Gymnocalycium ist eine Pflanzengattung aus der Familie der Kakteengewächse (Cactaceae). Der botanische Name leitet sich von den griechischen Worten γυμνός (gymnos) für nackt und κάλυξ (kalyx) für Becher ab und bedeutet „Nackter Blütenkelch“.
Beschreibung Die Arten der Gattung Gymnocalycium sind niedrig wachsende, gewöhnlich einzelne oder manchmal kleine Polster bildenden Pflanzen mit kugelförmig, gedrückt-kugelförmig bis kurzzylindrischen Stämmen. Die 4 bis 15 (selten mehr) Rippen sind gewöhnlich breit gerundet, häufig gewunden, hin und wieder warzig und haben häufig ein „Kinn“ genau unterhalb der Areolen. Die Dornen sind sehr variabel.
Die sich tagsüber öffnenden, trichter- oder glockenförmigen Blüten erscheinen am oder nahe beim Scheitel. Sie sind weiß oder rosa, manchmal auch gelb oder lebhaft rot. Der Blütenbecher und die Blütenkrone sind mit einigen wenigen großen, breiten und stumpfen Schuppen besetzt, die häutige Ränder aufweisen. Die Areolen sind kahl. Die Blütenhülle ist für gewöhnlich ausgebreitet.
Die Staubblätter bilden zwei Kreise. Der erste umgibt die Nektarkammer, der zweite ist nahe der Öffnung der Blütenkrone angeheftet. Die länglichen bis kugelförmigen Früchte sind trocken oder fleischig und verschiedenartig aufspringend. An ihnen haftet ein dauerhafter Blütenrest. Die Samen sind sehr variabel. Ihre Farbe reicht von braun bis schwarz, die Größe von ziemlich klein bis verhältnismäßig sehr groß.
Systematik und Verbreitung Die Arten der Gattung Gymnocalycium sind in Bolivien, im Süden von Brasilien, in Paraguay, Uruguay und Argentinien verbreitet.
Die Erstbeschreibung wurde 1844 von Ludwig Mittler in der Schreibweise „Gymnocalicium“ veröffentlicht.Ludwig Mittler: Taschenbuch für Cactusliebhaber. Band 2, Leipzig 1844, S. 124. Die Typusart der Gattung ist Gymnocalycium gibbosum.
Systematik nach N.Korotkova et al. (2021) Die Gattung umfasst folgenden Arten:Nadja Korotkova, David Aquino, Salvador Arias, Urs Eggli, Alan Franck, Carlos Gómez-Hinostrosa, Pablo C. Guerrero, Héctor M. Hernández, Andreas Kohlbecker, Matias Köhler, Katja Luther, Lucas C. Majure, Andreas Müller, Detlev Metzing, Reto Nyffeler, Daniel Sánchez, Boris Schlumpberger, Walter G. Berendsohn: Cactaceae at Caryophyllales.org – a dynamic online species-level taxonomic backbone for the family – Electronic supplement. In: Willdenowia. Band 51, Nr. 2, 2021, S. 149–162 (doi:10.3372/wi.51.51208).
mini|Gymnocalycium cabreraense VoS2122 mini|Gymnocalycium esperanzae VoS1791 Gymnocalycium alboareolatum Gymnocalycium amerhauseri Gymnocalycium andreae Gymnocalycium angelae Gymnocalycium anisitsii Gymnocalycium baldianum Gymnocalycium bayrianum Gymnocalycium berchtii Gymnocalycium bodenbenderianum Gymnocalycium bruchii Gymnocalycium cabreraense Gymnocalycium calochlorum Gymnocalycium capillense Gymnocalycium carolinense Gymnocalycium castellanosii Gymnocalycium castellanosii subsp. acorrugatum Gymnocalycium castellanosii subsp. castellanosii Gymnocalycium castellanosii subsp. ferocior Gymnocalycium chacoense Gymnocalycium chiquitanum Gymnocalycium denudatum Gymnocalycium erinaceum Gymnocalycium esperanzae Gymnocalycium eurypleurum Gymnocalycium fischeri Gymnocalycium friedrichii Gymnocalycium gibbosum Gymnocalycium gibbosum subsp. borthii Gymnocalycium gibbosum subsp. gibbosum Gymnocalycium glaucum Gymnocalycium glaucum subsp. ferrarii Gymnocalycium glaucum subsp. glaucum Gymnocalycium ×heidiae Gymnocalycium horstii Gymnocalycium horstii subsp. buenekeri Gymnocalycium horstii subsp. horstii Gymnocalycium hossei Gymnocalycium hyptiacanthum Gymnocalycium kieslingii Gymnocalycium kroenleinii Gymnocalycium kulhanekii Gymnocalycium marsoneri Gymnocalycium marsoneri subsp. marsoneri Gymnocalycium marsoneri subsp. matoense Gymnocalycium marsoneri subsp. megatae Gymnocalycium mendozaense Gymnocalycium mesopotamicum Gymnocalycium mihanovichii Gymnocalycium ×momo Gymnocalycium monvillei Gymnocalycium monvillei subsp. achirasense Gymnocalycium monvillei subsp. horridispinum Gymnocalycium monvillei subsp. monvillei Gymnocalycium mostii Gymnocalycium neuhuberi Gymnocalycium nigriareolatum Gymnocalycium ochoterenae Gymnocalycium oenanthemum Gymnocalycium paediophilum Gymnocalycium paraguayense Gymnocalycium ×pazoutianum Gymnocalycium pflanzii Gymnocalycium pflanzii subsp. argentinense Gymnocalycium pflanzii subsp. pflanzii Gymnocalycium pflanzii subsp. zegarrae Gymnocalycium pugionacanthum Gymnocalycium quehlianum Gymnocalycium ragonesei Gymnocalycium reductum Gymnocalycium reductum subsp. leeanum Gymnocalycium reductum subsp. reductum Gymnocalycium rhodantherum Gymnocalycium ritterianum Gymnocalycium robustum Gymnocalycium saglionis Gymnocalycium schickendantzii Gymnocalycium schickendantzii subsp. delaetii Gymnocalycium schickendantzii subsp. schickendantzii Gymnocalycium schroederianum Gymnocalycium spegazzinii Gymnocalycium spegazzinii subsp. cardenasianum Gymnocalycium spegazzinii subsp. spegazzinii Gymnocalycium striglianum Gymnocalycium taningaense Gymnocalycium uebelmannianum
Ein Synonym der Gattung ist Brachycalycium (1942).Nadja Korotkova, David Aquino, Salvador Arias, Urs Eggli, Alan Franck, Carlos Gómez-Hinostrosa, Pablo C. Guerrero, Héctor M. Hernández, Andreas Kohlbecker, Matias Köhler, Katja Luther, Lucas C. Majure, Andreas Müller, Detlev Metzing, Reto Nyffeler, Daniel Sánchez, Boris Schlumpberger, Walter G. Berendsohn: Cactaceae at Caryophyllales.org – a dynamic online species-level taxonomic backbone for the family – Electronic supplement. In: Willdenowia. Band 51, Nr. 2, 2021, S. 149 (doi:10.3372/wi.51.51208).
Systematik nach E.F.Anderson/Eggli (2005) Die Gattung wird meist in die sechs Untergattungen Gymnocalycium subg. Gymnocalycium, Gymnocalycium subg. Macrosemineum, Gymnocalycium subg. Microsemineum, Gymnocalycium subg. Muscosemineum, Gymnocalycium subg. Pirisemineum sowie Gymnocalycium subg. Trichomosemineum gegliedert und umfasst folgende Arten:
Gymnocalycium alboareolatum Gymnocalycium ambatoense = Gymnocalycium oenanthemum Gymnocalycium amerhauseri Gymnocalycium andreae Gymnocalycium andreae subsp. andreae Gymnocalycium andreae subsp. carolinense ≡ Gymnocalycium carolinense Gymnocalycium andreae subsp. matznetteri = Gymnocalycium andreae Gymnocalycium andreae var. fechseri = Gymnocalycium andreae Gymnocalycium andreae var. longispinum = Gymnocalycium andreae Gymnocalycium angelae Gymnocalycium anisitsii Gymnocalycium anisitsii subsp. anisitsii Gymnocalycium anisitsii subsp. multiproliferum = Gymnocalycium anisitsii Gymnocalycium baldianum Gymnocalycium bayrianum Gymnocalycium berchtii Gymnocalycium bodenbenderianum Gymnocalycium bodenbenderianum subsp. bodenbenderianum Gymnocalycium bodenbenderianum subsp. intertextum = Gymnocalycium ochoterenae Gymnocalycium borthii ≡ Gymnocalycium gibbosum subsp. borthii Gymnocalycium bruchii Gymnocalycium buenekeri ≡ Gymnocalycium horstii subsp. buenekeri Gymnocalycium calochlorum Gymnocalycium capillaense ≡? Gymnocalycium capillense Gymnocalycium carminanthum = Gymnocalycium oenanthemum Gymnocalycium castellanosii Gymnocalycium catamarcense = Gymnocalycium pugionacanthum Gymnocalycium catamarcense subsp. catamarcense Gymnocalycium catamarcense subsp. acinacispinum = Gymnocalycium pugionacanthum Gymnocalycium catamarcense subsp. schmidianum = Gymnocalycium pugionacanthum Gymnocalycium chacoense Gymnocalycium chiquitanum Gymnocalycium delaetii ≡ Gymnocalycium schickendantzii subsp. delaetii Gymnocalycium denudatum Gymnocalycium erinaceum Gymnocalycium eurypleurum Gymnocalycium eytianum = Gymnocalycium marsoneri subsp. megatae Gymnocalycium fischeri Gymnocalycium gaponii = Gymnocalycium erinaceum Gymnocalycium gibbosum Gymnocalycium gibbosum subsp. gibbosum Gymnocalycium gibbosum subsp. ferox = Gymnocalycium gibbosum subsp. gibbosum Gymnocalycium ×heidiae Gymnocalycium horstii Gymnocalycium hossei Gymnocalycium hybopleurum = Gymnocalycium monvillei subsp. monvillei Gymnocalycium hyptiacanthum Gymnocalycium hyptiacanthum subsp. hyptiacanthum Gymnocalycium hyptiacanthum subsp. paucicostatum = Gymnocalycium schroederianum Gymnocalycium hyptiacanthum subsp. schroederianum ≡ Gymnocalycium schroederianum Gymnocalycium kieslingii Gymnocalycium kroenleinii Gymnocalycium leeanum ≡ Gymnocalycium reductum subsp. leeanum Gymnocalycium leptanthum Gymnocalycium mackieanum = Gymnocalycium reductum subsp. reductum Gymnocalycium marsoneri Gymnocalycium marsoneri subsp. marsoneri Gymnocalycium marsoneri subsp. matoense Gymnocalycium megalothelos = Gymnocalycium denudatum Gymnocalycium mesopotamicum Gymnocalycium mihanovichii Gymnocalycium monvillei Gymnocalycium monvillei subsp. monvillei Gymnocalycium monvillei subsp. achirasense Gymnocalycium monvillei subsp. brachyanthum = Gymnocalycium monvillei subsp. monvillei Gymnocalycium monvillei subsp. horridispinum Gymnocalycium mostii Gymnocalycium mucidum = Gymnocalycium capillaense Gymnocalycium netrelianum = Gymnocalycium hyptiacanthum Gymnocalycium neuhuberi Gymnocalycium nigriareolatum Gymnocalycium obductum = Gymnocalycium quehlianum Gymnocalycium ochoterenae Gymnocalycium ochoterenae subsp. ochoterenae Gymnocalycium ochoterenae subsp. herbsthoferianum = Gymnocalycium ochoterenae Gymnocalycium ochoterenae subsp. vatteri = Gymnocalycium ochoterenae Gymnocalycium oenanthemum Gymnocalycium paediophilum Gymnocalycium papschii = Gymnocalycium erinaceum Gymnocalycium paraguayense Gymnocalycium parvulum Gymnocalycium ×pazoutianumHybride aus Gymnocalycium denudatum und Gymnocalycium baldianum; auch als Cultivar ‘Jan Suba’ bekannt Gymnocalycium pflanzii Gymnocalycium pflanzii subsp. pflanzii Gymnocalycium pflanzii subsp. argentinense Gymnocalycium pflanzii subsp. dorisiae = Gymnocalycium pflanzii subsp. pflanzii Gymnocalycium poeschlii = Gymnocalycium berchtii Gymnocalycium pugionacanthum Gymnocalycium quehlianum Gymnocalycium ragonesei = Gymnocalycium hyptiacanthum Gymnocalycium rauschii Gymnocalycium riojense = Gymnocalycium bodenbenderianum Gymnocalycium riojense subsp. riojense Gymnocalycium riojense subsp. kozelskyanum = Gymnocalycium bodenbenderianum Gymnocalycium riojense subsp. paucispinum = Gymnocalycium bodenbenderianum Gymnocalycium riojense subsp. piltziorum = Gymnocalycium bodenbenderianum Gymnocalycium ritterianum Gymnocalycium robustum Gymnocalycium rosae = Gymnocalycium kieslingii Gymnocalycium saglionis Gymnocalycium saglionis subsp. saglionis Gymnocalycium saglionis subsp. tilcarense = Gymnocalycium saglionis Gymnocalycium schickendantzii Gymnocalycium spegazzinii Gymnocalycium spegazzinii subsp. spegazzinii Gymnocalycium spegazzinii subsp. cardenasianum Gymnocalycium stellatum = Gymnocalycium quehlianum Gymnocalycium stellatum subsp. stellatum Gymnocalycium stellatum subsp. occultum = Gymnocalycium bodenbenderianum Gymnocalycium stenopleurum = Gymnocalycium friedrichii Gymnocalycium striglianum Gymnocalycium stuckertii = Gymnocalycium schickendantzii subsp. schickendantzii Gymnocalycium taningaense Gymnocalycium terweemeanum = Gymnocalycium berchtii Gymnocalycium tillianum = Gymnocalycium oenanthemum Gymnocalycium uebelmannianum Gymnocalycium uruguayense = Gymnocalycium hyptiacanthum Gymnocalycium valnicekianum = Gymnocalycium mostii Gymnocalycium valnicekianum subsp. valnicekianum Gymnocalycium valnicekianum subsp. prochazkianum = Gymnocalycium mostii Gymnocalycium walteri = Gymnocalycium amerhauseri Gymnocalycium zegarrae ≡ Gymnocalycium pflanzii subsp. zegarrae Gymnocalycium zegarrae subsp. zegarrae Gymnocalycium zegarrae subsp. millaresii = Gymnocalycium pflanzii subsp. pflanzii