August Macke

miniatur|Selbstporträt mit Hut (1909)

August Robert Ludwig Macke (* 3. Januar 1887 in Meschede, Hoochsuerland; † 26. September 1914 bi Perthes-lès-Hurlus, Champagne) weer en vun de bekanntst düütsch Maler vun den Expressionismus. He hett sück an de beid Utstellungen vun den Blauen Reiter bedeeligt.

In rund teihn Johren hett Macke en Wark schafft, dat sück ünner den Infloot vun de völfältig Kunstströöms ut de Tiet tonächst stilistisch gau wannelt hett. De persönlich Stil, to de he toletzt funn, un de hüüd as typisch för Macke empfunnen wurrd, is präägt dör dat Befaaten mit de Wirkung vun dat Lucht un dör den Gebruuk vun rein, lüchten, harmoneeren Farven. Sien Biller wirken heiter un licht, all dat Tragische is frömd „Seine Bilder befriedigen die Sehnsucht nach positiven Bildern einer intakten Welt, dem Gleichklang des Menschen mit den Dingen, die ihn umgeben.“Westfälisches Landesmuseum für Kunst und Kulturgeschichte Münster u. a. (Hrsg.): August Macke und die frühe Moderne in Europa, S. 27.

August Macke wurr an’ 3. Januar 1887 in dat suerlännsch Meschede boren. Siein Vader August Friedrich Macke (1845–1904), en Deepbauingenieur un mäßig spoodriek Bauünnernehmer, hett in sien Freetiet teken un hett olt Steeken un Münten sammelt. De Moder Maria Florentine Macke, borene Adolph (1848–1922) entstamm ut en Buerfamilie. Nah sien beid öllere Süsters Ottilie un Auguste weer August dat darte Kind vun de Familie.August Mackes Lebensweg, August Macke Haus, Bonn, 2009/10. Afropen an’ 13. September 2011 Bald nah de Gebort vun August truck de Familie nah Köln, wo he af 1897 dat Gymnasium besöcht hett. Nahdem se noch mal umtrucken sünd, is he 1900 up dat Realgymnasium in Bonn wesselt. 1903 hett he sien latere Fru Elisabeth Gerhardt, de Dochter vun den Bonner Fabrikanten Carl Gerhardt kennen lehrt. Elisabeth wurr vun nu an sien wichtigst Modell; he hett hör mehr as tweehunnert Mal porträteert.Websteed to de Utstellung „Mein zweites Ich“, August Macke Haus, Bonn, 2009/10. Hör Unkel, de wohlhabende Berliner Ünnernehmer, Kunstsammler un -mäzen Bernhard Koehler, hett Macke nahderhand mehrfack ünnerstütt.

Wiels de Schooltiet hett August Macke Talent in’t Teken un Malen as ok en leevhaft Kunstinteresse wiest. 1904 hett he gegen den Willen vun sien Vader de School in de Ünnerprima verlaaten un fung en Utbillen an de Königliche Kunstakademie Düsseldörp an. All bald hett he aber den starren Lehrplaan kritisiert un vör allen ok dat immer weer Teeken nah Gipsafgüsse. He hett de Akademie blots noch af un to besöcht un hett de in' November 1906 vör de Tiet verlaaten. Parallel belegtg he 1905 Kurse an de Düsseldörper Kunstgewarfschool, de hüm mehr Anregungen vermiddeln dee. Över de mit hüm befrüend Wilhelm Schmidtbonn keem he in Kuntakt mit Louise Dumont un Gustav Lindemann, de an dat Düsseldörper Schauspeelhuus en Reformeeren vun dat Theater anstreeven deen. Mit groot Begeisterung hett August Macke 1906 Bühnendekoratschonen un Kostüme för en Reeg vun Upführen entworfen. Schmidtbonn hett den dormals 19-johrigen Macke so beschreeven: „Er war breit und groß, mit gesundem und lachendem Gesicht. Seine Gestalt, Gesicht, Stimme füllten unser Zimmer ungewohnt aus. […] Mit Kraft und Lebenslust, deren wir selbst genug zu haben dachten, hat er uns überschüttet …“Zitiert nach: Ernst-Gerhard Güse (Hrsg.): August Macke - Gemälde, Aquarelle, Zeichnungen, S. 155.

Up en reis nah Paris 1907 hett Macke Biller vun den Impressionismus kennen lehrt, de hüm deep beindruckt hemm. He hett doruphen beslooten, bi en düütschen Impressionisten sien Utbillen to ergänzen. Sien Wahl full up Lovis Corinth, de an en privaat Kuntschool in Berlin Kurse geev. Wiels den söss Maand lang düern Studienupneholt hett Macke todem völ Berliner Museen besöcht. 1908 folg en Reis nah Italien as ok, tosommen mit Elisabeth Gerhardt un Bernhard Koehler, en tweet Reis nah Paris. Anlaat för disse Reis weer de Wunsch vun Koehler, sien Sammlung mit Warken vun franzöösch Impressionismus to ergänzen, wobi August Macke as Berater hulp.

Af Oktober 1908 hett he en eenjohrig freewilligen Militärdeenst afleist, wat sien künstlerisch Schaffen meest vullstännig ünnerbreeken dee. Nah dat Enn' vun sien Militärdeenst hett he in' Oktober 1909 Elisabeth Gerhardt heiraadt. De Existenz vun dat Paar weer dör Inkommen sekert, de Elisabeth Macke ut hör Vaders Arv kreeg, un de en woll nich luxuriöös, aber doch sörgenfree Leven mögelk maken dee.Ernst-Gerhard Güse (Hrsg.): August Macke – Gemälde, Aquarelle, Zeichnungen, S. 159/160. 1910 bzw. 1913 wurrn de Söhns Walter un Wolfgang boren.

Maleree un Utstellungstätigkeit De Hochtietsreis führ hüm weer nah Paris, wo August Macke Warken vun de Fauves un de Futuristen to sehn kreeg. In' Ansluss doran truck dat Ehepaar Enn' Oktober up Inlaaden vun Schmidtbonn nah Tegernsee. Dat in de Ruhe un Afscheedenheit vun Böverbayern verbrocht Johr wurr för August Macke to en besünners produktiv Schaffensphase.

To’n Anlaat vun en Utstellung hett he Anfang 1910 Franz Marc kennen lehrt. Mit den söeben Johr Ölleren verbunn hüm bald en eng Früenschap und en regen Gedankenuttuusch to künstlerisch Fraagstellungen. In’ September 1910 hett he en Utstellung vun de Neue Künstlervereinigung München, wo ünner annern Warken vun de Fauves un den anfangen Kubismus wiest wurrn.Anners as Marc, de de Vereenigung bitreeden is, harr Macke Vörbehollen gegen de Maleree vun de Liddmaaten: „[…] es schüttelt mich nicht. Es interessiert mich stark. […] Aber die Ausdrucksmittel sind zu gross für das, was sie sagen wollen.“Ziteert nah: Ursula Heiderich: August Macke – der hellste und reinste Klang der Farbe, S. 50.

Wiel de Wahn- un Arbeitsverhältnisse in Tegernsee eng weern un Macke insbesünnere en Atelier hemm wull, truck de Familie Enn’ 1910 torüch nah Bonn; hier kunn in en Huus, dat Macke sien Schwegermoder hörrn dee, för hüm en Atelier utbaut wurrn. In de Bonner Tiet entstunnen mehr as 330 Biller.Katharina Schmidt: August Macke in Bonn – 1910 bis 1913, in: Ernst-Gerhard Güse (Hrsg.): August Macke – Gemälde, Aquarelle, Zeichnungen, S. 49. De Bonner Student Max Ernst wurr 1911 Früend vun Macke un hett in dat folgen Johr beslooten, ermoodigt dör dat Anerkennen un Fördern dör den Früendskrink vun Macke, Maler to wurrn.Lothar Fischer: Max Ernst, Rowohlt, Reinbek 1969, S. 18–21

Midden 1911 hebbt twee Liddmaaten vun de Neue Künstlervereinigung, Wassily Kandinsky un Franz Marc beslooten, en eegen Publikatschoon heruttobringen, den aber blots eenmal rutbrochten Almanach Der Blaue Reiter. Upfordert dör Marc hett sück Macke an de Redaktschoon vun den Almanach bedeeligt un stüer den Upsatz Die Masken bi; todem hett he Bernhard Koehler dorto brocht, de Finanzeeren seker to stellen. As Enn' 1911 de Redakteure vun den Almanach ut de Künstlervereenigung uttreeden deen. Um ünner de Naam Der Blaue Reiter eegen Utstellungen förtoführen, hett sück Macke anslooten. In de eerst Utstellung vun den Blauen Reiter, de 1911/12 tonächst in München, denn in Köln, Berlin, Hagen un Frankfort wiest wurr, weer Macke mit blots dree Biller vertreeden, dör de he sück nich utrecken präsenteert föhl. Sien Verhältnis to'n Blauen Reiter weer immer ambivalent ween; he weer woll tietwies vun de Maleree vun Kandinsky deep beindruckt, harr aber ok Vörbehollen gegen den hooch geistigen Anspröök vun de Künstler as ok gegen de dominante Persönlichkeit vun Kandinsky. He hett woll ok de tweete, vun Februar bit April 1912 stattfinnen Utstellung vun den Blauen Reiter, up de grafische Arbeiten wiest wurrn, bestückt, harr sück aber to dissen Tietpunkt all künstlerisch vun de Grupp torüchtrucken.Rosel Gollek: Indianer, Sturm und Masken – August Mackes Beitrag zum Blauen Reiter, in: Ernst-Gerhard Güse (Hrsg.): August Macke – Gemälde, Aquarelle, Zeichnungen, S. 47. Gemeensam mit Franz Marc hett he up de sien Vörslag hen 1912 en Wand vun sien Atelier mit dat Paradies bemalt, dat Adam un Eva dorstellt.LWL-Landesmuseum Münster Dat Wandbild wurr 1980 afnommen un in dat LWL-Landesmuseum für Kunst und Kulturgeschichte upnommen.

De dree Bonner Johren weern för Macke en Tiet vun leevhaft Utstellungstätigkeit. Utstellungen in naamhaft Galerien hebbt dorför sörgt, dat sien Roop över Düütschland herut wuss, ünner annern ok dör de Deelnahm an en Utstellen vun Karo-Bube in Moskau. Doröver herut is he ok as Organisator vun bedüüdend Utstellungen bekannt wurrn. He hett in den Kölner Gereonsklub Warken vun bither meest nicht bekannt, avantgardistisch Künstler utstellt un hett sück in't Rhienland för de Präsentatschoon vun den Blauen Reiter insett. 1912 weer he Liddmaat in den Arbeitsutschuss för de Sonderbund-Utstellung in Köln. Vun hum gung de Initiative ut för de Ausstellung Rhiensch Expressionisten 1913 in Bonn. Ok an de Organisatschoon vun den Harvstsalon in' September 1913 in Berlin weer he maatgevend bedeeligt.

Um Afstand to'n Kunstbedriev to winnen un sück in Ruhe up sien eegen Wark konzentreeren to können, is Macke mit sien Familie in' Harvst 1913 nah Hilterfingen an' Thunersee översiedelt. Ganz dicht bi wahn de Maler Louis Moilliet, ok Paul Klee weer nich wiet weg. In Hilterfingen entstunnen de wichtigst Biller vun sien Œuvres.Westfälisches Landesmuseum für Kunst und Kulturgeschichte Münster u. a. (Hrsg.): August Macke und die frühe Moderne in Europa, S. 336

In' April 1914 wurr de Upenholt dör en good veerteih Daag düern Reis gemeensam mit Paul Klee un Louis Moilliet nah Tunesien ünnerbraken. De Reis keem up Bedrieven vun Klee tostannen. De wünsch sück en Studienfohrt, up de sück de Maler gegensiedig anregen sullen. Macke keem vun disse Reis mit völ Fotos, Teknungen un Aquarelle torüch; eenige dorvan hett he in Hilterfingen bzw. later in Bonn as Grundlaag för Biller bruukt.

In de tweet Junihälft gung dat Ehepaar nah Bonn torüch, wo August Macke söss Week vun söss Week vun intensiv Arbeit bleven. Bi Utbröök vun den Eersten Weltkriegs hett sück Macke freewillig an de Front meld un wurr an' 8. August 1914 to dat Infanterie-Regiment Nr. 160 intrucken.Ziteert nah Weblenken August Macke Haus BonnSusanna Partsch: Franz Marc, Taschen, Köln 2005, S. 88. He is an' 26. September 1914 in dat Öller vun 27 Johren as Offizierstellvertreder an de Westfront bi Perthes-lès-Hurlus in de Champagne fallen.Offizierstellvertreter, Infanterie-Regiment 160, 5. Kompagnie; Preußische Verlustliste Nr. 73 vom 10. November 1914, S. 2450/. Sien Breef ut dat Feld staht ünner den Indruck vun de Schrecknisse un de Gruuvellichkeit vun den Krieg.Ernst-Gerhard Güse (Hrsg.): August Macke – Gemälde, Aquarelle, Zeichnungen, S. 178/179.Hermann Löns und August Macke fallen im Ersten Weltkrieg, Sennen vun DeutschlandRadio Berlin van' 26. September 2004 Macke is up den Suldatenkarkhoff vun Souain begraven.

August Macke weer apen för de völfältig Strööms ut sien Tiet un hett in sien Biller mit de nee Malstilen experimenteert. Wegen de wesseln Inflooten wiest sien Wark trotz de kört Schaffenstiet vun rund teihn Johren en flinken stilistischen Wannel up.

Fröhwark

August Macke

Bron en licentie