thumb|Taastskerm fan in tûke tillefoan It Frysk op tillefoanen wurdt ûnder oare brûkt yn berjochten en op sosjale media. Undersyk fan de Fryske Akademy ûnder mear as 2.000 Fryske jongeren fan 14 oant en mei 18 jier liet sjen dat sosjale media foar in gruttere groep jongeren in plak wurden binne dêr't se it Frysk ek skriftlik brûke.L. Jongbloed-Faber, H. Van de Velde, C. van der Meer en E.L. Klinkenberg, Language Use of Frisian Bilingual Teenagers on Social Media, Treballs de Sociolingüística Catalana, nr. 26 (2016), s. 27–54, doi:10.2436/20.2504.01.107. Fan de jongeren mei it Frysk as memmetaal brûkte 87 persint de taal yn mear of mindere mjitte op sosjale media.
By it skriuwen fan Frysk op in tillefoan kinne de Fryske stavering en it ynfieren fan diakrityske tekens in drompel foarmje. Yn it ûndersyk fan de Fryske Akademy joechen guon jongeren oan dat it harren tefolle wurk koste om alle diakrityske tekens oan te bringen, wylst oaren net altyd wisten wannear't dy brûkt wurde moasten.Fryske Akademy/Mercator Research Centre, Language use of Frisian teenagers on social media, 17 april 2014. Ek skriuwfeardigens yn it Frysk blykte fan belang te wêzen foar de fraach oft jongeren de taal op sosjale media brûkten.
Kapkes en streekjes Yn de Fryske stavering komme ferskate letters mei diakrityske tekens foar. Foarbylden binne de letters mei in sirkumfleks, lykas â, ê, ô en û, en letters mei in akút aksint, lykas é en ú.Willem Visser, Orthography – The use of the Latin alphabet in Frisian orthography, Taalportaal, Instituut voor de Nederlandse Taal.
Op de measte skermtoetsebuorden kinne sokke tekens ynfierd wurde troch de byhearrende letter langer fêst te hâlden. By it langer fêsthâlden fan bygelyks de e ferskynt in menu mei farianten fan dy letter, dêr't de winske letter mei in diakritysk teken út keazen wurde kin. Dat prinsipe wurdt ûnder oare brûkt troch it standerttoetseboerd fan de iPhone en troch Gboard op Android.Apple, Type with the onscreen keyboard on iPhone, Apple Support, rieplachte 23 septimber 2026.Google, Use your keyboard – Android, Gboard Help, rieplachte 23 septimber 2026.
It ynfieren fan Fryske letters mei sokke algemiene toetsebuorden betsjut net altyd dat it toetseboerd ek it Frysk as taal stipet. By in toetseboerd mei Fryske taalstipe kin de brûker it Frysk as aparte taal of toetseboerdyndieling ynstelle.
Toetseboerd-apps Gboard Gboard, it toetseboerd fan Google, hat op Android in grut tal talen beskikber. Yn de list mei stipe talen is ek Western Frisian, oftewol it Westerlauwersk Frysk, opnommen.Google, Set up Gboard – Android, Gboard Help, list mei stipe talen, rieplachte 23 septimber 2026. In taal kin yn Gboard tafoege wurde sûnder dat dêrfoar de systeemtaal fan de tillefoan feroare wurde moat. De brûker kin dêrnei tusken ynstelde talen wikselje.
De Fryske taalstipe yn Gboard moat ûnderskieden wurde fan oare funksjes fan it programma. Net alle funksjes fan Gboard, lykas bepaalde foarmen fan automatyske tekstkorreksje of keunstmjittige-yntelliginsjefunksjes, binne foar alle stipe talen beskikber.
Microsoft SwiftKey Ek Microsoft SwiftKey biedt it Frysk as toetseboerdtaal oan. Yn de offisjele list mei stipe talen fan Microsoft stiet Frisian sawol by de Android-ferzje as by de ferzje foar iOS.Microsoft, What languages are currently supported for Microsoft SwiftKey Keyboard?, Microsoft Support, rieplachte 23 septimber 2026.
Op Android stipet SwiftKey mear as 700 talen en kinne maksimaal fiif talen tagelyk ynskeakele wurde. Yn de iOS-ferzje wurde mear as 600 talen stipe en kinne maksimaal twa talen tagelyk ynskeakele wurde. Troch ferskate talen tagelyk te aktivearjen kin bygelyks Frysk njonken Nederlânsk brûkt wurde sûnder hieltyd in oar toetseboerd ynstallearje te hoegen.
Interfrisian Keyboard Njonken de grutte algemiene toetseboerd-apps bestiet der ek in toetseboerd dat spesifyk rjochte is op Fryske en besibbe taalfoarmen. It Interfrisian Keyboard is in Android-app fan Onno Dirk Feldmann dy't yn de Google Play-winkel beskikber is.Google Play, Interfrisian Keyboard, Onno Dirk Feldmann, bywurke 19 maaie 2026, rieplachte 23 septimber 2026.
It toetseboerd befettet ûnder oare Frysk, Aldfrysk, Seeltersk en ferskate Noardfryske taalfoarmen, lykas Fering, Mooring, Sölring en Öömrang. Dêrneist binne ûnder oare Nederlânsk, Dútsk, Deensk en Ingelsk beskikber. Neffens de beskriuwing hat de Fryske ferzje fan de app gjin eigen wurdboek (autokorreksje); foar in tal oare taalfoarmen binne wol wurdboeken mei wurdsuggestjes oanwêzich (mar ek gjin autokorreksje).
It Interfrisian Keyboard waard ûntwikkele mei help fan wurd- en taalmateriaal út ferskate Fryske taalmienskippen. By it Westerlauwersk Frysk wurdt yn de beskriuwing fan de app de Jongfryske Mienskip neamd as organisaasje dy't by it projekt holpen hat.
Frysk skriuwen op sosjale media It brûken fan Fryske toetsebuorden en diakrityske tekens stiet yn ferbân mei de bredere ûntwikkeling fan it Frysk as skriuwtaal op digitale media. By it ûndersyk út 2013 en 2014 die bliken dat Frysk op sosjale media benammen brûkt waard troch jongeren dy't de taal as memmetaal hiene. Jongeren folgen dêrby net altyd de offisjele stavering; fonetyske staveringen, ynfloed fan it Nederlânsk, dialektfoarmen en ôfkoartings kamen geregeld foar.
De ûndersikers konkludearren dat sosjale media it Frysk foar in bredere groep brûkers yn it skriftlike domein brocht hiene. Tagelyk wie beheinde skriuwfeardigens ien fan de faktoaren dy't it brûken fan Frysk op sosjale media yn 'e wei stean koene.
Sjoch ek Frysk Fryske stavering Sosjale media Smartphone
Kategory:Frysk Kategory:Ynternet Kategory:Telefoan Kategory:Ynformaasjetechnology