mini|Burt Lancaster (1947) Burton „Burt“ Stephen Lancaster (* 2. November 1913 in New York; † 20. Oktober 1994 in Century City, Los Angeles) weer en US-amerikaansch Filmschauspeler un Filmproduzent. Lancaster wurr tonächst dör Western un Avendürerfilme as Der rote Korsar un Vera Cruz berühmt. In latere Johren wurr he to en internatschonalen Charakterdorsteller in Filmklassikern as Verdammt in alle Ewigkeit, Urteil von Nürnberg un Der Leopard. För sien Rull in Elmer Gantry (1960) wurr he mit den Oscar al Best Hööftdorsteller uttekent.
Leven un Wark 1913–1946 mini|Burt Lancaster (links) un Nick Cravat (tüschen 1935 un 1938) Burt Lancaster wurr 1913 in New York as Söhn vun en Postangestellten boren. As Kind ehrder schmächtig, entwickel he wiels de Pubertät en stark Interesse an Sport un Athletik. Tosommen mit sien Früend Nick Cravat (1912–1994), den he mit 9 Johr kennen lehrt harr, hett he sück to en professionellen Akrobaten utbilld. Af 1932 hemm de beid Jöögdfrüenden ünner de Naam „Lang & Cravat“ Zirkusnummern upführt un weer ünner annern as Trapezkünstler un Hoochtauartisten to sehn. 1935 hett Lancaster sien Zirkuskollegin June Ernst heiraadt. De Ehe bleev ahn Kinner un wurr 1946 scheed.
Wegen Besehren muss Lancaster sien Arbeit as Akrobat 1941 upgeeven. Bit 1942 hett he ünner annern as Verköper vun Fruenünnerwasch, in en Köhlschapfabrik as ok för en New Yorker Konzertbüro arbeit un wurr denn to’n Kriegsdeenst intrucken. Wiels sien dree Johr lang düürn Deensttiet weer he ok as Organisator un Dorsteller vun verscheeden Bühnenprogramme un Shows för dat Ünnerhollen vun Suldaten tostännig.
In‘n September 1945 wurr Lancaster ut de Armee entlaaten. Kört dorup hett he in en Fohrstohl ut Tofall en Theaterproduzenten drapen, de nah en Schauspeeler söken dee, de in dat Bühnenstück A Sound of Hunting de Rolle vun en Sergeant spelen kunn, Ofschons Lancaster kien Schauspeelutbillen har, kreeg he de Rull.
Dat Bühnenstück wurr woll nah dree Week weer afsett, aber Talentsöker ut Hollywood wurrn up Lancaster upmarksam, den Kritiker för sien dorstellerischen Fähigkeiten un sien Bühnenpräsenz loovt hemm. Binnerhalv vun en körten Tiet kreeg de 32-johrige Lancaster söben Filmangebote. He hett sien langjohrigen Künstleragenten un Produktschonspartner Harold Hecht kennen lehrt. Anfang 1946 hett Lancaster in Hollywood spoodriek en Lienwandtest bestahn un ünnerschreev en Verdrag bi den erfohren Produzenten Hal B. Wallis, de hüm 10.000 Dollar Prämie un dornah 1.250 Dollar pro Week betallen dee. In dat glieker Johr hemm Burt Lancaster un Norma Anderson heiraadt. De Ehe wurr 1969 scheedt. Fief Kinner harrn de beid.
1946–1950 De Produzent Mark Hellinger, de de eersten Lienwandtests vun Lancaster to sehn kreeg, hett hüm för sien Film Rächer der Unterwelt anhüert, nah en Hemingway-Story ünner de Regie vun Robert Siodmak (1946). De Film wurr to en Klassiker vun den Film noir un hett den jungen Dorsteller standtepee bekannt maakt. Wiels anner Schauspeler faken Johren un Johrteihnten bruken, um sück in Hollywood dörtosetten, kunn sück Lancaster all mit sien eersten Film en Naam maken.
1947 wurr Lancaster de Hööftrull in de Eerstupführen vun dat Theaterstück Endstation Sehnsucht anboden. Wiel de Produzenten aber sien Gagenforderungen nich nahkommen wullen, gung de Rull an Marlon Brando, de dormit sien Karriere begrünnen kunn.
De tweet Film vun Lancaster weer Desert Fury – Liebe gewinnt, in den he as Polizist to sehn weer, de sück in de Dochter vun en rieken Kasinobesitterin verleevt. Dornah is he in dat Gefängnisdrama Zelle R 17 uptreeden un weer 1948 in en wiederen Film Noir, Vierzehn Jahre Sing-Sing, to sehn. Hier speel he to’n eersten Mal an de Siet vun sien lateren langjohrigen Schauspeelpartner Kirk Douglas, mit den he vun doran eng persönlich befrüend weer. Douglas weer as he sülvst bi Hal B. Wallis ünner Verdrag. Bi Kritik un Publikum ok spoodriek weer Du lebst noch 105 Minuten (1948), ok en Film noir, in den en Ehemann (Lancaster) de Ermordung vun sien an dat Bett fesselt Fru (Barbara Stanwyck) plaant. För Alle meine Söhne (1948) nah dat glieknamig Theaterstück vun Arthur Miller stunn Lancaster mit Edward G. Robinson vör de Kamera. In sien Autobiographie hett Robinson Lancaster later as en Schauspiler, de „durch tierische Vitalität … zum Star wurde“ beschreven.
1948 hett Lancaster tosommen mit Harold Hecht un den Filmproduzenten James Hill de Produktschonsfirma Hecht-Hill-Lancaster grünnd, de en Verdievsverdrag mit dat Filmünnernehmen United Artists uthanneln dee. Bit in de 1960er Johren hett Hecht-Hill-Lancaster tallriek Filme vun den Schauspeler produzeert. Nahdem Bis zur letzten Stunde un Gewagtes Alibi (1949) ahn groot Resonanz bleven, weer Lancaster mit den bunten, fröhlichen Avendürerfilm Der Rebell (1950) an den Kinokassen bannig spoodriek. De blonde un athletische Dorsteller wurr dormit to en Mantel-und-Degen-Held in de Traditschoon vun Errol Flynn un speel en drupgahn Freeheitskämper in de Lombardei vun dat Middelöller. Dorbi führ he tosommen mit sien ehmalgen Zirkuskolleeg Nick Cravat, de in en stumm Nebenrull as lustigen Sidekick uptreden dee, ahn Stuntdouble tallriek akrobatische Kunststücke ut. Kört för de Dreiharbeiten weern Cravat und Lancaster för de Rekordgage vun 11.000 Dollar pro Week buterdem twee Week lang in den Cole-Brother-Zirkus uptreden.
1950–1955 In Mister 880 (1950) speel Lancaster en sympathischen Agenten, de en ölleren Banknotenfälscher up de Spoor is, in sien eerst Western, Tal der Rache (1951), en Cowboy, de gegen sien intriganten Bröer kämpt. Lancaster weer wiels sien gesamten Karriere an Filmen interesseert, de sellschopliche un soziale Fragen anspreken deen, un hett 1951 de Hööftrull in Jim Thorpe – All-American övernommen, en Filmbiographie vun den glieknamigen indiaanschen Athleten, de Anfang vun dat Johrhunnert bi de olympisch Spelen antreden is un later to‘n Alkoholiker wurr. Nahdem he in den Avendürerfilm Frauenraub in Marokko (1951) en Fremdenlegionär speelt harr, dreih Lancaster 1952 mit Der rote Korsar, en wiedere Hecht-Hill-Lancaster-Produktschoon, en vun sien bit hüüd populärsten Filme.
Nah Der rote Korsar weer Lancaster in dat Filmdrama Kehr zurück, kleine Sheba in de kumplett gegensätzlichen Rull as en swaak Ehemann to sehn. Up dat Seeavendüür Flucht aus Shanghai (1953) folg de Romanverfilmung Verdammt in alle Ewigkeit vun Fred Zinnemann, in de Lancaster as en Kompaniefeldwebel (First Sergeant) to sehn weer, de, vör den geschichtlichen Achtergrund vun den Angreep up Pearl Harbor, en Affäär mit en nich glückelk verheiraadt Fru (Deborah Kerr) anfangt. Völ wurr över de för de dormalige Tiet wagt Leevstenszenen an en eensamen Strand schnackt. De Film wurr en Klassiker un hett Lancaster sien eerst Oscarnominieeren as Schauspeler inbrocht.
Nah en nee Averndüür up See (Weißer Herrscher über Tonga, 1953) is Lancaster 1954 ünner de Regie vun Robert Aldrich in den Western Massai as upsternaatsch Indianer uptreden, de an dat Enn’n sesshaft wurr. Dat weer de eerste vun veer Filmen, de Lancaster ünner Aldrich dreiht hett, de ok Regie bi den nächsten Western vun Lancaster Vera Cruz (1954) führen dee, en upwännigen Hecht-Hill-Lancaster-Produktschoon, de deelwies vör Oort in Mexiko dreiht wurr. Neben Lancaster in de Rull vun en amoralischen Avendüerer weer as gliekrangig Partner de erfohren Westerndorsteller Gary Cooper to sehn. Vera Cruz harr völ Spood bi dat Publikum un wurr en inflootriek Klassiker vun sien Genre, an den sück ünner annern völ Italowestern vun de 1960er Johren hollen deen.
1955 geev Lancaster mit den Western Der Mann aus Kentucky sien Debüt as Filmspeelbaas un speel en Vader, de mit sien Söhn vun Kentucky nah Texas utwannert. Wiel Lancaster de Düppelbelastung as Speelbaas un Hööftdorsteller aber nich gefull un todem de Film bi Publikum un Kritik nich goot ankeem, hett he beslooten eerstmal nich mehr as Speelbaas to arbeiten. Lancaster weer as dominante Persönlichkeit bekannt un faken mit an de Regie vun sien Filme bedeeligt, wat to Konflikten mit Speelbaasen führen dee.
1955–1959 1955 kunnen Hecht-Hill-Lancaster en grooten Spood mit den Film Marty fiern, in den Ernest Borgnine as verleevt Schlachter in middleren Johren to sehn weer. Dat realitätsbetrucken Drama (an dat Lancaster nich as Schauspeler bedeeligt weer) kreeg dree Oscars (best Film, best Dreihbook, best Hööftrull) un broch ok völ Geld in. Nahdem he an de Siet vun Anna Magnani (de för hör Dprstellung mit en Oscar uttekent wurr) in Die tätowierte Rose as verleevt Lastwagenfohrer uptreeden weer, speel he ünner de Regie vun Carol Reed in Trapez (1956) en verbitterten Trapezartisten, de nah en Stört ut de Zirkuskuppel verkrüppelt is un to’n Mentor vun en ehrgeizigen Nahwussakrobaten (Tony Curtis) wurrd. Lancaster kunn bi de spektakulären Trapezszenen up sien eegen Erfohrungen as Zirkusakrobat torüchgriepen.
In Der Regenmacher (1956) weer Lancaster in de Rull vun en nich up’n Mund fallen Buurnfanger to sehn, bi Zwei rechnen ab (1957) is he weer mit Kirk Douglas vör de Kamera treeden. Disse upwännig produzeert Edelwestern vun John Sturges vertellt de Geschichte vun de Früendschap vun de beid Wildwest-Legenden Wyatt Earp (Lancaster) un Doc Holliday (Douglas). Mit dissen Film gung nah elf Johren de Tosommenarbeit vun Burt Lancaster un Hal B. Wallis to Enn’n, de dat Projekt as Produzent betrüen dee. Dat vun Inholt her hooch ansett Filmdrama Dein Schicksal in meiner Hand wies Lancaster 1957 neben Tony Curtis as zynischen un manipulativen Broadway-Kolumnisten. Disse düstere Film keem aber bi dat Publikum nich an un wurr en kommerzieller Fehlslag. Lancaster kunn den Flop mit den Kriegsfilm U 23 – Tödliche Tiefen (1958) aber weer utglieken, in den he an de Siet vun Clark Gable as U-Boot-Offizier to sehn weer.
Nah Getrennt von Tisch und Bett (1958), de vun Leevstenwirren vun tee Paaren vertellt, is Lancaster 1959 tosommen mit Kirk Douglas in de Shaw-Verfilmung Der Teufelsschüler uptreeden. 1959 hemm Hecht-Hill-Lancaster da Drama Spring über Deinen Schatten, dat Rassenprobleme as Thema harr, produzeert. Lancaster hett dor aber nich as Schauspeler mitwarkt. 1959 hett he, ofschons hüm een Million Dollar boden wurr, de Hööftrull in den Monumentalfilm Ben Hur aflehnt. De Rull hett denn Charlton Heston övernommen. Lancaster hett de Rull vun den Judah Ben-Hur aflehnt, wiel he as Atheist „die aufdringliche Moral der Story“ nich much un dat Christendoom nich „promoten“ wull.
1960–1969 John Huston weer de Speelbaas vun dat Westerndrama Denen man nicht vergibt (1960), in den Lancaster as en Rancher to sehn weer, de wegen sien indianischstämmigen Adoptivsüster (Audrey Hepburn) Probleme mit sien Nahbers un mit den Kiowa-Indianern kriggt. För sien Dorstellung vun den hoochstaplerischen, dämonisch-suggestiven Wannerprediger Elmer Gantry (1960) wurr he mit en Ocar uttekent. Weder disse Film noch de nahfolgenden Filme vun Hecht-Hill-Lancaster aber kunnen an de kommerziellen Erfolge vun de 1950er Johren anknütten. Nah den engageerten Film Die jungen Wilden (1960), de de Jöögdkriminalität as Thema harr un in den Lancaster as Staatsanwalt to seehn weer, harr de Schauspeler en Upträe in Stanley Kramer sien Film Urteil von Nürnberg (1961), de, mit tallriek Stars besett (ünner annern Spencer Tracy, Richard Widmark, Maximilian Schell, Marlene Dietrich, Judy Garland), den Verloop vun de Nürnbarger Perzesse dorstellt. In de Rull vun den düütschen Juristen Janning, de as eenzig sien moralischen Verfehlungen wiels de Nazi-Diktatur ingestahn deiht, hett Lancaster eenige vun de inprägsamsten Szenen vun den Film gestalt.