Bennebroek () is een plaats en voormalige gemeente in de Nederlandse provincie Noord-Holland. Bennebroek is sinds 1 januari 2009 onderdeel van de gemeente Bloemendaal.
Voormalige gemeente De gemeente Bennebroek was al langere tijd op zoek naar een fusiepartner. Op 29 maart 2007 is definitief door de gemeenteraden van Bennebroek en Bloemendaal besloten om per 1 januari 2009 te fuseren tot één gemeente. De naam van de 'fusiegemeente' is Bloemendaal.
De voormalige gemeente telde in 2006 5145 inwoners en had een oppervlakte van 1,75 km². Ooit de kleinste gemeente van Nederland. Bennebroek was de enige kern in de gemeente.
Geschiedenis Het oorspronkelijke gebied Bennebroek strekte zich rond 1300 uit van Hillegom tot voorbij de huidige Gedempte Oude Gracht in Haarlem en werd aan de westzijde begrensd door wat nu de Heemsteedse Binnenweg is. Dit gebied viel grotendeels onder de belening aan de Heer van Heemstede. Edelman Jan Scheven van Bennebroek bouwde zich een kasteel op de hoek van de Gedempte Oude Gracht en het Spaarne, buiten de verse stadsmuren van Haarlem. Deze in 1245 van stadsrechten voorziene plaats wil echter toch wel graag kunnen blijven uitbreiden en de familie Scheven wordt weggekocht; zij vertrekt en vestigt zich te Leiderdorp.
Het gebied dat bedoeld wordt met Bennebroek krimpt in de daaropvolgende eeuwen. Vlak voor 1653 is de Princebuurt min of meer het centrum. Tot 1653 behoort Bennebroek dan nog bij de ambachtsheerlijkheid Heemstede. Na het overlijden van Adriaan Pauw blijkt deze zijn nalatenschap goed geregeld te hebben. De Staten van Holland geven al in hetzelfde jaar toestemming voor de afscheiding van Bennebroek, dat wordt toegewezen aan zijn jongste, gelijknamige zoon.
Bennebroek dateert als afzonderlijke rechts- en bestuurskring dus van 1653. Het omvat niet het oude Bennebroek, waarvan een groot deel bij Heemstede werd gevoegd, terwijl al het Bennebroeks gebied ten westen van de Glipperweg van Heemstede werd afgenomen.
Per 1 januari 2009 hield de gemeente Bennebroek op te bestaan. Bennebroek maakt vanaf die datum deel uit van de gemeente Bloemendaal. Bennebroek was tot 2009 de kleinste gemeente van Nederland (oppervlakte).
Wijken Bennebroek omvat de volgende wijken: villawijk Bijweg, Leidsevaart, Bloemhof, Oude Kern, Bennebroek, villawijk Het Duin, Vogelenzang Psychiatrisch Ziekenhuis en Meerwijk.
Instellingen Linnaeushof; een recreatiepark dat zich afficheert als "Europa's grootste speeltuin". Vogelenzang: een landgoed met vrij toegankelijk wandelbos. Hier is GGZ inGeest, een instelling voor geestelijke gezondheidszorg, gevestigd. Vroeger bekend als psychiatrisch ziekenhuis Vogelenzang, later nog als De Geestgronden. Hartekamp; een buitenplaats die zich net ten noorden van Bennebroek bevindt. Sinds 1952 is het een instelling voor verstandelijk en meervoudig gehandicapten. Het is gelegen op het gelijknamige voormalige landgoed. Hier was tussen 1736 en 1738 de Zweedse natuuronderzoeker Carl Linnaeus werkzaam als "hortulanus" ofwel prefect van de tuin en als lijfarts van eigenaar George Clifford. Linnaeus schreef hier, naast enige andere publicaties, het boekwerk Hortus Cliffortianus; een inventarisatie van de tuinplanten, het herbarium en de bibliotheek van de buitenplaats.
Bezienswaardigheden Sint Jozefkerk Hervormde Kerk Landgoed de Hartekamp Voormalig station Vogelenzang-Bennebroek (1842) Bennebroekse Bos Linnaeushof
Geboren
Johannes Jacobus van Drunen (1733-1804), predikant, dichter, hoogleraar oosterse talen in Den Bosch John Klinkenberg (1952), beeldend kunstenaar Milika Peterzon (1962), televisiepresentatrice Martijn Beekman (1970), fotograaf
Overleden
Theodorus van Kooten (1749-1813), dichter, hoogleraar en politicus Johan Valckenaer (1759-1821), jurist, patriot en diplomaat John Waterloo Wilson (1879-1940), koopman, kleiduivenschutter Pieter Arend Troost (1877-1943), burgemeester Louis Alexander van Essen (1871-1951), architect Willem Valk (1898-1977), beeldend kunstenaar Karel Miljon (1903-1984), amateurbokser Adriaan Katte (1900-1991), hockeyer Hennie van Nee (1939-1996), voetballer Richard Ross (1946-2001), goochelaar Arie Kees van Noort (1914-2003), kunstschilder Theodorus Johannes Maria Gruter (1920-2004), Engelandvaarder, kapitein-luitenant-ter-zee-waarnemend en piloot Herman van Laer (1920-2005), sportbestuurder Willemiena Bouwman (1920-2007), verzetsstrijdster en maatschappelijk werkster Pien Storm van Leeuwen (1945-2020), beeldend kunstenares, dichteres
Literatuur Bakker, M.M., M.van Bourgondiën, F.Th.J.Harm, J.L.P.M.Krol en C.Peper: Monumenten van Heemstede en Bennebroek. Opnieuw een keuze uit de parels van de Heerlijkheden. Heemstede, VOHB, 2005. Bregman, C. Houdt U ook zo van Bennebroek? Bennebroek, 1972. Groesbeek, J.W. Bennebroek; beeld van een dorpsgemeenschap. Zutphen/Bennebroek, 1982. Groesbeek, mr. J.W. Heemstede in de historie. Heemstede, 1972. Krol, H. (red.) Drie heerlijkheden in Zuid-Kennemerland: Heemstede, Berkenrode, Bennebroek. Heemstede, 1992. Verkaik, M. Het Huis te Bennebroek en zijn bewoners. Bennebroek, 1992.
Trivia Bennebroek heeft afgerond een totale oppervlakte van 181 hectare, waarvan 176 ha. land en 5 ha. water (100 hectare is 1 km2).
De gemiddelde dichtheid van adressen is 818 adressen per km2.
De gemiddelde woningwaarde in Bennebroek is tussen 2013 en 2022 met €153.000 toegenomen van €362.000 tot €515.000 (dat is 42%).
Zie ook Lijst van rijksmonumenten in Bennebroek Lijst van gemeentelijke monumenten in Bennebroek Lijst van burgemeesters van Bennebroek
Externe links
Website van de gemeente Bloemendaal Historische Vereniging Heemstede-Bennebroek
Categorie:Plaats in Noord-Holland Categorie:Voormalige gemeente in Noord-Holland Categorie:Geografie van Bloemendaal