12016 113,62017 113,52018 113,62019 114,32020 114,52021 115,62022 116,22023 117,02024 118,52025 119,22026 119,4
Bekende burgers met een band met Houthulst
Willy Coppens de Houthulst, aas uit de Eerste Wereldoorlog Tim Declercq, wielrenner Gianni Vermeersch, veldrijder
Politiek Structuur Houthulst Supranationaal Nationaal Gemeenschap Gewest Provincie Arrondissement Provinciedistrict Kanton Gemeente AdministratiefNiveau Diksmuide Houthulst BestuurEuropese Commissie Belgische regering Vlaamse regering Deputatie Gemeentebestuur RaadEuropees Parlement Kamer vanVolksvertegenwoordigers Vlaams Parlement Provincieraad GemeenteraadKiesomschrijvingNederlands Kiescollege Kieskring West-Vlaanderen Oostende-Veurne-Diksmuide Veurne-Diksmuide Diksmuide HouthulstVerkiezing Europese Federale Vlaamse Provincieraads- Gemeenteraads-
Burgemeesters Burgemeesters van Klerken-Houthulst
1848-1870: Jan-Pieter Cassiers 1870-1902: ? 1902-1927: Eugène De Groote
Burgemeesters van Houthulst
1928-1938 Eugène De Groote 1938-1976 Hubert De Groote
Burgemeesters na de fusie
1977-1979: Hubert De Groote 1979-1989: René Roelens 1989-1993: Frans BreyneRené Roelens mocht wegens een strafrechtelijke veroordeling in 1989 niet opnieuw burgemeester worden. Hij won in 1991 wel een proces tegen de benoeming van Frans Breyne, Breyne's benoeming werd vernietigd door de Raad van State (arrest nummer 36.817 van 16 april 1991). 1995-2003: Maria Vandenbussche 2003-2012: Joris Hindryckx 2012-2018: Ann Vansteenkiste 2019-2023: Joris Hindryckx 2023-...: Jeroen Vandromme
2019-2024 Tot en met 31 augustus 2023 was Joris Hindryckx (CD&V) burgemeester. Hij werd op 1 september 2023 door zijn partijgenoot Jeroen Vandromme (CD&V) opgevolgd als nieuwe burgemeester. Hij leidt een coalitie bestaande uit CD&V en Vooruit. Samen vormen ze de meerderheid met 15 op 21 zetels.
2024-heden Na de verkiezingen van oktober 2024 bleef Jeroen Vandromme (CD&V) burgemeester van Houthulst. Zijn Lijst van de Burgemeester, een onafhankelijke lijst bestaande uit leden van CD&V en gewezen leden van Vooruit en N-VA, behaalde een absolute meerderheid van 17 op 21 zetels.
Resultaten gemeenteraadsverkiezingen sinds 1976 Partij of kartel 10-10-19761976-2000:Verkiezingsdatabase Binnenlandse Zaken. Gearchiveerd op 10 januari 2022. 10-10-1982 9-10-1988 9-10-1994 8-10-2000 8-10-2006Gegevens 2006: http://www.vlaanderenkiest.be/verkiezingen2006. Gearchiveerd op 4 augustus 2023. 14-10-2012Gegevens 2012: www.vlaanderenkiest.be/verkiezingen201214-10-201813-10-2024 Stemmen / Zetels %21%19%19%19%19%21%21%21%21 SP1 / sp.a2 / sp.a OpenA/ Vooruit3- 12,051117,461310,521114,471219,722422,64A412,7224,830 Centrum1 / ROELNS2 / VLD3/ Samen Sterk4/ Open vld528,571650,4411146,411029,712 622,763 49,194 16,35 0- VU1/ N-VA27,5911- - - - - 27,222626,92612,522 CVP1/ CD&V244,4311032,541731,11638,31843,911062,4221550,1421147,321368,2B17 Lijst BurgemeesterB- - - - - - - - Vlaams Belang- - - - - 8,671- - 14,52 Lokaal 8650- - - - - - - 5,40- DEBRUG- - - 19,88418,873- - - - Lijst Six19,414- - - - - - - - Anderen(*)=- 4,98 05,04 01,59 0 - - - 1,30- Totaal stemmen 6302 64126485645965086790712472285250 Opkomst % 9695,2594,2895,5993,0994,367,2 Blanco en ongeldig %4,21 5,384,894,444,825,016,506,401,5 De rode cijfers naast de gegevens duiden aan onder welke naam de partijen telkens bij een verkiezing opkwamen. De zetels van de gevormde meerderheid staan vetjes afgedrukt. De grootste partij staat in kleur. (*) 1982: DNS (4,98%) / 1988: V (5,04%) / 1994: TANDEM (1,59%) / 2018: Ik (1,3%)
Omliggende kernen Madonna, Vijfwegen, Staden, Zarren, Woumen, Reningelst, Boezinge, Langemark, Esen
Externe links Officiële website gemeente Houthulst Inventaris Onroerend Erfgoed
Categorie:Plaats in West-Vlaanderen