thumb|Topografische gemeentekaart van Achtkarspelen Achtkarspelen (, Friese uitspraak: ) is een gemeente in het oosten van de Nederlandse provincie Friesland. De gemeente telt inwoners en heeft een totale oppervlakte van , waarvan land en water (, bron: CBS).CSB StatLine - Opendata databank van het CBS

Geschiedenis De naam Achtkarspelen verwijst naar de acht oorspronkelijke karspelen van het decanaat Oldehove die over de Lauwers lagen, te weten: Augustinusga, Buitenpost, Drogeham, De Kooten, Kortwoude, Lutkepost, Surhuizum en Twijzel. De grietenij Achtkarspelen nam lang een aparte plaats in Friesland in. In de middeleeuwen behoorde Achtkarspelen tot het bisdom Münster, terwijl de rest van Friesland onderdeel was van het bisdom Utrecht.

De grietenij Achtkarspelen werd in 1851 een gemeente na de invoering van de gemeentewet in Nederland van Thorbecke.

Monumenten In de gemeente zijn er een aantal rijksmonumenten en oorlogsmonumenten, zie: Lijst van rijksmonumenten in Achtkarspelen. Lijst van oorlogsmonumenten in Achtkarspelen

Kernen De gemeente Achtkarspelen telt twaalf officiële kernen, waarvan Surhuisterveen en Buitenpost de grootste zijn.

Dorpen Aantal inwoners per kerngebied* op :

Nederlandse naamFriese naamInwonersSurhuisterveenSurhústerfeanBuitenpostBûtenpostHarkemaDe HarkemaKootstertilleKoatstertilleTwijzelerheideTwizelerheideDrogehamDroegehamSurhuizumSurhuzumAugustinusgaStynsgeaBoelenslaanBoelensloaneTwijzelTwizelGerkesklooster**Gerkeskleaster Stroobos**Strobos * Kerngebied: de woonkern en het bijbehorende omliggende gebied buiten de bebouwde kom. Gegevens per bebouwde kom zijn niet beschikbaar.** Gerkesklooster en Stroobos vormen samen een tweelingdorp, onder de naam Gerkesklooster-Stroobos hadden ze tezamen 1115 inwoners in 2019.

Buurtschappen Naast deze dorpen bevinden zich in de gemeente de volgende buurtschappen, die sinds 2021 uitsluitend eentalig Friese plaatsnaamborden hebben:

Barghiem (Barghiem) Blauwhuis (Blauhûs) Blauwverlaat (Blauforlaet) Buweklooster (Bouwekleaster) Buwetille (Bouwetille) De Kooten (De Koaten) De Laatste Stuiver (De Lêste Stoer) Dijkhuizen (Dykhuzen) Egypte Gerben Allesverlaat (Gerben Allesforlaet) Hamsterpein (De Hamsterpein) Hamshorn (Hamsherne) Hiltjemoeiswouden (Hiltsjemuoiswâlden) Jachtveld (It Jachtfjild)) Kortwoude (Koartwâld) Kuikhorne (Kûkherne) (deels) Lutkepost (Lytsepost) Monniketille (Mûntsetille) Ophuis (Ophûs) Opperkooten (Opperkoaten) Rohel (Reahel) Roodeschuur (Reaskuorre) Surhuizumer Mieden (Surhuzumer Mieden) Uitland (It Utlân) Vierhuizen (Fjouwerhúzen) Westerend (Westerein) Wildpad (It Wyldpaed) Wildveld (It Wyldfjild)

Politiek College van burgemeester en wethouders Functie Naam Partij info Burgemeester Jouke Douwe de Vries partijloos per 30 januari 2025Wethouders Harjan Bruining CDA Tjibbe Brinkman FNP Jelle Boerema GBA Lea van der Tuin-Kuipers CDA Gemeentesecretaris Marcel Pieter de Jong

Burgemeesters

Gemeenteraad

De gemeenteraad van Achtkarspelen bestaat sinds 1978 uit 21 zetels. Hieronder de behaalde zetels per partij bij de gemeenteraadsverkiezingen sinds de invoering van het algemeen kiesrecht in 1919:www.dekrantvantoen.nl. Gearchiveerd op 26 november 2021.

1919–1946 Partij191919231927193119351939 AR 7 6 7 7 7 7 CHU 2 2 2 3 3 3 VDB 2 2 2 2 2 2 SDAP 3 3 3 3 3 2 CDU – – – – 1 2 TBN – – – – – 1 CNVP – – – 1 1 – VB – 1 1 1 – – Onafhankelijken 1 1 – – – –Totaal151515171717Opkomst (%)–––90,692,192,5

1946–2002

Partij19461949195319581962196619701974197819821986199019941998 CDA (voor 1978: ARP-CHU) – – – – – – 11 11 12 9 8 9 6 8 PvdA 5 4 5 6 5 6 6 6 7 7 8 6 5 4 FNP – – – – – – – – – 1 2 3 4 3 GBA – – – – – – – – – – – – 2 2 RPF-SGP – – – – – – – – – 1 1 1 2 2 GPV – 1 1 – 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 VVD – 1 1 1 1 – 1 1 1 2 1 1 1 1 ARP 8 7 7 7 7 8 – – – – – – – CHU 3 3 2 3 3 3 – – – – – – – BP – – – – – 1 – – – – – – – – CPN 1 1 1 – – – – – – – – – – –Totaal1717171717191919212121212121Opkomst (%)89,589,594,193,392,692,372,674,082,677,985,074,070,665,8

2002–heden

Partij2002200620102014201820222026 FNP 5 4 5 6 4 4 5 CDA 7 6 6 5 6 6 5 FVD – – – – – 1 3 GL-PvdA – – – – – – 3 CU (voor 2006: CU-SGP) 3 2 3 3 3 3 2 PVV – – – – 1 1 2 GBA 2 2 3 3 3 3 1 PvdA 3 6 3 3 2 2 GL – – – – 1 1 VVD 1 1 1 1 1 – –Totaal21212121212121Opkomst (%)67,363,154,355,956,752,855,1

Openbaar vervoer Trein De gemeente heeft één treinstation: station Buitenpost. Hier stoppen de snel- en stoptreinen van Arriva in de richting van Leeuwarden en Groningen.

Bus In de gemeente rijden verschillende buslijnen van vervoerder Qbuzz: streekbus 12: Buitenpost - Augustinusga - Surhuizum - Surhuisterveen - Rottevalle - Drachten streekbus 13: Drachten - Boelenslaan - Surhuisterveen - Harkema - Drogeham - Kootstertille - Leeuwarden streekbussen 39, 133 en 139: Surhuisterveen - Grootegast - Groningen streekbus 61: Damwâld - Walterswâld - Driezum - Westergeast - Kollumersweach - Feankleaster - Buitenpost streekbus 62: Buitenpost - Kollum - Zwaagwesteinde - Veenwouden - Leeuwarden streekbus 63: Buitenpost - Kollum - Dokkum buurtbus 101: Kootstertille - Twijzel - Buitenpost - Augustinusga - Gerkesklooster - Stroobos - Lutjegast - Grootegast

Aangrenzende gemeenten

Categorie:Kerspel