thumb|Luchtfoto van Gennep (1920-1940), Nederlands Instituut voor Militaire Historie. Gennep () () is een stad ANWB Topografische Atlas Noord-Brabant (2005) - kaart 118 161-391 . in de Nederlandse provincie Limburg. Op telde Gennep inwoners.
De stad Gennep ligt op de samenloop van de rivieren de Maas en de Niers.
Geschiedenis thumb|left|Gennep (boven) en het Genneperhuis (onder) in 1649 door Joan Blaeu Gennep is afgeleid van het Keltische 'Ganapja'. Het verwijst daarmee naar de locatie van Gennep: plaats waar twee wateren samenkomen, de Maas en de Niers. Op een doorwaadbare plaats op deze plek kwamen zowel een noord-zuidelijke als een oost-westelijke weg van de Romeinen samen.
Na de Tweede Wereldoorlog bleek dat er onder de (oude) kerk al rond 750 een houten kerkje gestaan heeft. Een grote stadsbrand op het einde van de 16e eeuw heeft alle gegevens hieromtrent vernietigd, maar toch moet Gennep ruim voor 1371 haar stadsrechten verworven hebben. Een brief uit 1371 maakt melding van een versleten en nauwelijks leesbaar document.
Op 6 januari 1371 verklaarden Reinoud van Brederode en Johanna van Gennep, heer en vrouwe van Gennep: soe dan dese voirs, brieff begript und reveniert op die voirbrieve, die welcke durch altheit verweert und verdunckelt sind, sodat men die letteren derselver brieven niet gesien of gelesen kan, dair die stadt und burgeren in vorthieden mit geprivilegiert und berechticht sint.Th.W.J. Driessen, M.P.J. van den Brand, 1000 jaar Gennep, Uitgeverij Historie Nijmegen (1975), p. 41
De stad telde zo'n 750 inwoners en was via 3 poorten te betreden; de Zandpoort, de Nierspoort en de Maaspoort, die als laatste in 1820 werd afgebroken. De stad kende geen grote groei, voornamelijk door de strategische ligging van het nabijgelegen Genneperhuis, waardoor vele malen verschillende groepen buitenlandse soldaten Gennep bezetten. Het stadje was in tegenstelling tot het kasteel onverdedigbaar; het eigen kasteel Lonesteyn uit 1400 was al rond 1413 afgebroken.
De stad heeft verschillende keren onder een ander bestuur gestaan: Kleefs (1441), Pruisisch (1609), Frans (1794), Nederlands (1815), Belgisch (1830) en uiteindelijk terug Nederlands (1839).
Vanaf 1540 vluchten er protestanten naar Gennep, op de vlucht voor de Spanjaarden. Doordat Gennep ten tijde van de Republiek in de 16de en 17de eeuw niet tot de Republiek behoorde, werd hier in 1660 een Nederduits Gereformeerde kerk gebouwd uit eigen middelen. Dit in tegenstelling tot de vele andere protestantse kerken van voor 1660. Doorgaans werd een katholieke kerk 'hervormd' en door de protestanten in gebruik genomen. In het Pruisische Gennep was dit onmogelijk, waardoor Gennep heden ten dage de oudste, uit eigen middelen betaalde, protestantse kerk op haar bodem heeft staan. De kerk is Nederlands Hervormd en ligt naast het stadhuis dat na de grote stadsbrand van 1597 door Van Bommel werd gebouwd. Ook 's-Heerenberg en Venlo hebben een stadhuis van zijn hand. De overeenkomsten tussen de drie stadhuizen zijn voor eenieder zichtbaar. de Maas vanaf de brug tussen Gennep en Oeffelt|thumb|left|220px thumb|Gennep gezien vanaf de huidige St. Martinustoren De Sint Martinustoren|thumb thumb|Gemeentekantoor (achtergrond) en stadhuis thumb|De huidige verkeersbrug, ter vervanging van de spoorbrug. De kleur is nu echter wel veranderd thumb|Beltmolen De Reus thumb|De Niers bij Gennep
Na het Congres van Wenen wordt besloten dat Pruisen de Maasscheepvaart niet mag beïnvloeden. Met een kanonschot (800 Rijnlandse roeden, ca. 3000 m) kijkt men hoe ver Pruisen van de Maas moet komen te liggen. Hierdoor komt Gennep binnen het nieuw te vormen Verenigd Koninkrijk der Nederlanden te liggen. Veel bloei kent de stad niet.
Bij de aanleg van de rijksweg Nijmegen-Maastricht in 1845 wordt gebruikgemaakt van de bestaande Niersbrug in Gennep, waardoor het stadje beter bereikbaar wordt. Als dan in 1869 door de NBDS eveneens de Spoorlijn Boxtel - Wesel door Gennep wordt aangelegd, begint er een grote bloeiperiode. Deze spoorlijn is lange tijd onderdeel van de kortste route tussen Londen en Moskou, waardoor o.a. keizer Wilhelm II en het Russische goud via station Gennep reizen. Het Voorhoeve-park biedt woningen aan vele arbeiders. Bedrijven als de Page (Papierfabriek Gennep) maken handig gebruik van de spoorlijn. Ook de Maas-Buurtspoorweg vestigt haar hoofdkantoor in het Gennepse, naast het hoofdkantoor van de NBDS. De Gennepse spoorbrug is een punt van discussie, omdat Pruisen op deze manier de Maas te makkelijk zou kunnen oversteken in geval van oorlog. Hoogstwaarschijnlijk wordt om dezelfde reden de Maaslijn niet op de oostelijke, Gennepse kant gelegd, maar op de westelijke, Brabantse kant.
thumb|Watersnood in Gennep (1920-1940), Nederlands Instituut voor Militaire Historie. In 1878 treft een besmettelijke keelziekte Gennep; in de drie maanden tijd sterven er 45 kinderen en de scholen sluiten. Twee jaar later treft een enorme watersnoodramp de stad. Vrijwel alleen de hooggelegen Markt en het nieuwgebouwde klooster Sint-Norbertusgesticht blijven droog.
In 1916 werd een lighal geopend voor bedlegerigen met een lange herstelperiode. Op verzoek van dokter Stiemens kwamen er vanaf 1918 ook longpatiënten uit heel Nederland naar het tuberculose-sanatorium Maria-oord. Vanaf 1931 omvatte het rustoordcomplex ook een nazorghuis, waar patiënten arbeidstherapie genoten.
De angst dat de Maasbrug een zwakke plek in de Nederlandse defensie is wordt bewaarheid in 1940 als de Gennepse Maasbrug als enige, door list, in Duitse handen valt op de eerste oorlogsdag. De Peel-Raamstelling is hierdoor onhoudbaar geworden.
In het najaar van 1944 wordt de brug opgeblazen door het Duitse leger. De geallieerden kunnen de Maas hierdoor niet oversteken. Tussen oktober 1944 en februari 1945 is de Maas het frontgebied, maar na de bevrijding van Gennep op 12 februari dat jaar (tijdens Operatie Veritable) begint men aan een baileybrug. Door het opkomend hoogwater wordt de Gennep bridge uiteindelijk de langste baileybrug die tijdens de Tweede Wereldoorlog wordt gebouwd.
Onder andere door de sluiting van de Nederlands-Duitse grens na WO II raakt de spoorlijn minder in trek en komt ten slotte te vervallen. De neergang was al ingezet door de Nederlandse neutraliteit in WO I en de beurskrach van 1929. In 1971 rijdt de laatste trein Gennep binnen in alle stilte en wordt de spoorbrug nog eenmaal gebruikt voor een carnavaleske leutexpres. Intussen is er wel een autobrug naast de spoorbrug aangelegd in de jaren 50, waardoor de eeuwenoude pont naar Oeffelt uit de vaart kan worden genomen.
Ter compensatie van het verlies van het hoofdkantoor van de Noord-Brabantsch-Duitsche Spoorwegmaatschappij (NBDS) wordt Zuidooster Autobusdiensten NV in Gennep gevestigd. Bij de fusie van Zuidooster en VSL tot Hermes wordt ook dit hoofdkantoor gesloten. Op een steenworp van het hoofdkantoor heeft vanaf 1953 jarenlang een van de 112 karakteristieke pompstations van Esso gestaan van de ontwerper Willem Dudok. Ook dit pompstation overleefde de tand des tijds niet en heeft plaatsgemaakt voor een moderne opvolger.
Tijdens de Wederopbouw in de jaren 50 wordt aan de rand van de oude stadskern een nieuwe rooms-katholieke kerk gebouwd. De oude Sint-Martinuskerk zou door oorlogsschade dermate beschadigd zijn dat ze niet meer voor de eredienst gebruikt kon worden. De nieuwe kerk, in de stijl van de Bossche School, wordt op eerste kerstdag 1954 ingewijd.
Begin jaren 60 begon de plaatselijke melkboer Jan Linders in Gennep met een supermarkt. Die noviteit blijkt een schot in de roos te zijn.
De hei rondom Gennep heeft op verschillende manieren invulling gevonden. Zo waren daar de instellingen Maria Roepaan voor verstandelijk-lichamelijk gehandicapten en een kuuroord van tbc-patiënten, de Sint Augustinusstichting, gevestigd en tegenwoordig een vakantiepark van Center Parcs.
De gemeente Gennep heeft in Heijen nabij de A77 en bedrijventerrein De Grens een bedrijventerrein van circa 25 hectare gerealiseerd onder de naam De Brem.
In het stadje zelf zijn de herontwikkeling van de binnenstad en verschillende woningbouwprojecten inmiddels afgerond, waaronder de appartementencomplexen Gennep Centraal en Het Bolwerk. In dat laatste complex was jarenlang een filiaal van Jan Linders gevestigd, op dezelfde plek waar oprichter Jan Linders in 1963 zijn allereerste supermarkt opende.
De winkel sloot in oktober 2023, nadat het familiebedrijf eind 2022 een samenwerking met Albert Heijn was aangegaan. De Gennepse vestiging werd daarbij niet omgezet naar Albert Heijn, maar in april 2023 verkocht aan Jumbo, die de supermarkt later dat jaar onder eigen naam heropende. Opvallend genoeg heeft Gennep sindsdien twee Jumbo-supermarkten: één aan het Europaplein en één aan ’t Straatje.
Bezienswaardigheden
Gennep kent een groot aantal bezienswaardigheden op het gebied van religie, architectuur, kunst en natuur.
Religieus erfgoed Hervormde kerk (1663), een van de oudste protestantse kerken in Limburg Martinustoren (1869) met kerkhof Heilig Hartbeeld (1922), van Atelier Thissen Mariakapel (1938), Touwslagersgroes Sint Norbertus (1949-1950), van Michaël van Helvert, Markt 2 Martinuskerk met museum De Crypte (1954) Sint-Norbertuskerk (1986) Joodse begraafplaats aan de Davidlaan
Wereldlijke bouwwerken Oudste huis van Gennep met pinakelgevel (ca. 1525) 17e-eeuws stadhuis met keramiekmuseum Beltmolen De Reus (1848) Juliana- en Bernhardbank (1937), Zuid-Oostwal/Niersweg Gemeentekantoor (1994), ontworpen door Alberts & Van Huut Restanten van de middeleeuwse stadsmuur Natuurlijke omgeving van de Maaskemp met de ruïne van het Genneperhuis
Kunst in de openbare ruimte 1937 – Juliana en Bernhard-bank, Zuid-Oostwal/Niersweg 1938 – Mariakapel, Touwslagersgroes 1949 – Wapen van Gennep (gevelsteen) van Michaël van Helvert, Markt 2 1949 – Sint Norbertus van Michaël van Helvert, Markt 2 1953 – De Barmhartige Samaritaan van Jac. Maris, Niersweg 1968 – Terpsichore van Peter Roovers, ’t Straatje 1969 – Dansende kinderen (titel onbekend) van Joop Puntman op de gevel van het voormalig Maria Goretti-schoolgebouw, Picardie 1971 – De Stier van Pieter Kortekaas, Maasstraat 1985 – De Kuiper, Papiermaker, De Timmerman, Ploegende boer en Raderen van de molen van Ghisleen Bakker en Wim Bartels 1985 – Waakhonden van Peter Roovers, Zandstraat/Jan Lindersplein 1985 – Twee kinderen van Wim Bartels, 2e Dwarsweg 77 1986 – Samenwerking van Thomas Rodr, Noordwal 1989 – De Pottenbakker (reliëf) van Wim Bartels, Noordwal 1990 – Sint Martinus (jeugdig soldaat) van Wim Bartels, Niersdijk 1 1999 – Sint Martinus van Joep Coppens, Zuid-Oostwal 2001 – Ellen Hoffmannplein – mozaïekplein van Frans en Isabelle Smeets en 280 Gennepenaren 2006 – Muzieksculptuur van Henk Visser, park aan de Niersdijk 2013 – 15 Beleefbankjes van Nine Milacic en Morea Pubben-van ’t Hullenaar, verspreid door het centrum 2014 – Luisteren naar Fluisteren – serie sculpturen van Richard Smeets, diverse locaties 2014 – Kopgevel met weefpatroon (Weverflat) van IJsselmonde Applicateur, Weverstraat 2015 – Keramiekmuur van Pieter Arts, Ghisleen Bakker en Stichting NOX, Jan Lindersplein 2017 – Genneperhuys (rotondekunst) van Ysbrandt Roovers, rotonde N271/N291 2020 – Panta van Atelier Van Lieshout, Niersdijk (verwoest door brand in 2022) 2020 – Wandapplicaties van Hay van Arensbergen, fietstunnel Brabantweg–Weverstraat 2021 – Landmark Gennep West van Frans Klerkx, Weverpark 2021 – Drie ooievaars (Gennep) van Blow Ups, Brabantweg/Weverstraat 2021 – Holocaustmonument (Gennep) van Mirso Bajramovic, Vredesplein/Niersweg 2024 – Gennep (kunstwerk) van Hans Bakker, Brabantweg (bij Loc 94) 2025 – Onder moeders paraplu (beeld) van Mirjam Jansen, Markt
Musea en monumenten Museum Het Petershuis, museum voor archeologie, religie en stadsgeschiedenis in een laatgotisch pand