Ingelmunster is een plaats en gemeente in de Belgische provincie West-Vlaanderen. De gemeente telt ruim 11.000 inwoners. Ingelmunster wordt ook weleens de Brigandsgemeente genoemd, ter herinnering aan Brigandszondag (28 oktober 1798), toen hier de opstand van de Brigands tijdens de Boerenkrijg door de Fransen neergedrukt werd. Sinds 1979 is Ingelmunster gejumeleerd met het Duitse Hüllhorst in de deelstaat Noordrijn-Westfalen.
Kernen 350px|left|Ingelmunster, deelgemeenten en buurgemeenten. De gele gebieden zijn bebouwde kernen.
Bij de gemeentelijke fusies van 1977 is Ingelmunster niet samengesmolten met andere gemeenten; de gemeente heeft dus geen deelgemeenten. Tot de gemeente behoort wel nog het gehucht Krieke, dat in het zuiden van Ingelmunster ligt.
Ingelmunster zelf is ontstaan ten noorden van de Mandel, op de linkeroever. Het dorp ontwikkelde zich later ook ten zuiden uit. Het centrum bestaat nu uit duidelijk gescheiden delen ten noorden en ten zuiden van de Mandel, die elk een eigen parochie vormen. De Mandel loopt grotendeels parallel met het kanaal Roeselare-Leie en vormt samen met het natuurreservaat Mandelhoek en de kasteeltuin, een natuurlijke splitsing van Ingelmunster in twee delen.
# Naam 1 Ingelmunster (I)
Ingelmunster bleef bij de gemeentelijke fusies van 1977 een zelfstandige gemeente, en kreeg geen deelgemeentes aangehecht. In de gemeente is er naast een centrum ook nog één gehucht: Krieke.
Ingelmunster grenst aan volgende dorpen en gemeenten: a. Izegem (stad Izegem) b. Emelgem (stad Izegem) c. Meulebeke (gemeente Meulebeke) d. Oostrozebeke (gemeente Oostrozebeke) e. Hulste (stad Harelbeke) f. Lendelede (gemeente Lendelede)
Geschiedenis thumb|Gedenkplaat Brigandslag van 1798 thumb|Sint-Amanduskerk naast het kasteel van Ingelmunster thumb|Het kasteel van Ingelmunster thumb|Het brigandbeeld voor het gemeentehuis thumb|De Doornmolen
De rode draad doorheen de geschiedenis van Ingelmunster is het kasteel dat vandaag omgeven is door een park.
Robrecht I de Fries, graaf van Vlaanderen, liet omstreeks 1075 een versterkte burcht optrekken nabij de rivier de Mandel. Hij gebruikte daarvoor de ruïnes van een klooster dat door Engelse monniken, in navolging van (de latere heilige) Amandus, in de 7de eeuw gesticht was. De zeventiende-eeuwse historicus Anthonius Sanderus meende dat de naam 'Ingelmunster' van 'Anglo-monasterium' (Engels klooster) komt. Anderen denken dat de naam Ingelmunster van 'Angle-Monastère' komt. Deze laatste mening heeft trouwens steeds meer aanhangers. Een klooster 'op de hoek van de heerlijkheid' van Dendermonde. Klooster moet in deze context dan eerder begrepen worden als een klein kerkje, een kapelletje.
Ingelmunster nam een vrij centrale ligging in West-Vlaanderen in. Het was immers gelegen tussen de twee grote middeleeuwse steden Brugge en Kortrijk. Sommigen noemden Ingelmunster vanwege deze ligging zelfs 'de sleutel van Vlaanderen'. Deze benaming wordt geïllustreerd door het verblijf van Filips de Schone, koning van Frankrijk, in 1297. Vijf jaar voor de Guldensporenslag wilde Filips de stad Brugge straffen omdat deze weigerde belasting te betalen. De Bruggelingen vreesden dat hun stad zou verwoest worden, dus kwamen ze hem in Ingelmunster tegemoet om hun onderwerping te betonen.
Tijdens de Tachtigjarige Oorlog, vond in 1580 de Slag bij Ingelmunster plaats. Troepen van de Unie van Utrecht (onder leiding van François de La Noue) streden tegen de pro-Spaanse bezetters van het kasteel, z.g. Malcontenten. De la Noue dolf het onderspit en werd naar de Spaance opperbevelhebber Alexander Farnese gebracht. (In 1878 werd trouwens een tapijt geweven dat deze slag voorstelt.)
Door de vele oorlogen die Frankrijk uitvocht, stond het land op de rand van het bankroet. Daarom werd de beslissing genomen om kleine gebieden te verkopen, zo ook de heerlijkheid Ingelmunster. Otto von Plotho, een Duits kolonel, kocht in 1583 de heerlijkheid. Het kasteel - aanvankelijk wellicht een castrale motte - was in de Middeleeuwen eigendom geweest van de graven van Vlaanderen (onder meer families de Rhode en van Gistel). Van 1384 tot 1583 waren het kasteel en de omliggende gebieden in handen van achtereenvolgens Bourgondische, Duitse en Franse huizen. De familie de Plotho, en vooral dan Delphin (1657-1697), hadden een grote invloed op het dorp en de ganse heerlijkheid. Dat wordt onder andere duidelijk in de relatie kerk-kasteel.
Het kasteel werd in 1825 doorverkocht aan de familie Descantons de Montblanc die volgens sommige bronnen bastaarden van de familie de Plotho zouden zijn. Deze familie beschouwde het kasteel van Ingelmunster eerder als een buitenverblijf en was slechts in de zomermaanden in Vlaanderen. Het huidige gebouw (1736) is geen middeleeuwse versterkte burcht meer, maar een groot landhuis. De overige tijd van het jaar bevond de adellijke familie zich in Parijs.
In 1986 werd het kasteel aangekocht door de familie Van Honsebrouck, die sedert 1900 actief was in de brouwerijsector. In de jaren 1990 bracht deze familie er een brouwerijmuseum in onder. Op 17 september 2001 werd echter het kasteel en museum door een brand verwoest. Sedertdien is men voortdurend bezig om het kasteel zijn 'bourgeoisie'-stijl terug te geven.
De Franse piloot Roland Garros moest op 18 april 1915 na een raid op het station van Lendelede een noodlanding maken op de zuidflank van Hoog Wallegem in buurgemeente Hulste. Hij stak zijn vliegtuig, een Morane-Saulnier, in brand en verstopte zich op een boerderij op de grens van Hulste en Ingelmunster. Hij kon echter door de Duitsers gevat worden en werd naar een gevangenis in Duitsland overgebracht.
Bezienswaardigheden Kasteel Ingelmunster en kasteelpark: zoals de geschiedenis van Ingelmunster aantoont, speelde het Ingelmunsterse kasteel een grote rol in de gemeente. Het kasteel zelf werd in 2001 binnenin grotendeels verwoest door een brand en is momenteel niet (meer) toegankelijk. Initiatieven zijn er om het oude museum nieuw leven in te blazen. Het park sluit aan bij het natuurreservaat "De Mandelhoek". Dit laat toe dwars door Ingelmunster te wandelen, onder andere langs het kanaal Roeselare-Leie, zonder de gemeente te zien. Het park is niet meer open voor publiek. De Sint-Amanduskerk. De Doornmolen: aan de Heirweg Zuid, vlak bij de grens met Lendelede, bevindt zich een stenen stellingmolen genaamd de Doornmolen, die functioneerde als koren- en oliemolen. Het rad en de inrichting verdween na een verwoestende brand in 1883; de lege molenromp die resteert doet tegenwoordig dienst als stal.
Natuur en landschap Ingelmunster ligt in Zandlemig Vlaanderen, ten noorden van de Mandel en het Kanaal Roeselare-Leie. De kerkdrempel ligt op ruim 17 meter hoogte. Het hoogste punt ligt op 38 meter hoogte, ten zuiden van het kanaal.
Demografische evolutie
Bron: Volkstellingen NIS - Opm:1831 t/m 1970=tellingen op 31 december; vanaf 1980= inwoneraantal per 1 januari
Inwoners van jaar tot jaar op 1 januari1992 tot heden jaar Aantalhttps://view.officeapps.live.com/op/view.aspx?src=https%3A%2F%2Fstatbel.fgov.be%2Fsites%2Fdefault%2Ffiles%2Ffiles%2Fdocuments%2Fbevolking%2F5.1%2520Structuur%2520van%2520de%2520bevolking%2FBevolking_per_gemeente.xlsx&wdOrigin=BROWSELINK Evolutie: 1992=index 1001992 100,01993 100,41994 101,31995 101,31996 102,11997 101,91998 102,01999 102,02000 101,52001 101,62002 101,42003 101,32004 101,12005 101,22006 101,22007 101,42008 101,22009 101,22010 101,42011 101,82012 102,22013 103,12014 102,82015 101,92016 102,82017 102,82018 104,12019 104,82020 106,12021 106,62022 107,62023 109,12024 109,92025 110,52026 111,1
Politiek Structuur Ingelmunster Supranationaal Nationaal Gemeenschap Gewest Provincie Arrondissement Provinciedistrict Kanton Gemeente AdministratiefNiveau Roeselare Ingelmunster BestuurEuropese Commissie Belgische regering Vlaamse regering Deputatie Gemeentebestuur RaadEuropees Parlement Kamer vanVolksvertegenwoordigers Vlaams Parlement Provincieraad GemeenteraadKiesomschrijvingNederlands Kiescollege Kieskring West-Vlaanderen Roeselare-Tielt Roeselare Izegem IngelmunsterVerkiezing Europese Federale Vlaamse Provincieraads- Gemeenteraads-
Burgemeesters Ambtstermijn Naam Partij1 1798-1812 Jan Vandenbulcke 2 1812-1814 Ignaes Baeghe 3 1814 Frans Verhaest 4 1815-1819 Pieter Lodewijk Iserbyt 5 1819-1830 Ivo Steverlynck 6 1830-1848 Jacobus Coussens 7 1848-1854 Antoine Pieter Desmet 8 1854-1877 Jan Francis Carron 9 1877-1882 Henri Masureel Katholieken10 1882-1884 Jan Verhaest Katholiek-Liberaal11 1884-1913 Gustave D'Hoore Katholieken12 1913-1916 Remi Callens Katholieken13 1916-1918 Henri Van Clooster Katholieken14 1918-1932 Remi Callens Katholieken15 1933-1946 Paul Schotte Katholieken16 1941-1945 Remi Craeymeersch VNV17 1947-1970 Camiel Verhamme CVP18 1970-1991 Erik Vankeirsbilck CVP19 1992-1995 Jean-Pierre De Clercq CVP20 1995-2000 Georges Defreyne CVP21 2000-2009 Jean-Pierre De Clercq CD&V22 2010-2012 Yves Vercruysse CD&V23 2013-2030 Kurt Windels De Brug/N-VA/Open VLD
Gemeenteraadsverkiezingen sinds 2012 Burgemeester werd Kurt Windels van de De Brug/N-VA/Open VLD. Hij leidde een coalitie van De Brug/N-VA/Open VLD en sp.a die samen een meerderheid hadden met 11 op 21 zetels. Kurt Windels (De Brug/N-VA/Open Vld) bleef na de verkiezingen van 2019 burgemeester. Zijn partij haalde een absolute meerderheid van 13 op 21 zetels. Er was geen coalitiepartner meer nodig.
De gemeenteraadsverkiezingen van oktober 2024 zorgden voor een verderzetting van het beleid. Kurt Windels kon zijn derde ambtstermijn aanvatten. Het kartel De Brug/N-VA/Open VLD breidde haar meerderheid uit met 1 zetel en behaalde zo 14 van de 21 zitjes. Oppositiepartijen waren Spoor8770/CD&V met 6 zetels en Vooruit met 1 zetel.
Resultaten gemeenteraadsverkiezingen sinds 1976 Partij of kartel 10-10-1976Gegevens 1976-2000:Verkiezingsdatabase Binnenlandse Zaken. Gearchiveerd op 10 januari 2022. 10-10-1982 9-10-1988 9-10-1994 8-10-2000 8-10-2006Gegevens 2006: http://www.vlaanderenkiest.be/verkiezingen2006. Gearchiveerd op 8 augustus 2023. 14-10-2012Gegevens 2012: www.vlaanderenkiest.be/verkiezingen201214-10-201813-10-2024 Stemmen / Zetels %21%21%21%21%21%21%21%21%21 Spoor8770C- - - - - - - - 30,7C6 CVP1/ CD&V2/ Spoor8770C72,4811756,7111464,1211458,2311452,5311449,7221244,7921025,125 VU1/ SPVVUA/ De Brug2/ De Brug-N-VA-Open VLDB10,331 113,681 235,88A 78,451 117,72 428,032 643,47B1055,6B1359,9B14 PVV1/ SPVVUA/ VLD2/ De Brug-N-VA-Open VLDB- 12,781217,36239,6921- SP1/ SPVVUA/ sp.a2/ sp.a-Groen3/ sp.a+4/ Vooruit517,191316,821315,951311,951210,072111,743116,5439,451 Vlaams Blok1/ Vlaams Belang2- - - - 6,191012,1822- - - Anderen(*)- - - - 1,93 0 - - 2,80- Totaal stemmen 7239 75857636785579377952806781815994 Opkomst % 96,695,0594,4995,4395,0895,367,6 Blanco en ongeldig %3,08 5,14,924,964,934,494,954,72,1 De rode cijfers naast de gegevens duiden aan onder welke naam de partijen telkens bij een verkiezing opkwamen. De zetels van de gevormde coalitie staan vetjes afgedrukt. De grootste partij is in kleur. (*) 2000: VDP (1,93%) / 2018: VV&C (2,8%)
Evenementen Labadoux, een jaarlijks folkfestival in het begin van mei aan de Wantebrug Braderie met kermis, laatste weekend van september. Kriekefeesten, eerste weekend van augustus. Mennefeesten, tweede weekend van augustus. Kontrabasfeesten (Jeugdhuis Kontrabas), weekend van de kermis eind september. Beach Party, laatste zaterdag van april. Kerstmarkt, december. Chirouge, eerste zaterdag van april.
Economie
Bedrijven en streekproducten Brouwerij Van Honsebrouck (tegenwoordig in Izegem gevestigd, maar historisch in Ingelmunster) met onder meer Kasteelbier en Brigand. Diverse speciale bieren uit de Picobrouwerij Alvinne, tegenwoordig gehuisvest in Moen. Zetel van de firma Vandekerckhove Monument NV, een van de grootste Vlaamse specialisten in de restauratie van historische gebouwen.
Landbouw