De Nymphalidae zijn een familie van vlinders in de superfamilie Papilionoidea. De familie omvat de schoenlappers, parelmoervlinders en zandoogjes. De Nederlandse naamgeving is een lappendeken van oude benamingen voor (onder)families. Deze familie omvat ongeveer 6000 soorten die, afhankelijk van de gehanteerde systematische indeling, in een verschillend aantal onderfamilies worden geplaatst.
Kenmerken Nymphalidae zijn over het algemeen middelgrote vlinders met een opvallende vlucht: na elke vleugelslag een korte glijvlucht. Rupsen zijn meestal harig of hebben stekels en de poppen hebben vaak glimmende vlekken. De voorpoten van de vlinders zijn over het algemeen niet volledig ontwikkeld waardoor het lijkt of ze maar vier pootjes hebben. De voorpoten worden niet, zoals de andere poten, gebruikt om zich vast te houden aan bladeren, maar om de kop en antennes mee schoon te maken. De bovenzijde van de vleugels is vaak opvallend gekleurd, terwijl de onderzijde altijd een camouflagetekening heeft. Dikwijls zijn beide geslachten verschillend gekleurd. De vleugelspanwijdte varieert van 3 tot 15 cm.
Leefwijze Het voedsel van de volwassen vlinders bestaat uit vele soorten vloeistoffen. Ze worden aangetrokken door vruchten, mest, kadavers, urine en zelfs benzine.
Voortplanting De ronde eieren worden in groepjes op het loof van bomen, struiken en kruidachtige planten gelegd. De poppen vertonen dikwijls opvallende, wrattige bulten en hangen aan de punt van hun achterlijf van de waardplant omlaag.
Verspreiding en leefgebied Deze familie komt wereldwijd voor in bloemrijke hooilanden, lichte bossen, parken en tuinen.
Onderfamilies miniatuur|Polyura athamas (Charaxinae) miniatuur|Junonia orithya (Nymphalinae) miniatuur|Zilveren maan (Boloria selene – Heliconiinae) miniatuur|rups van Argyreus hyperbius (Heliconiinae) miniatuur|Caligo eurilochus (Satyrinae) miniatuur|Greta oto (Satyrinae) heeft deels doorschijnende glasvleugels. miniatuur|Bassarona durga (Limenitidinae)
De gegeven indeling in onderfamilies, geslachtengroepen en geslachten volgt die van de Nymphalidae Systematics Group:The Genera of Nymphalidae op Nymphalidae.net, de website van de Nymphalidae Systematics Group.
Onderfamilie Apaturinae , 1840 voor geslachten, zie de onderfamilie Onderfamilie Biblidinae , 1833 voor geslachten, zie de onderfamilie Onderfamilie Calinaginae , 1895 Calinaga , 1857 Onderfamilie Charaxinae , 1865 voor geslachten, zie de onderfamilie Onderfamilie Cyrestinae , 1865 Cyrestini , 1865 Cyrestis , 1832 = Apsithra , 1899 = Sykophages , 1903 = Azania , 1903 Chersonesia , 1883 Marpesia , 1818 = Athena , 1819 = Euglyphus , 1820 = Marius , 1830 = Petreus , 1833 = Megalura , 1840 = Tymetes , 1840 = Timetes , 1845 = Timetes , 1870 = Eumargareta , 1898 Onderfamilie Danainae , 1833 voor geslachten, zie de onderfamilie Onderfamilie Heliconiinae , 1822 - Passiebloemvlinders en parelmoervlinders voor geslachten, zie de onderfamilie Onderfamilie Libytheinae , 1833 Libythea , 1807 = Hecaerge , 1816 = Chilea , 1820 = Hypatus , 1822 = Dichora , 1889 Libytheana , 1943 Onderfamilie Limenitidinae , 1864 voor geslachten, zie de onderfamilie Onderfamilie Nymphalinae - Schoenlappers en aurelia's voor geslachten, zie de onderfamilie Onderfamilie Pseudergolinae , 1898 Pseudergolis , 1867 Amnosia , 1849 = Leptoptera , 1875 Dichorragia , 1869 Stibochiona , 1869 Onderfamilie Satyrinae , 1833 - Zandoogjes en erebias voor geslachten, zie de onderfamilie incertae sedis Prolibythea , 1889 Thanatites , 1875
In Nederland waargenomen soorten miniatuur|Landkaartje – voorjaarsvorm(Araschnia levana – Nymphalinae)
Genus: Aglais Aglais io - (Dagpauwoog) Aglais urticae - (Kleine vos) Genus: Apatura Apatura ilia - (Kleine weerschijnvlinder) Apatura iris - (Grote weerschijnvlinder) Genus: Aphantopus Aphantopus hyperantus - (Koevinkje) Genus: Araschnia Araschnia levana - (Landkaartje) Genus: Arethusana Arethusana arethusa - (Oranje steppevlinder) Genus: Argynnis Argynnis paphia - (Keizersmantel) Argynnis adippe - (Bosrandparelmoervlinder) Argynnis niobe - (Duinparelmoervlinder) Argynnis aglaja - (Grote parelmoervlinder) Genus: Boloria Boloria aquilonaris - (Veenbesparelmoervlinder) Boloria dia - (Paarse parelmoervlinder) Boloria euphrosyne - (Zilvervlek) Boloria selene - (Zilveren maan) Genus: Brenthis Brenthis daphne - (Braamparelmoervlinder) Brenthis ino - (Purperstreepparelmoervlinder) Genus: Caligo - (Uilvlinders) Caligo atreus Genus: Coenonympha Coenonympha arcania - (Tweekleurig hooibeestje) Coenonympha hero - (Zilverstreephooibeestje) Coenonympha pamphilus - (Hooibeestje) Coenonympha tullia - (Veenhooibeestje) Genus: Danaus Danaus chrysippus - (Kleine monarchvlinder) Danaus plexippus - (Monarchvlinder) Genus: Dryas Dryas iulia - (Oranje passiebloemvlinder) Genus: Erebia Erebia aethiops - (Zomererebia) Erebia ligea - (Boserebia) Erebia medusa - (Voorjaarserebia) Genus: Euphydryas Euphydryas aurinia - (Moerasparelmoervlinder) Genus: Heliconius Heliconius charithonia - (Zebravlinder) Heliconius erato Genus: Hipparchia Hipparchia fagi - (Grote boswachter) Hipparchia semele - (Heivlinder) Hipparchia statilinus - (Kleine heivlinder) Genus: Hypolimnas Hypolimnas bolina Genus: Issoria Issoria lathonia - (Kleine parelmoervlinder) Genus: Lasiommata Lasiommata maera - (Rotsvlinder) Lasiommata megera - (Argusvlinder) Genus: Limenitis Limenitis camilla - (Kleine ijsvogelvlinder) Limenitis populi - (Grote ijsvogelvlinder) Limenitis reducta - (Blauwe ijsvogelvlinder) Genus: Lopinga Lopinga achine - (Boszandoog) Genus: Maniola Maniola jurtina - (Bruin zandoogje) Genus: Melanargia Melanargia galathea - (Dambordje) Genus: Melitaea Melitaea athalia - (Bosparelmoervlinder) Melitaea aurelia - (Steppeparelmoervlinder) Melitaea cinxia - (Veldparelmoervlinder) Melitaea diamina - (Woudparelmoervlinder) Melitaea didyma - (Tweekleurige parelmoervlinder) Melitaea parthenoides - (Westelijke parelmoervlinder) Genus: Morpho Morpho menelaus Genus: Neptis Neptis rivularis - (Spireazwever) Genus: Nymphalis Nymphalis antiopa - (Rouwmantel) Nymphalis polychloros - (Grote vos) Nymphalis xanthomelas - (Oostelijke vos) Genus: Pararge Pararge aegeria - (Bont zandoogje) Genus: Parthenos Parthenos sylvia Genus: Polygonia Polygonia c-album - (Gehakkelde aurelia) Genus: Pyronia Pyronia tithonus - (Oranje zandoogje) Genus: Vanessa Vanessa atalanta - (Atalanta) Vanessa cardui - (Distelvlinder) Vanessa virginiensis - (Amerikaanse distelvlinder) Vanessa vulcania - (Canarische atalanta)