En chemisch Element is en reinen Stoff, den en nich mit cheemsch Reakschonen opdelen kann. Elementen bestaht ut een un de sülvige Oort Atomen. Anners sünd dat chemisch Verbinnen. Elk een Element hett sien Naam, de fröher tomeist ut dat Latinsche keem. Man dat gifft ok Elementen, de ehr Naam vun Lüüd oder Städer hebbt, so Holmium (vun Stockholm), Erbium, Terbium un Ytterbium (vun Ytterby), Einsteinium (vun Albert Einstein), Fermium (vun Enrico Fermi), Meitnerium (vun Lise Meitner). Dor is denn blots „ium“ ranbummelt woorn.
Dat lichteste Element is de Waterstoff. In de Natur gifft dat keen Element, dat swarer is as Uran, man de Physikers hebbt dat fardig bracht, niege Elemente to maken, de aber tomeist bloots een Plinkoog bestahn, eh dat se wedder tohoopfallen.
To den Atomkarn hören ok de Neutronens. Dat gifft Atome vun een Element, de een annere Antahl vun Protonens in den Kern hebbt, as se egentlich hebben schallt. To’n Bispeel gifft dat vun Waterstoff, de egentlich keen Neutron hebben schall, ok Atomens, de een Neutron (Deuterium, swor Waterstoff) oder twee Neutronens (Tritium, överswor Waterstoff) hebbt. Dat heet denn Isotop. De Isotopen benöömt man mit een Tall, de achter dat Teken ut dat Periodensystem sett ward. So gifft dat vun’t Uran (U) Atomens mit 235 und mit 238 Protonens, de heten dann Uran 235 un Uran 238 oder, kott, U 235 un U 238.
Um den Kern suust de Elektronens. Een Element hett jümmers soveel Elektronens as Protonens. Anners ward dat Element een Ion. Denn is dat opladen un kann sik mit annere Elementen to’n Molekül tohoopdahn. Dat is denn en cheemsch Reaktschoon.
Just nah den Oorknall geev dat bloots de veer lichtesten Elementen, Waterstoff (um un bi 3/4), Helium (um un bi 1/4) un'n Tick Lithium und Beryllium. De sworeren Elementen bet to'n Iesen kummt ut de Steernen, de se mit Karnfusion tohoopsmolten hebben. Vunwegen disse Karnfusion kummt dat, dat de Steernen lüchten: In de Sünn to’n Bispill ward ut Waterstoff Helium. Dorbi blifft Energie över, de de Sünn denn afstrahlen deiht.
(mutt noch wieder mookt warrn)
List vun de Elementen na Naam
NaamAtomtekenAtomtallmolare Masse in g/molDicht bi 20°C Smöltpunkt in °CKaakpunkt in °CJohr vun’t OpdeckenOpdeckerActiniumAc89227,027810,07 kg/l104731971899Debierne AluminiumAl1326,9815392,70 kg/l660,524671825ØrstedAmericiumAm95243,061413,67 kg/l99426071944SeaborgAntimon (Stibium)Sb51121,756,69 kg/l630,71750vörhistorschunbekanntArgonAr1839,9481,66 g/l-189,4-185,91894Ramsay un Rayleigh ArsenAs3374,921595,72 kg/l613(Sublimatschoon) ca. 1250 Albertus MagnusAstatAt85209,9871 3023371940Corson, MacKenzie un SegrèBariumBa56137,3273,65 kg/l72516401808DavyBerkeliumBk97247,070313,25 kg/l986 1949SeaborgBerylliumBe49,0121821,85 kg/l127829701797VauquelinBlie (Plumbum)Pb82207,211,34 kg/l327,51740vörhistorschunbekanntBohriumBh107262,1229 1976OganessianBorB510,8112,46 kg/l230025501808Davy un Gay-LussacBromBr3579,9043,14 kg/l -7,358,81826BalardCadmiumCd48112,4118,64 kg/l3217651817Stromeyer un Hermann CäsiumCs55132,905431,90 kg/l28,46901860Kirchhoff un Bunsen CalciumCa2040,0781,54 kg/l83914871808DavyCaliforniumCf98251,079615,1 kg/l900 1950SeaborgCerCe58140,1156,77 kg/l79832571803von Hisinger, Berzelius un KlaprothChlorCl1735,45272,95 g/l-101-34,61774ScheeleChromCr2451,99617,14 kg/l185724821797VauquelinCoperniciumCn112277 1996GSICuriumCm96247,070313,51 kg/l134031101944SeaborgDarmstadtiumDs110269 1994GSI DubniumDb105262,1138 1967/70Fljorow oder Ghiorso DysprosiumDy66162,58,56 kg/l140923351886Lecoq de Boisbaudran EinsteiniumEs99252,0829 860 1952SeaborgErbiumEr68167,269,05 kg/l152225101842Mosander EuropiumEu63151,9655,25 kg/l82215971901DemaçayFermiumFm100257,0951 1952Seaborg FleroviumFl114289 1999JINRFluorF918,99840321,58 g/l-219,6-188,11886MoissanFranciumFr87223,0197 276771939Perey GadoliniumGd64157,257,89 kg/l131132331880de Marignac GalliumGa3169,7235,91 kg/l29,824031875Lecoq de Boiskaudran GermaniumGe3272,615,32 kg/l937,428301886WinklerGold(Aurum)Au79196,9665419,32 kg/l1064,42940vörhistorschunbekanntHafniumHf72178,4913,31 kg/l215054001923Coster und de Hevesy HassiumHs108265 1984GSIHeliumHe24,0026020,17-272,2-268,91895Ramsay, Crookes, Cleve un LangletHolmiumHo67164,930328,78 kg/l147027201878Delafontaine un SoretIesen (Ferrum)Fe2655,8477,87 kg/l15352750vörhistorschunbekanntIndiumIn49114,827,31 kg/l156,220801863Reich un RichterJodI53126,904474,94 kg/l113,5184,41811CourtoisIridiumIr77192,2222,65 kg/l241041301803TennantKaliumK1939,09830,86 kg/l63,77741807DavyKobaltCo2758,93328,89 kg/l149528701735BrandtKohlenstoff (Carbon)C612,0113,51 kg/l35504827vörhistorschunbekanntKryptonKr3683,83,48 g/l-156,6-152,31898Ramsay un TraversKopper(Cuprum)Cu2963,5468,92 kg/l1083,52595vörhistorschunbekanntLanthanLa57138,90556,16 kg/l92034541839MosanderLawrenciumLr103260,1053 1627 1961GhiorsoLithiumLi36,9410,53 kg/l180,513171817ArfwedsonLivermoriumLv116289 2000JINRLutetiumLu71174,9679,84 kg/l165633151907von Welsbach, James un UrbainMagnesiumMg1224,3051,74 kg/l648,811071828BussyManganMn2554,938057,44 kg/l124420971774GahnMeitneriumMt109266 1982GSIMendeleviumMd101258,0986 1955SeaborgMolybdänMo4295,9410,28 kg/l261755601778ScheeleMoscoviumMc115288 2006JINRNatriumNa1122,9897680,97 kg/l97,88921807DavyNeodymNd60144,247,00 kg/l101031271895von WelsbachNeonNe1020,17970,84 g/l-248,7-246,11898Ramsay un TraversNeptuniumNp93237,048220,48 kg/l64039021940McMillan un Abelson NickelNi2858,698,91 kg/l145327321751CronstedtNihoniumNh113287 2006JINRNiobNb4192,906388,58 kg/l246849271801HatchetNobeliumNo102259,1009 1958SeaborgOganessonOg118293 2006JINROsmiumOs76190,222,61 kg/l304550271803TennantPalladiumPd46106,4212,02 kg/l155231401803WollastonPhosphorP1530,9737621,82 kg/l44 (P4)280 (P4)1669BrandtPlatinPt78195,0821,45 kg/l177238271557ScaligerPlutoniumPu94244,064219,74 kg/l64133271940SeaborgPoloniumPo84208,98249,20 kg/l2549621898CuriePraseodymPr59140,907656,48 kg/l93132121895von WelsbachPromethiumPm61146,91517,22 kg/l108027301945Marinsky, Glendenin un CoryellProtactiniumPa91231,035915,37 kg/l155440301917Fajans, Göring, Hahn un MeitnerQuecksülver (Hydrargyrum)Hg80200,5913,55 kg/l-38,9356,6vörhistorschunbekanntRadiumRa88226,02545,50 kg/l70011401898Marie un Pierre Curie RadonRn86222,01769,23 g/l-71-61,81900DornRheniumRe75186,20721,03 kg/l318056271925Noddack, Tacke un BergRhodiumRh45102,905512,41 kg/l196637271803WollastonRoentgeniumRg111272 1994GSIRubidiumRb3785,46781,53 kg/l396881861Bunsen un KirchhoffRutheniumRu44101,0712,45 kg/l231039001844ClausRutherfordiumRf104261,1087 1964/69Fljorow oder Ghiorso SamariumSm62150,367,54 kg/l107217781879Lecoq de BoisbaudranSuerstoffO815,99941,33 g/l-218,4-182,91774Priestley un ScheeleScandiumSc2144,955912,99 kg/l153928321879NilsonSwevelS1632,0662,06 kg/l113444,7vörhistorschunbekanntSeaborgiumSg106263,1182 1974Flerow und OganessianSelenSe3478,964,82 kg/l2176851817BerzeliusSülver (Argentum)Ag47107,868210,49 kg/l961,92212vörhistorschunbekanntSiliziumSi1428,08552,33 kg/l141023551824 BerzeliusStickstoff (Nitrogen)N714,006741,17 g/l-209,9-195,81771ScheeleStrontiumSr3887,622,63 kg/l76913841798KlaprothTantalTa73180,947916,68 kg/l299654251802EkebergTechnetiumTc4398,906311,49 kg/l217250301937Perrier unn SegrèTellurTe52127,66,25 kg/l449,69901782von ReichensteinTennessinTs117 2010 JINR TerbiumTb65158,925348,25 kg/l136030411843MosanderThalliumTl81204,383311,85 kg/l303,614571861CrookesThoriumTh90232,038111,72 kg/l175047871829BerzeliusThuliumTm69168,934219,32 kg/l154517271879CleveTinnSn50118,717,29 kg/l2322270vörhistorschunbekanntTitanTi2247,884,51 kg/l166032601791Gregor un KlaprothUranU92238,028918,97 kg/l1132,438181789KlaprothVanadiumV2350,94156,09 kg/l189033801801del RíoWaterstoffH11,007940,084 g/l-259,1-252,91766CavendishWismutok: BismutBi83208,980379,80 kg/l271,415601540AgricolaWolframW74183,85 g/mol19,26 kg/l340759271783Fausto un Juan de ElhuyarXenonXe54131,294,49 g/l-111,9-1071898Ramsay un TraversYtterbiumYb70173,046,97 kg/l82411931878de MarignacYttriumY3988,905854,47 kg/l152333371794GadolinZinkZn3065,397,14 kg/l419,6907vörhistorschunbekanntZirkonZr4091,2246,51 kg/l185243771789Klaproth
Literatiur
Harry H. Binder: Lexikon der chemischen Elemente – das Periodensystem in Fakten, Zahlen und Daten. Hirzel, Stuttgart 1999, ISBN 3-7776-0736-3. Lucien F. Trueb: Die chemischen Elemente – Ein Streifzug durch das Periodensystem. S. Hirzel Verlag, Stuttgart 2005, ISBN 3-7776-1356-8. Theodore Gray: Die Elemente. Fackelträger-Verlag, Köln 2009, ISBN 978-3-7716-4435-2. Ulf von Rauchhaupt: Die Ordnung der Stoffe. Ein Streifzug durch die Welt der chemischen Elemente. Fischer Taschenbuch Verlag, Frankfort an’n Main 2009, ISBN 978-3-596-18590-0. Alexander C. Wimmer: Die chemischen Elemente. SMT, Leoben 2011, ISBN 978-3-200-02434-2. Philip Ball: Die Elemente. Entdeckung und Geschichte der Grundstoffe. Haupt, Bern 2022, ISBN 978-3-258-08268-4.
Weblenken
www.chemieseite.de (hoogdüütsch) www.pse-mendelejew.de Fotos vun reien Elementen (hoogdüütsch) www.pse.merck.de (hoogdüütsch) Detailreike Översicht (hoogdüütsch)
Kategorie:Chemie !