thumb|Blaricum, de Sint-Vituskerk thumb|Blaricum, een rij voor ijssalon De Hoop, in 2009 uitgeroepen tot IJssalon van het Jaar Blaricum () is een plaats en gemeente in de Nederlandse provincie Noord-Holland. De gemeente telt inwoners (, bron: CBS) en heeft een oppervlakte van 15,56 km².
Naam De eerste vermelding van Blaricum in de archieven dateert volgens dr. A.J.C. de Vrankrijker van 1343. De plaats werd toen Blarichem genoemd. De naam zou kunnen worden verklaard uit de samenstelling van de persoonsnaam Bladheri, met het achtervoegsel -inga en het woord heem (woonplaats). De aardrijkskundige woordenboeken geven verder nog de namen Blaercom, Blarikom en Blaren om het dorp aan te duiden.
Geschiedenis Hoewel er is gesuggereerd dat Blaricum al vóór de 10e eeuw bestond, dateert de eerste vermelding pas van 1342. Ook in 1382 wordt Blaricum in de archieven vermeld vanwege een overeenkomst over een stuk veengrond. Tevens komt het dorp ter sprake in een rechtszaak tegen een van de bewoners.
Blaricum kende een eigen dorpsbestuur. De rechtspraak werd in samenwerking met het naburige Laren uitgevoerd: beide dorpen vormden één gerecht waarbij de rechtszittingen bij toerbeurt in Blaricum en Laren werden gehouden. Voor de kerkdiensten waren de inwoners van Blaricum aanvankelijk aangewezen op het kerkje bij het Sint-Janskerkhof te Laren, totdat Blaricum rond 1400 een eigen parochie werd met een eigen kerkgebouw.
In 1494 telde Blaricum rond de 300 inwoners. In 1622 was het inwoneraantal toegenomen tot 715.
Van eind 15e eeuw tot begin 18e eeuw stond even buiten het dorp het Slot Ruysdael.
Blaricum was na de Reformatie hoofdzakelijk Rooms-Katholiek gebleven. De kerk was in protestantse handen overgegaan, maar de protestantse gemeenschap bleef klein. De katholieke bewoners maakten aanvankelijk gebruik van een boerderij, maar in 1656 kreeg de pastoor een vergunning om een eigen kerkje te bouwen.
Op 26 maart 1696 verwoestte een brand een groot deel van Blaricum, waaronder ook de school en de kerk.
In 1795, ten tijde van de Bataafse Republiek, kreeg Blaricum een eigen rechtbank. De katholieken kregen tevens de mogelijkheid om de kerk weer terug te vorderen, aangezien zij met 500 gelovigen tegen 50 gereformeerden de meerderheid vormden. Beide partijen konden het echter niet eens worden over de hoogte van de vereiste schadeloosstelling die de katholieke gemeenschap moest betalen voor het overnemen van het slecht onderhouden kerkgebouw. De kerk is uiteindelijk in protestantse handen gebleven. Wel is het eigendom van de toren, conform de wetgeving van de Franse bezetters, overgegaan naar de gemeente.
Op 21 oktober 1811 werd bij Keizerlijk Decreet besloten om Blaricum bij de gemeente Laren te voeren, maar met het vertrek van de Fransen werd dit op 13 december 1815 weer teruggedraaid bij Koninklijk Besluit. Overigens duurde het nog tot 3 april 1817 voordat het gemeentebestuur weer was geïnstalleerd.
In 1862 werd de Sint-Vituskerk gebouwd, naar een ontwerp van de architect Pierre Cuypers.
Op 15 april 1882 opende de Gooische Stoomtram de verbinding Hilversum - Laren - Blaricum - Huizen. In oktober 1947 werd de tramverbinding opgeheven.
Eind 19e eeuw werd het Gooi ontdekt door kunstenaars. Verschillende schilders vestigden zich in Laren en Blaricum en vormden daar de zogenaamde Larense School. Zij legden zich vooral toe op het schilderen van het Gooische landschap en de interieurs van de boerderijen. Een van deze schilders was de Amerikaan William Singer die in 1937 de villa Nederheem liet bouwen in Blaricum. Deze villa heeft later nog enkele decennia dienst gedaan als gemeentehuis.
De in Laren gevestigde Amsterdamse hoogleraar Jacob van Rees stichtte in 1899 in Blaricum de Idealistische Kolonie van de Internationale Broederschap. Deze kolonie en het huis van Van Rees vormden een ontmoetingsplaats voor vrijdenkers, anarchisten, filosofen en kunstenaars. In de kolonie werd ook een hut gebouwd voor zoon Otto van Rees, die met zijn gezin tussen deze kolonie en die van de vegetaristen in het Zwitserse Ascona pendelde. Toen hij tijdens de Eerste Wereldoorlog vastzat in Ascona, mocht collegaschilder Piet Mondriaan, die juist in Nederland vastzat, de hut gebruiken. Hij ontwikkelde er zijn kubistische stijl, waarvoor al in Parijs de basis was gelegd.https://onh.nl/verhaal/de-hut-van-mondriaan
In de 20e eeuw veranderde het agrarische karakter van Blaricum. Het belang van de landbouw, schapenhouderij en weverij namen af of verdwenen. Rondom het dorp verrezen villawijken. Vanaf 1973 werd de nieuwbouwwijk Bijvanck gebouwd op de voormalige weidegebieden van de Oostermeent.
Ligging Blaricum ligt in de landstreek het Gooi. Net als het nabijgelegen Laren is het van oorsprong een brinkdorp waarvan nog veel boerderijen bewaard zijn gebleven. Rond het begin van de twintigste eeuw vestigden zich in Blaricum veel rijke Amsterdammers en kunstenaars, waardoor het dorp sterk in aanzien steeg.
Blaricum bestaat naast de dorpskern uit de noordelijker gelegen woonwijken Blaricummermeent en een deel van Bijvanck. Deze beide aaneengesloten wijken worden samen begrensd door de Randweg Oost/Goyerweg, de A27 en het Gooimeer. De woonwijken zijn aan de westzijde vastgegroeid aan Huizer wijken Vierde Kwadrant en Bijvanck. De (noord-)oostelijke uitloper van de gemeente ligt in de Eemvallei en heeft zelfs een stukje kust aan het Eemmeer. Voor de kust, naast de Stichtse Brug, ligt het eiland De Dode Hond dat ook nog tot de gemeente behoort. Dit eiland is het meest oostelijke punt van de provincie Noord-Holland.
Kenmerkende gebouwen In het rustieke dorpscentrum staat de monumentale Hervormde Kerk. In de gemeente was tot 2023 het streekziekenhuis Tergooi - locatie Blaricum gevestigd. Hierdoor had de gemeente een hoog aantal nieuwgeborenen (met moeders afkomstig uit omliggende gemeenten), maar toch een redelijk constant inwonertal.
De dorpskern van Blaricum is een beschermd dorpsgezicht.
Bezienswaardigheden In de gemeente bevinden zich onder andere de volgende bezienswaardigheden. Tafelberg Nederlands hervormde kerk Sint-Vituskerk
Tevens bevinden zich in Blaricum diverse monumenten, zie: Lijst van rijksmonumenten in Blaricum Lijst van gemeentelijke monumenten in Blaricum Lijst van oorlogsmonumenten in Blaricum
Kunst in de openbare ruimte
Topografie 550px
Topografisch kaartbeeld van de gemeente Blaricum, per september 2022
Zie ook Lijst van straten in Blaricum
Aangrenzende gemeenten
Zetelverdeling gemeenteraad
De gemeenteraad van Blaricum telt 15 zetels.
+GemeenteraadszetelsPartij199419982002200620102014201820222026Hart voor Blaricum--5434463VVD232333333De Blaricumse Partij----33323D6611--22222Het Geluid van Blaricum--------2CDA222211111GroenLinks-PvdA2*2*1*2*1*--11Democratisch Alternatief Blaricum------2--Blaricums Belang6111-----Nieuwe Blaricumse Partij-421-----Totaal151313131313151515
* Partij van de Arbeid alleen
Bekende Blaricummers Geboren in Blaricum
Mellie Uyldert (1908-2009), astrologe en alternatief genezeres Max Croiset (1912-1993), regisseur, toneelschrijver en voordrachtskunstenaar Han Bentz van den Berg (1917-1976), acteur en regisseur Waldo van Suchtelen (1918-1993), fotojournalist Jaap Oversteegen (1926-1999), literatuurwetenschapper en antillianist Fritzi Harmsen van Beek (1927-2009), schrijfster, dichteres en tekenares Jaap Harten (1930-2017), dichter en schrijver Gerardus Lanphen (1932-2009), beeldhouwer en tekenaar Nel van Lith (1932), beeldhouwster Guillaume Le Roy (1938-2008), graficus Joost Roelofsz (1943), tekenaar, aquarellist en illustrator Dick Bakker (1947), componist, arrangeur, dirigent, geluidstechnicus en muziekproducent Joep Sertons (1959), acteur Merel van Vroonhoven (1968), bestuurder en columniste/publiciste Selena Piek (1991), badmintonspeelster Lucas Hamming (1993), singer-songwriter, acteur en rockartiest Elroy Pappot (1993), profvoetballer Anne Fleur Dekker (1994), activist en opiniemaker Harmen Krul (1994), politicus Tessa Mol (1994), radio-dj Vincent Vermeij (1994), voetballer Raoul de Graaf (1994), YouTuber en lid Bankzitters Sofyan Amrabat (1996), voetballer Zakaria Abouazzaoui 'Ashafar' (1999), rapper Charlotte Kool (1999), wielrenster Meau Hewitt (2000), singer-songwriter Ryan Flamingo (2002), voetballer Pam van der Laan (2003), hockeyster Tristan Gooijer (2004), voetballer
Overleden in Blaricum achternamen A-M
Gerard Wilhelm van Apeldoorn (1885-1961), kunstschilder Constantia Arnolda Balwé (1863-1954), schilderes en tekenares Chris Beekman (1887-1964), schilder en tekenaar Toni Boltini (1920-2003), circusdirecteur Frits Bouwmeester jr. (1885-1959), acteur Gerrit den Braber (1929-1997), liedjes- en tekstschrijver, radio- en televisiepresentator Rein van den Broek (1945-2015), trompettist en componist Luitzen Egbertus Jan Brouwer (1881-1966), wiskundige en filosoof Marcel Bruijns (1943-2009), journalist en presentator Annie Bruin (1870-1961), kunstschilderes, tekenares en aquarellist Anna Cramer (1873-1968), componiste en pianiste Franz Deutmann (1867-1915), kunstschilder en fotograaf Otto van Diepen (1932-2016), VVD politicus en burgemeester Jaap Dooijewaard (1876-1969), kunstschilder en tekenaar Marguerite Cornélie van Eeghen (1928-2016), filantrope en maatschappelijk bestuurslid Coen Flink (1932-2000), acteur Giep Franzen (1932-2020), hoogleraar en marketeer Jaap Glasz (1935-2005), rechtsgeleerde en CDA politicus Harry de Groot (1920-2004), componist, accordeonist en zanger Joke Hagelen (1937-2020), hoorspelactrice Hendrik Arius Hoekstra (1901-1945), verzetsstrijder Hellen Huisman (1937-2012), actrice en stemactrice Han Hulsbergen (1901-1989), schilder en beeldhouwer A.M. de Jong (1888-1943), schrijver Eelco Martinus ten Harmsen van der Beek (1897-1953), illustrator Jerney Kaagman (1947-2026), zangeres Emilie van Kerckhoff (1867-1960), tekenares, aquarelliste, en illustratrice Anton Kersjes (1923-2004), dirigent Johannes Pieter Kleiweg de Zwaan (1875-1971), fysisch antropoloog Willem Knip (1883-1967), kunstschilder Ab Krook (1944-2020), schaatscoach Harry Lamme (1935-2019), waterpolospeler Gerardus Lanphen (1932-2009), beeldhouwer en tekenaar Bart van der Leck (1876-1958), kunstschilder en vormgever Lou Loeber (1894-1983), kunstschilder Ger Lugtenburg (1922-1996), radio-omroeper, televisieregisseur en programmaleider bij de AVRO Tjerk Luitjes (1867-1946), anarchist Louis van der Maas (1869-1955), beeldhouwer Anton Rudolph Mauve (1876-1962), kunstschilder Johan Methöfer (1863-1933), anarchist Hero Muller (1938-2021), (stem)acteurachternamen N-Z
Martin Perels (1960-2005), acteur Niek Pierson (1953-2007), econoom en ondernemer Dicky Rogmans (1925-1992), kunstschilderes Theo Rueter (1876-1963), architect Bert Ruiter (1946-2022), componist, basgitarist, producer Sipke van der Schaar (1879-1961), kunstenaar Willem van Schaik (1874-1938), kunstschilder Karel Schmidt (1880-1920), schilder, prediker Wim Simons (1926-2005), schrijver, journalist en uitgever Bert Smallenbroek (1936-2025), burgemeester Pieter Stolk (1945-2007), musicus en dirigent Aegidius Willem Timmerman (1858-1941), classicus en letterkundige Anne Sjerp Troelstra (1939-2019), wiskundige Map Tydeman (1913-2008), VVD politicus en burgemeester Ingeborg Uijt den Bogaard (1930-2021), actrice Jaap Veldheer (1866-1954), kunstschilder, kunstcriticus en tekenaar Reintje Venema (1922-2014), tekenares en illustratrice van jeugdboeken Kees Verheul (1940-2024), slavist, schrijver en vertaler Wilma Vermaat ((1873- 1967), schrijfster Guus Verstraete jr. (1947-2017), televisie- en filmregisseur Jan Voerman jr. (1890-1976), tekenaar, schilder, illustrator en lithograaf Willem Vogt (1888-1973), oproeppionier, medeoprichter en directeur van de AVRO René van Vooren (1931-1998), acteur, komiek en producent Charles Winckel (1882-1959), arts, officier van Gezondheid