De oejezd Tioneti of ook wel Tianeti (Russisch: , ; Georgisch: , ) was een bestuurlijke eenheid in het gouvernement Tiflis van het onderkoninkrijk van de Kaukasus van het Russische Rijk.

Geschiedenis De oejezd Tioneti werd op 3 november 1874 opgericht als provincie binnen het gouvernement Tiflis. De provincie kwam voort uit de bergstreken Psjavi, Chevsoeretië en Toesjeti, die eerder districten waren in de oejezd Telavi en in 1842 als okroeg Toesjino-Psjavo-Chevsoerski waren verzelfstandigd. In 1859 werd deze eenheid hernoemd in okroeg Tioneti. In 1868 werd de okroeg voor zes jaar nominaal weer onder Telavi geplaatst, maar in 1874 werd ze omgevormd in het verzelfstandigde oejezd Tioneti.

Na de val van het tsaristische bewind hielden de gouvernementen op te bestaan, maar de provincie bleef tot de bestuurlijke hervorming van de Sovjet-Unie in 1929-1930 bestaan, ook tijdens de Democratische Republiek Georgië (1918-1921).

Economie De moeilijke geografische omstandigheden maakten dat het gebied economisch slecht ontwikkeld was. De belangrijkste economische activiteit was agrarisch van aard, met name in de landbouw met enige veeteelt in de berggebieden. Niet meer dan tien procent van het oppervlak was geschikt voor landbouw. In de weinig beschikbare laaglanden werd tarwe, gerst, spelt, gierst en maïs verbouwd. Daarnaast werden groenten zoals bonen, aardappelen en bonen verbouwd. De fruitteelt was slecht ontwikkeld, maar op een enkele plek werden druiven geteeld voor de wijnbouw.

Vanwege de kleine hoeveelheid bouwland en de slechte oogsten door het klimaat was het hele hooglanddeel van Tioneti afhankelijk van geïmporteerd graan. In het hoogland was een relatieve overdaad aan weidegrond, waar voornamelijk schapen gehouden werden, met name in Toesjeti. In 1891 werden 363.000 schapen en geiten gerapporteerd, het grootste regionale aantal in de Kaukasus. De schapen- en geitenhouderij legde de basis voor de ambachtelijke wolverwerking met producten als vilten mantels, hoeden, tapijten, zadeldekken, sokken, kousen, handschoenen, schoenen, stoffen en laken, tapijten en zadeltassen, die elders verhandeld werden.

Geografie miniatuur|De Kaukasusoorlog in de Archotivallei in Chevsoeretië, geschilderd door Gigo Gabasjvili. De provincie Tioneti lag in het noorden van het gouvernement Tiflis en omvatte ongeveer het oosten van de moderne regio Mtscheta-Mtianeti en het noordwesten van Kacheti. Het gebied viel grotendeels samen met de moderne Georgische gemeenten Tianeti, het noorden van Doesjeti en de gemeente Achmeta. In 1912 was Telavi 4.250 vierkante werst groot (4.837 km²). De provincie bestond uit de cultuur-historische streken Chevsoeretië, Psjavi, Ertso-Tianeti en Toesjeti. In het noorden en noordoosten grensde Tioneti aan de oblasten Dagestan en Terek. In het gouvernement Tiflis grensde de provincie aan de oejezden Telavi, Tiflis en Doesjeti.

De bergkam van de Grote Kaukasus doorkruiste het noorden van Tioneti, wat de bereikbaarheid van de streken Chevsoeretië en Toesjeti bemoeilijkte. He grootste deel van Tioneti was zeer bergachtig. Alleen het meest zuidelijke deel kende een gematigder karakter met wat laagland. Het zuidelijke lagere deel bestond uit twee geografische gebieden die van elkaar gescheiden waren door het Gomborigebergte. Het westelijke deel was de vallei rond de rivier de Iori en het oostelijke deel de Pankisivallei rond de rivier de Alazani en stroomafwaarts ervan, wat in wezen deel is van Kacheti. Hier vindt enige wijnbouw plaats, terwijl het gedeelte rond de Iori iets hoger ligt boven de 900 meter bioven zeeniveau.

Bestuurlijke indeling De provincie was ingedeeld in gemeentelijke districten (oetsjastok), ook wel politiedistricten genoemd. Vanaf haar oprichting in 1874 bestond de provincie uit de districten Psjavo-Chevsoeretië, Ertso en Toesjino-Kacheti. De nummers I tot III in de tabel verwijzen naar de nummers op de etnografische kaart in de infobox en de bijbehorende census van 1886.

Bestuurlijke onderverdeling oejezd Tioneti District Centrum Opp.(werst²) Inwoners 1886 1912 I Psjavo-Chevsoeretië 1.782 10.072 13.967 II Ertso 867 13.741 16.403 III Toesjino-Kacheti 1.601 10.911 13.017 Totaal 4.250 34.724 43.387Verantwoording data: Volkstelling Transkaukasus 1886; Kaukasische kalender 1913;

Demografie miniatuur|Chevsoer-strijders. Volgens de Russische volkstelling van 1897 woonden er op dat moment 34.153 mensen in de provincie. Demografie van oejezd Tioneti Jaar Totaal Georgiërs Armeniërs Kisten Osseten Russen 1886 34.724 32.337(93,1%) 237(0,7%) 2.150(6,2%) - - 1897 34.153 30.302(88,7%) 538(1,6%) 2.397(7,0%) 227(0,7%) 637(1,9%)Verantwoording data: Volkstelling Transkaukasus 1886; Russische volkstelling van 1897; Kaukasische kalender 1913;

Etniciteit en religie In de provincie Tioneti woonden voornamelijk Georgiërs (88,7% in 1897). Deze groep bestond voornamelijk uit de streekbewoners Psjavi (21%), Chevsoeren (17%) en Toesjeten (16%). Een belangrijke minderheid waren Tsjetsjenen en Kisten, met zeven procent in 1897, die voornamelijk in de Pankisivallei woonachtig waren. Andere minderheden waren kleine gemeenschappen Armeniërs, Russen en Osseten.

In de volkstelling van 1897 gaf bijna 90 procent aan tot een orthodoxe kerk te behoren (Russisch en Georgisch). Ruim twee procent behoorde tot de Armeens-Katholieke Kerk en bijna zes procent was moslim. Andere geloofsovertuigingen waren minimaal aanwezig.

Zie ook Onderkoninkrijk van de Kaukasus (1801-1917)

Referenties

Categorie:Onderkoninkrijk van de Kaukasus (1801-1917)