James Randi (gebore Randall James Hamilton Zwinge; 7 Augustus 1928 – 20 Oktober 2020) was 'n Kanadees-Amerikaanse kulkunstenaar en wetenskaplike skeptikus wat paranormale en pseudowetenskaplike eise betwis het. Randi was die medestigter van die Komitee vir Skeptiese Ondersoek (CSI), oorspronklik bekend as die Komitee vir Wetenskaplike Ondersoek na Eise van die Paranormale (CSICOP). Hy is ook die stigter van die James Randi Education Foundation (JREF). Hy het sy loopbaan as kulkunstenaar begin onder die verhoognaam The Amazing Randi en later het hy verkies om die grootste deel van sy tyd te bestee om paranormale, okkulte en bonatuurlike eise te ondersoek, wat hy gesamentlik "woo-woo" genoem het. Randi het op 60-jarige ouderdom afgetree uit towerkuns en op 87 by die JREF afgetree.
Alhoewel hy dikwels na verwys word as 'n "mens wat goed diskrediteer", het Randi gesê dat hy nie van die term se konnotasie hou nie en verkies om homself as 'n "ondersoeker" te beskryf. Hy het geskryf oor paranormale verskynsels, skeptisisme en die geskiedenis van toorkuns. Hy was 'n gereelde gas op The Tonight Show met Johnny Carson, en het roem verdien deur die bedrieglike geloofsgeneser Peter Popoff te ontmasker. Hy was soms te sien op die televisieprogram Penn & Teller: Bullshit!
Voor Randi se aftrede het JREF die Miljoen-Dollar Paranormale Uitdaging geborg, wat 'n prys van een miljoen dollar in Amerika aangebied het vir aansoekers wat bewyse kon lewer van enige paranormale, bonatuurlike, of okkultiese mag of gebeurtenis onder toetsvoorwaardes waarop voor die tyd ooreengekom is deur beide partye. Die paranormale uitdaging is amptelik deur die JREF in 2015 beëindig. Die JREF gee steeds subsidies aan nie-winsgewende groepe wat kritiese denke en 'n feitegebaseerde wêreldbeskouing aanmoedig.
Vroeë lewe
Randi is gebore op 7 Augustus 1928 in Toronto, Ontario, Kanada,Moritz 1987, bl. 455 die seun van Marie Alice (née Paradis) en George Randall Zwinge. Hy het 'n jonger broer en suster. Hy het towerkuns opgeneem nadat hy Harry Blackstone Sr. gesien het en het towerkunsboeke gelees terwyl hy 13 maande in 'n ortopediese liggaamskas was na 'n fietsongeluk. Hy het dokters verwar wat verwag het dat hy nooit weer sou loop nie. Randi het gereeld klasse oorgeslaan en op 17-jaar oud het hy hoërskool verlaat om as 'n goochelaar in 'n reisende karnaval op te tree. Hy het in plaaslike nagklubs en op Toronto se Kanadese nasionale tentoonstelling as 'n mentalis opgetree en het vir Montreal se poniekoerantpers geskryf. Colombo 2004, bl.182
In sy twintigerjare het Randi hom as astroloog voorgedoen en, om vas te stel dat hulle eintlik eenvoudige toertjies doen, het hy 'n astrologiese kolom in die Kanadese poniekoerant Midnight onder die naam "Zo-run" geskryf deur items uit die astrologie-kolomme van ander koerante te vat en lukraak in 'n kolom te plak. Randi 1982c, bl. 230–231. Randi 1982a, bl. 61– 62 In sy dertigerjare het Randi in die nagklubs van die Verenigde Koninkryk, Europa, en die Filippyne en oral in Japan gewerk. Hy het gesien dat baie toertjies as bonatuurlik aangebied word. Een van sy vroegste gerapporteerde ervarings is toe hy 'n evangeliese prediker 'n weergawe van die "een-voor"-tegniek of koevert-tegniek sien gebruik het om kerkgangers te oortuig van sy goddelike magte.
Loopbaan Towenaar duimnael | Vurk gebuig deur Randi
Alhoewel hy homself as 'n kulkunstenaar definieer, het hy sy loopbaan begin as 'n professionele verhoogtowenaar en "ontsnappingspesialis" in 1946. Aanvanklik het hy hom voorgestel onder sy regte naam, Randall Zwinge, wat hy later laat vaar het ten gunste van "The Amazing Randi". Vroeg in sy loopbaan het hy talle ontsnappings uit gevangenisselle en kluise regoor die wêreld uitgevoer. Op 7 Februarie 1956 het hy regstreeks op NBC se Today-program verskyn, waar hy vir 104 minute in 'n verseëlde metaalkis gebly het wat onder water was in 'n swembad van die hotel, wat Harry Houdini se rekord van 93 minute gebreek het, hoewel Randi aandag gee aan die feit dat hy in 1926 baie jonger was as Houdini toe die oorspronklike rekord opgestel is.
Randi was gereeld 'n gas op die "Long John Nebel"-program op New York se radiostasie WOR en het karakterstemme gelewer vir advertensies. Nadat Nebel in 1962 na WNBC geskuif het, het Randi die tydgleuf gekry en van 1967 tot '68 The Amazing Randi Show aangebied. Hierdie vertoning het gereeld gaste gehad wat paranormale eise verdedig het, waaronder Randi se destydse vriend James W. Moseley. Randi sê hy het opgehou met WOR oor klagtes (wat Randi betwis) van die aartsbiskop van New York dat Randi op die lug gesê het: "Jesus Christus was 'n godsdienstige malmens."
Randi was ook aanbieder vir talle televisie-aanbiedings en het op verskeie wêreldtoere onderneem. Hy het gereeld as "The Amazing Randi" verskyn in die New York-gebaseerde kindertelevisiereeks Wonderama tussen 1959 en 1967. Hy het ook in 1970 'n oudisie afgelê vir 'n herlewing van die kinderprogram The Magic Clown wat kortliks in Detroit en in Kenia verskyn het, maar dit het nooit voortgegaan nie. In die 2 Februarie 1974-uitgawe van die Britse tydskrif vir towenaars Abracadabra, het Randi die gemeenskap van towenaars so beskryf: "Ek weet van geen roeping wat soveel afhang van wedersydse vertroue en geloof soos ons s'n nie." In die Desember 2003-uitgawe van The Linking Ring, die maandelikse publikasie van die Internasionale Broederskap van Towenaars, word dit so gestel: "Miskien is Randi se etiek dit wat hom verbasend maak" en "The Amazing Randi praat nie net die praatjie nie, hy doen wat hy sê."
Tydens Alice Cooper se 1973–1974 "Billion Dollar Babies"-toer, het Randi op die verhoog opgetree as 'n waansinnige tandarts en as Alice se laksman. Hy het ook verskeie toneelrekwisiete gebou, waaronder die towery-guillotine. Kort daarna, in 1976 in 'n uitvoering vir die Kanadese TV-spesialereeks World of Wizards, ontsnap Randi uit 'n liggaamsinperkingsbaadjie terwyl hy onderstebo hang oor die Niagara-waterval.
Randi is daarvan beskuldig dat hy "ware psigiese magte" gebruik het om dade soos lepelbuiging uit te voer. Volgens James Alcock (Professor in sielkunde in Kanada), tydens 'n vergadering waar Randi besig was om die optredes van Uri Geller ('n berugte towenaar en selfverklaarde psigiese verhoogkunstenaar) te dupliseer, het 'n professor van die Universiteit van Buffalo geskree dat Randi 'n bedrieër was. Randi het gesê: "Ja, inderdaad, ek is 'n verneuker, ek is 'n bedrieër, dit is wat ek doen vir 'n bestaan. Alles wat ek hier gedoen het, was deur misleiding." Die professor het teruggeskreeu: "Dit is nie wat ek bedoel nie. Jy is 'n verneuker omdat jy voorgee dat jy hierdie dinge deur middel van misleiding doen, maar jy gebruik eintlik psigiese kragte en mislei ons deur dit nie te erken nie."Alcock 2001, bl. 42 'n Soortgelyke gebeurtenis het Senator Claiborne Pell, 'n bevestigde gelowige in psigiese verskynsels, betrek. Toe Randi persoonlik aan Pell gedemonstreer het dat hy – deur eenvoudige bedrieëry – 'n versteekte tekening wat deur die senator gemaak is, kon openbaar, het Pell geweier om te glo dat dit 'n toertjie is, en gesê: "Ek dink Randi is miskien 'n psigiese persoon en doen dit sonder dat hy dit besef." Randi het deurentyd ontken dat hy enige paranormale magte of vermoëns het.Gardner 2000, bl. 178
Randi is lid van die Vereniging van Amerikaanse Towenaars (SAM), die Internasionale Broederskap van towenaars (IBM), en Die Towerkring in die Verenigde Koninkryk, met die rang van "Lid van die Binne Towersirkel met Goue Ster."
Randi het gesê dat die mense wie die moeilikste is om te verneuk nie hoogs opgeleide mense is nie maar kinders omdat hulle nie so gesofistikeerd genoeg is om geflous te word nie, aangesien hulle nie die liggaamswyses geleer het wat volwassenes geleer het en waarvan towenaars gebruik maak nie.
Skrywer Randi het tien boeke geskryf, waaronder Conjuring (1992), 'n biografiese geskiedenis van bekende towenaars. Die boek is ondertiteld Om 'n definitiewe geskiedenis te wees van die Eerbiedwaardige Kunsies van Towery, Prestidigitasie, Misleiding en Kullery en van die Bedrieërs en Skurke wat hierdie onderonsie op 'n verwarde publiek gedoen het, kortom, Towerkuns! In die boek se omslag word gesê dat dit geskryf is deur "James Randi, Esq., 'n betowerende skelm wat eens aan hierdie slegte praktyke toegewy is, maar nou byna heeltemal gereformeerd is". Die boek selekteer die invloedrykste towenaars en vertel 'n paar stories uit hul geskiedenis, dikwels in die konteks van vreemde sterftes en loopbane wat meestal op die pad deurgebring is. Hierdie werk het uitgebrei op Randi se tweede boek met die title Houdini, His Life and Art. Hierdie geïllustreerde werk is in 1976 gepubliseer en Bert Sugar ('n sporthistorikus) is mede-outeur daarvan. Dit fokus op die beroeps- en privaatlewe van Houdini. Burt 2001, bl. 192
Randi het ook in 1989 'n kinderboek geskryf met die titel The Magic World of the Amazing Randi, wat kinders aan toorkuns bekendgestel het. Benewens sy towerkuns het hy verskeie opvoedkundige werke oor paranormale en pseudowetenskaplike bewerings geskryf. Dit sluit in biografieë van Uri Geller en Nostradamus asook verwysingsmateriaal oor ander belangrike paranormale figure. In 2019 was hy besig om te werk op 'n nuwe boek getiteld A Magician in the Laboratory , wat sy toepassing van skeptisisme op die wetenskap vertel. Hy was lid van die alle manlike literêre banketklub, die "Valdeurspinnekoppe" (Engels: Trap Door Spiders), wat gedien het as die basis van sy goeie vriend Isaac Asimov se fiktiewe groep raaiseloplossers, die "Black Widowers".Asimov 1994
Ander boeke is Flim-Flam! Psychics, ESP, Unicorns, and Other Delusions (1982), The Faith Healers (1987), James Randi, Psychic Investigator (1991), Test Your ESP Potential (1982) en An Encyclopedia of Claims, Frauds and Hoaxes of the Occult and Supernatural (1995).
Randi was 'n gereelde bydraer tot die skeptiese Amerikaanse tydskrif, "Skeptic" en het die kolom "'Twas Brillig..." geskryf, en het ook op sy redaksie gedien. Hy dra ook gereeld by aan die Skeptical Inquirer-tydskrif, wat uitgegee word deur die Komitee vir Skeptiese Ondersoek (CSI), waarvan hy ook 'n genoot is.
Skeptikus duimnael|Randi gebruik bedrieëry van die hand om die "psigiese chirurgie" te dupliseer in sy TV-reeks "Open Media" TV-netwerk ITV in 1991 Randi het in 1972 in die internasionale kollig beland toe hy die eise van Uri Geller in die openbaar betwis het. Hy het Geller daarvan beskuldig dat hy niks meer as 'n bedrogspulkunstenaar en 'n bedrieër is wat standaard towertoertjies gebruik om sy beweerde paranormale toertjies te bewerkstellig, en hy het sy aansprake uitgelê in die boek The Truth About Uri Geller (1982).
Die oortuiging dat dit belangrik was om rubriekskrywers en TV-persoonlikhede te kry om Geller en ander soos hom uit te daag, het Randi en die Komitee vir Skeptiese Ondersoek (CSICOP) laat uitreik in 'n poging om hulle op te voed. Randi het gesê dat CSICOP in daardie dae 'n "baie groot invloed op die gedrukte media gehad het." Tydens hierdie poging het Randi kontak gemaak met Johnny Carson (Amerikaanse TV-aanbieder en komediant) en ontdek dat hy "heeltemal aan ons kant was. Hy was nie net 'n komediant nie … hy was 'n groot denker." Volgens Randi, toe hy op The Tonight Show met Johnny Carson verskyn het, het Carson sy gewone protokol om nie met gaste te gesels voor hul ingang op die verhoog nie gebreek, en het Randi gevra wat hy wou beklemtoon tydens die onderhoud. "Hy wou bewus wees van hoe hy my kon help."
In 1973 het Geller verskyn op The Tonight Show, en hierdie verskyning is in die TV-program Nova se dokumentêr Secrets of the Psychics oorvertel.