Benny Golson (* 25. Januar 1929 in Philadelphia, Pennsylvania; † 21. September 2024 in New York City) weer en US-amerikaansch Tenorsaxophonist, Komponist un Arrangeur vun den Hardbop.
Inleitung Benny Golson hörrt to de stilbildenden Vertreder vun den Hardbop un betont de sien lyrisch Siet. Bekannt wurr he dör sien Speel bi Art Blakeys Jazz Messengers un sien langjohrig Mitwarken in dat Art Farmer/Benny Golson-Jazztet. Sien Kompositschonen as Blues March, Whisper Not oder I Remember Clifford hört to de an meesten speelt Titel vun dat Hardbop-Repertoire.
Leven un Wark
De fröh Johren Golson speel all mit negen Johr Klaveer un mit veerteihn Johr Tenorsaxophon. All in de High School-Tiet in Philadelphia speel he mit Musikers ut sien Generation as John Coltrane, Red Garland, Jimmy Heath, Percy Heath, Philly Joe Jones un Red Rodney.
Nah de Universitätsafsluss an de Howard University tour Golson mit verscheeden Rock And Roll Bands, denn funn he in’ Sömmer 1953 en Job bi Bull Moose Jacksons Rhythm and Blues Band. Pianist vun disse Band weer Tadd Dameron. De wurr en groot Vörbild för Golson, wat de Kompositionstechnik bedraap un hett hüm Moot makt, dat he eegen Stücke to schrieven. 1953 speel he in Damerons Band un gung mit hüm nah New York. Dor speel he bi Lionel Hampton 1953, Earl Bostic 1954-55 un denn in Dizzy Gillespies Band van 1956 bit 1958. De Instieg in disse Band verhulp Golson to’n eersten Spood: Titel as I Remember CliffordÜnner de Indruck vun de harten Verlust vun de damals just to Dood kommend Trompeter Clifford Brown komponeer Golson ditt Stück 1956: Dat entstunn spontan bi en Uptreden mit de Gillespie Band, as de Musiker von de Unfall erfohren harrn un Golson över sien Stück Whisper Not improviseer oder Whisper Not wurrn later to populären Jazzstandards, Stablemates wurr vun Miles Davis 1955 upnommenGolsons Früend ut Philadelphia, John Coltrane hett dat Stück an Davis vermiddelt, zit. nach Bert Noglik, Jazzzeitung 2006/2; ok James Moody nehm all bald Musik vun Benny Golson up.
Hardbop – De Jazz Messengers Sien Debüt as Baas vun en eegen Formatschoon harr Golson in’ Oktober 1957 (Benny Golson´s New York Scene) mit Art Farmer an de Trompet. He wurr 1958 för een Johr Liddmaat un musikaalsch Direkter bi de Jazz Messengers vun de Slagtüüchspeler Art BlakeySien damalig Vörgänger in de Band, Jackie McLean harr wegen en Drogendelikt sien Upträegenehmigung, de cabaret card, verloren. Golson sull oorsprünglich blots för en körtfristig bevörstahnd Upträe in dat New Yorker Cafe Bohemia inspringen, wurr aber dornah fast Liddmaat vun de Jazz Messengers: Blakey hett gau sien musikaalsch un organisatorisch Talent erkannt. Golson regel de Finanzen vun de Band, hett dat Repertoire fastleggt, stüer eegen Stücke bi un hett nee Musikers anhüert. Golson is woll ahn Striet vun Art Blakey weggahn, aber up Düer kunn dat bi de Jazz Messengers ok nich twee Leader-Figuren geven; zit. nah Bert Noglik, to’n 75. Geburtsdag vun Benny Golson, Jazzzeitung 2004/2
Vun Golson stark präägt entstunn een vun de maatgeblich Platten vun den Hardbop: Moanin’ (Oktober 1958) mit Golson, Blakey, Lee Morgan, Bobby Timmons un Jymie Merritt. Benny Golson weer woll blots en körten Tiet bi Blakey, stüer aber bedüüdend Deelen vun dat langjohrig Band-Repertoire bi, as Blues March, Along Came Betty oder Whisper Not un hett en nee Klangbild vun de Band schaffen. Mit de Jazz Messengers gung Golson noch up en Frankriek-Tournee (in Paris wurr en Live-Album (Paris 1958) mitsneeden. RCA Bluebird – upnommen in’ Jazzclub St. Germain, Paris, 21. Dezember 1958) Golson hett mit de Messengers de Filmmusik to Édouard Molinaros Film Des Femmes Disparaissant schaffen.
Hardbop – Dat Art Farmer/Benny Golson Jazztet
Golsons persöönlich Beziehung to Art Farmer gung up dat Johr 1953 torüch, as se gemeensam in Lionel Hamptons Band speelt hebbt. Se hebbt sück den weer in New York bi Plattenupnahmen för George Russell (New York, N.Y.) drapen. Enn’ vun dat Johr 1958 entstunnen doruphenn Upnahmen vun de beid för dat United Artists-Label; Golson weer up Farmers Platten Modern Art und Brass Shout (1958) to hören.
In’ Mai 1959 speel Benny Golson in dat Quintett vun den Basuunisten Curtis Fuller. So entstunnen för Savoy Records de Platten Blues-ette, in’ August 1959 The Curtis Fuller Jazztet with Benny Golson, in’ Dezember Imagination.De Fuller-Band nehm disse Plaat as The Curtis Fuller Sextette up Bennie Golson wull 1959 en Sextett bilden (mit en tosätzlich Basuunstimm statt de damals üblich Quintetten) un hett Art Farmer fragt, de just Gerry Mulligans Band verlaaten wull. Art nehm sien Bröer, den Bassisten Addison Farmer un den Slagtüüchspeler Dave Bailey (ut de Mulligan-Band) dorto; Golson wull Curtis Fuller un en 19johrigen Pianisten, de he ut Philadelphia kennen dee, McCoy Tyner. Dat offiziell Debüt vun disse Formation weer en Upträe in de New Yorker Jazzclub Five Spot in’ November 1959, in de just dat Ornette Colemans Quartett Furore makt harr. Dat fehl blots noch de Naam für de nee Band. Golsion un Farmer Curtis Fuller fraagt, of se de Beteknung Jazztet övernehmen drüffen, de de för de Savoy-Sessions bruukt harr. In’ Februar 1960 wurr denn de eerste Jazztet-Plaeat Meet The Jazztet, in’ September Big City Sounds upnommen.
De dree Johren in date erste Art Farmer/Benny Golson Jazztet weern de Beginn vun en Tosammenarbeit, de sück över veer Johrteinten (bit to de Dood vun Farmer an’ 4. Oktober 1999) erstrecken sull, harr aber hör Spitz in de Sessions för dat Argo- un Mercury-Label van Februar 1960 bit to’n Juni 1962. Nah de eerst beid Alben entstunnen de Jazztet-LPs The Jazztet – Big City Sounds, The Jazztet & John Lewis, The Jazztet At Birdhouse, Here And Now, Another Git Together mit de (wesselnd) Musikers Grachan Moncur III, Cedar Walton, Tommy Flanagan, Albert Heath, Tom McIntosh un Tommy Williams. För dat Jazztet schreev Golson u.a de Kompositschonen Killer Joe, Along Came Betty, Five Spot After Dark, Blues On Down.
In’ März 1962 hebbt Farmer un Golson en nee Plattenverdrag mit dat Mercury-Label ünnerschreven, de hör mehr Ruum för Soloprojekte leet.Parallel hebbt Famer un Golson an Solo-Projekten arbeit - Benny Golson: Take A Number From 1 To 10 (Argo, 13. Dezember 1960); The Benny Golson Quartet: Turning Point (Mercury Records 1962), Free (Argo, 1962) – Art Farmer: Perception (Argo, 1961), Listen To Art Farmer & The Orchestra (Mercury 1962) To de Band keemen dorto de Pianist Harold Mabern, de Basuunist Grachan Monchur III, de Bassist Herbie Lewis un de Slagtüüchspeler Roy McCurdy. De Stücke Tonk, Space Station un Sonny´s Back weern so hitverdächtig, dat se ok in en körtere Version to Single-Utkopplung upnommen wurrn. Wiel dat Jazztett so völ Spood harr, wurrn Miles Davis un Art Blakey ok dorto inpireert, dat Sextett-Format to övernehmen.
De latere Johren In de folgend Johren nah de vörövergahnd Uplösung vun dat Jazztett hett Golson kört en Big Band leit, konzentreer sück denn up Studio- un Orchesterarbeit un leet sück as Film- un TV-Komponist in Hollywood daal, nehm aber Enn’ vun de 1960er Johren weer Platten up. Siet Anfang vun de 1980er Johren is Golson mit dat wedderbeleevt Jazztet weer uptreden, to dat weer de Mitbegrünner Art Farmer un Curtis Fuller hörrn deen. Se gungen tgemeensam up Tourneen un hebbt up Festivals speelt. Dorto entstunnen de Alben Moment To Moment (1983), Real Time, Back To The City (1986). In de 1990er Johren speel Golson mit eegen Band – to de de Pianist Mulgrew Miller, de Bassist Ray Drummond un de Slagtüüchspeler Tony Reedus hörrn – en Reeg vun Platten in. 1997 entstunn en Plaat mit den Tenorsaxophonisten Ron Blake (Remembering Clifford), 1999 mit Nat Adderley un Monty Alexander (That´s funky), up de se Jazzstandards as The Sidewinder, Work SongNat Adderley´s letzt Inspelen vun sien Kompositschoon, Moritat, Blues March un Moanin´ nee interpreteert hebbt. In disse Tiet hett sück Golson ok mit klassisch Kompositschonen beschäftig: 1994 schreev he sien eerst Symphonie Two Faces, de an dat Lincoln Center New York oorupföhrt wurr. Buterdem schreev Golson en Violinstück för Itzhak Perlman. 2005 wurr sien klassisch Pianowark upführt. 2006 wurr vun Juilliard Jazz Orchestra mit Golson as Baas sien nee Kompositschoon Above And Beyond upführt.
De Musikstil vun Benny Golson Benny Golson hett as Solist, Komponist un Arrangeur bi de Jazz Messengers as bi dat Jazztet dat romantisch Potential vun den Hardbop utloot. Sien Stil is bestimmt dör en warmen, zarten Toon, ähnlich as de vun Ben Webster, melodisch un harmonisch Ideen as ok en beherrschend Lyrismus.zit. nah Kunzler, S.420 So folgt he den Ideen vun sien Lehrer Tadd Dameron vun en sanften Goldgrund-Klangbild, ertüügt dör geschickt Stimmentuuschverfahren vun de dree Melodie-Instrumente Saxophon (Golson), Trompet (Farmer) un Basuun (Fuller). Joachim Ernst Berendt beschrifft de Stilistik vun Golson en beten prosaisch an dat Bispeel vun sien Improvisationskunst, de en Stück Vergangenheit vull Melancholie vun all lang vergangen Zauber weer as ok sien Arrangements.zit. nah Berendt Das Jazzbuch, S. 213 Golsons Vörbiller sünd de Tenorsaxophon-Solisten vun den laaten Swing un van den Bebop, as Coleman Hawkins, Lucky Thompson, Don Byas un Paul Gonsalves, integriert auch den Rhythm And Blues-Klang eines Eddie Lockjaw Davis. Latere Anregungen geev dat för sien Personalstil ok dör tiettgenössisch Tenoristen as John Coltrane. Sien Vibrato mit sien summend dunkeln Klang hett en ganz eegen Klang in den Jazz schaffen.zit. nah Stanley Crouch, liner notes zu Jazztet/Back To The City
Utteknungen 1995 kreeg Benny Golson den Jazz Masters Award. He hett de Ehrendokterwürde vun dat William Paterson College, Wayne, New Jersey un vun de Berklee School of Music, Boston, MA, kreegen. 2009 wurr he in de International Academy of Jazz Hall of Fame upnommen.
Die Kompositschonen
To sien bekanntst Kompositschonen hörrn: Along Came Betty Are You Real? Blues March Five Spot After Dark I Remember Clifford Killer Joe Stablemates Whisper Not
Golson hett in de Loop vun sien musikalisch Karriere nah eegen AngavenBenny Golson Official Webside över 300 Stücke schreeven oder arrangeert, as för Count Basie, John Coltrane, Miles Davis, Ella Fitzgerald, Dizzy Gillespie, Benny Goodman, Lionel Hampton, Shirley Horn, Quincy Jones, Peggy Lee, Carmen McRae, Anita O’Day, Oscar Peterson, Mel Torme, George Shearing un völ Popkünstler, as ok för TV-Serien un Filme as M*A*S*H, Mannix, Mission Impossible un Werbespots för Firmen as Chevrolet, Gilette, Heinz, Mattel, Texaco.
Diskographie (Utwahl)
As Leader 1957: Walkin´(Fresh Sound Records) mit Freddie Hubbard, Curtis Fuller, Eric Dolphy, Wayne Shorter, Bill Evans 1957: Benny Golson´s New York Scene (OJC) mit Art Farmer, Julius Watkins, Gigi Gryce, Sahib Shihab 1957: The Modern Touch (OJC) mit Kenny Dorham, J.J. Johnson, Wynton Kelly 1958: Benny Golson And the Philadelphians (United Artists/Blue Note) mit Lee Morgan, Ray Bryant, Bobby Timmons, Percy Heath 1958: The Other Side Of Benny Golson (OJC) mit Curtis Fuller, Barry Harris, Jimie Merritt 1959: Gone With Golson (OJC) mit Curtis Fuller, Ray Bryant 1959: Groovin´ With Golson (OJC) mit Curtis Fuller, Ray Bryant 1959: Getting´ With It (New Jazz/OJC) mit Fuller, Tommy Flanagan, Doug Watkins 1960: Take A Number From 1 To 10 (Argo) 1962: Turning Point (Mercury), Free (Argo) 1965: Three Little Words (Jazz House) mit Stan Tracey, Rick Laird, Billy Hart 1967: Tune In, Turn On (Verve) mit Art Farmer, Eric Gale 1979: Blues on Down 1983: California Message (Timeless) mit Curtis Fuller 1983: This Is For You, John (Timeless) mit Pharoah Sanders, Cedar Walton, Ron Carter, Jack DeJohnette 1985: Time Speaks (Timeless) mit Freddie Hubbard, Woody Shaw, Ben Riley, Kenny Barron, Cecil McBee 1986: Up Jumped Benny! (Arkadia) mit Kevin Hays 1989: Live (Dreyfus) mit Mulgrew Miller, Peter Washington, Tony Reedus