duimnael|Chrysotiel

Die silikaatminerale is 'n groep minerale wat verbindings van silikonoksied (silikon en suurstof in variërende verhoudings en hoeveelhede) bevat. Dit bestaan uit 'n SiO4-tetraëder, wat op verskillende wyses met mekaar en ander elemente verbind word. Hierdie groep minerale is die volopste groep minerale in die aardkors, en ongeveer 90% van die aardkors se minerale vorm deel van hierdie groep. Hierdie groep sluit minerale vanaf algemene kwarts tot edelstene soos smarag en tanzaniet in.

Die minerale in hierdie groep het wisselende hoeveelhede SiO4 in hulle struktuur, en gesteentes word na aanleiding van die SiO4-inhoud geklassifiseer van felsies (hoë SiO4-inhoud), na mafies (lae SiO4-inhoud) tot ultramafies (baie lae SiO4-inhoud). (Vroeër was felsiese gesteentes geklassifiseer as "suur" gesteentes, en mafiese gesteentes as "basies".)

Die klassifikasie van die silikate kom van die mineraloog Dana.

Klassifikasie Die silikaatminerale word ingedeel in die volgende groepe: Tektosilikate Nesosilikate Sorosilikate Siklosilikate Inosilikate Fillosilikate

Tektosilikate Tektosilikate, of "raamwerksilikate," het 'n 3-dimensionele raamwerk van silikatetraëders, met 'n Si:O verhouding van 1:2. In hierdie raamwerk word elke suurstofatoom deur twee silikonatome gedeel.Hierdie groep verteenwoordig bykans 75% van die aardkors se minerale. Met die uitsondering van die Kwart, is die res van die tektosilikate aluminiumsilikate, waar 'n sekere persentasie van die silikonatome deur aluminiumatome vervang is. Hierdie proses is moontlik a.g.v. silikon en aluminium se soortgelyke atoomradius. Kwartsgroep Kwarts – SiO2 Tridimiet – SiO2 Cristobaliet – SiO2 Coesiet – SiO2 Stisjoviet – SiO2 Moganiet – SiO2 Kalsedoon – SiO2 duimnael|503x503px|VeldspaatfasediagramVeldspaatfamilie Alkaliveldspate (Kaliumveldspate) Mikroklien – KAlSi3O8 Ortoklaas – KAlSi3O8 Anortoklaas – (Na,K)AlSi3O8 Sanidien – KAlSi3O8 Plagioklaasveldspate Albiet – NaAlSi3O8 Oligoklaas – (Na,Ca)(Si,Al)4O8 (Na:Ca 4:1) Andesien – (Na,Ca)(Si,Al)4O8 (Na:Ca 3:2) Labradoriet – (Ca,Na)(Si,Al)4O8 (Na:Ca 2:3) Bytowniet – (Ca,Na)(Si,Al)4O8 (Na:Ca 1:4) Anortiet – CaAl2Si2O8 Veldspatoïedfamilie Noseaan – Na8Al6Si6O24(SO4) Cancriniet – Na6Ca2(CO3,Al6Si6O24).2H2O Leusiet – KAlSi2O6 Nefelien – (Na,K)AlSiO4 Sodaliet – Na8(AlSiO4)6Cl2 Haüyn – (Na,Ca)4–8Al6Si6(O,S)24(SO4,Cl)1–2 Lasuriet – (Na,Ca)8(AlSiO4)6(SO4,S,Cl)2 Petaliet – LiAlSi4O10 Skapolietgroep Marialiet – Na4(AlSi3O8)3(Cl2,CO3,SO4) Meioniet – Ca4(Al2Si2O8)3(Cl2CO3,SO4) Analsiem – NaAlSi2O6·H2O Seolietfamilie Natroliet – Na2Al2Si3O10·2H2O Erioniet – (Na2,K2,Ca)2Al4Si14O36·15H2O Chabasiet – CaAl2Si4O12·6H2O Heulandiet – CaAl2Si7O18·6H2O Stilbiet – NaCa2Al5Si13O36·17H2O Skolesiet – CaAl2Si3O10·3H2O Mordeniet – (Ca,Na2,K2)Al2Si10O24·7H2O

Nesosilikate

Nesosilikate (vanaf die Grieks νῆσος nēsos, eiland), is waar geïsoleerde SiO44−-tetraëders deur interstituele katione verbind word. Met ander woorde, die SiO44−-tetraëders is glad nie direk aan mekaar verbind nie, maar al vier bene van die SiO44−-tetraëder word deur middel van katione met ander [SiO4]4−-tetraëders verbind.

Fenakietgroep Fenakiet – Be2SiO4 Willemiet – Zn2SiO4 Oliviengroep Forsteriet – Mg2SiO4 Fayaliet – Fe2SiO4 Tefroïet – Mn2SiO4 Granaatgroep Piroop – Mg3Al2(SiO4)3 Almandiet – Fe3Al2(SiO4)3 Spessartien – Mn3Al2(SiO4)3 Grossulariet – Ca3Al2(SiO4)3 Andradiet – Ca3Fe2(SiO4)3 Oewarowiet – Ca3Cr2(SiO4)3 Hidrogrossulariet – Ca3Al2Si2O8(SiO4)3−m(OH)4m Sirkoongroep Sirkoon – ZrSiO4 Toriet – (Th,U)SiO4 Hafnon – (Hf,Zr)SiO4

Kianietkristalle Andalusiet – Al2SiO5 Kianiet – Al2SiO5 Sillimaniet – Al2SiO5 Dumortieriet – Al6.5–7BO3(SiO4)3(O,OH)3 Topaas – Al2SiO4(F,OH)2 Stouroliet – Fe2Al9(SiO4)4(O,OH)2 Humietgroep – (Mg,Fe)7(SiO4)3(F,OH)2 Norbergiet – Mg3(SiO4)(F,OH)2 Chondrodiet – Mg5(SiO4)2(F,OH)2 Humiet – Mg7(SiO4)3(F,OH)2 Klinohumiet – Mg9(SiO4)4(F,OH)2 Datoliet – CaBSiO4(OH) Titaniet – CaTiSiO5 Chloritoïed – (Fe,Mg,Mn)2Al4Si2O10(OH)4 Mulliet (porseleiniet) – Al6Si2O13

Sorosilikate Sorosilikate (vanaf die Grieks σωρός sōros, hoop) het geïsoleerde dubbele tetraëdergroepe met Si2O76− of 'n Si:O-verhouding van 2:7. Nickel–Strunz-klassifikasie: 9.B Hemimorfiet (kalamyn) – Zn4(Si2O7)(OH)2·H2O Lawsoniet – CaAl2(Si2O7)(OH)2·H2O Aksiniet – (Ca,Fe,Mn)3Al2(BO3)(Si4O12)(OH) Ilvaïet – CaFeII2FeIIIO(Si2O7)(OH) Epidootgroep (het beide (SiO4)4−- en (Si2O7)6−-groepe) Epidoot – Ca2(Al,Fe)3O(SiO4)(Si2O7)(OH) Zoisiet – Ca2Al3O(SiO4)(Si2O7)(OH) (Zoisietedelgesteente Tanzaniet (donkerblou)) Klinozoisiet – Ca2Al3O(SiO4)(Si2O7)(OH) Allaniet – Ca(Ce,La,Y,Ca)Al2(FeII,FeIII)O(SiO4)(Si2O7)(OH) Dollaseïet-(Ce) – CaCeMg2AlSi3O11F(OH) Vesuvianiet (idokraas) – Ca10(Mg,Fe)2Al4(SiO4)5(Si2O7)2(OH)4

Siklosilikate Siklosilikate (vanaf die Grieks κύκλος kuklos, sirkel), het verbinde tetraëders in 'n ringvorm met (SixO3x)2x− of 'n Si:O-verhouding van 1:3. Hulle bestaan as 3-lid ringe (Si3O9)6− of 6-lid ringe (Si6O18)12−. Nickel–Strunz-klassifikasie: 09.C 3-lid ring Benitoïet – BaTi(Si3O9) 6-lid ring Beril – Be3Al2(Si6O18) (Beriledelgesteentes soos Smarag (groen), Heliodoor (geel), Akwamaryn (seegroen)) Bazziet – Be3Sc2(Si6O18) Sugiliet – KNa2(Fe,Mn,Al)2Li3Si12O30 Toermalyn – (Na,Ca)(Al,Li,Mg)3−(Al,Fe,Mn)6(Si6O18(BO3)3(OH)4 (Toermalynhalfedelgesteentes soos Rubelliet (pienk), Elbaïet (Groen), Draviet (bruin), Schorliet (swart)) Pezzottaïet – Cs(Be2Li)Al2Si6O18 Milariet – K2Ca4Al2Be4(Si24O60)H2O Osumiliet – (K,Na)(Fe,Mg)2(Al,Fe)3(Si,Al)12O30 Cordieriet – (Mg, Fe)2Al4Si5O18 Sekaninaïet – (Fe+2, Mg)2Al4Si5O18

Inosilikate Inosilikate (vanaf die Grieks ἴς , ἰνός inos], vesel), is kettingsilikate, met enkel- of dubbelkettings van silikaattetraëders. Die enkelketting inosilikate het 'n Si:O-verhouding van 1:3 (SiO3), terwyl die dubbelketting inosilikate 'n Si:O-verhouding van 4:11 het Si4O11. Nickel–Strunz-klassifikasie: 09.D

Enkelketting Inosilikate Pirokseengroep Enstatiet – Ortoferrosilietreeks Enstatiet – MgSiO3 Ferrosiliet – FeSiO3 Pigeoniet – Ca0.25(Mg,Fe)1.75Si2O6 Diopsied – Hedenbergietreeks Diopsied – CaMgSi2O6 Hedenbergiet – CaFeSi2O6 Ougiet – (Ca,Na)(Mg,Fe,Al)(Si,Al)2O6 Natriumpirokseenreeks Jadeïet – NaAlSi2O6 Aegirien (Akmiet) – NaFeIIISi2O6 Spodumeen – LiAlSi2O6 Piroxenoïedgroep Wollastoniet – CaSiO3 Rodoniet – MnSiO3 Pektoliet – NaCa2(Si3O8)(OH)

Dubbelketting Inosilikate Amfiboolgroep Antofilliet – (Mg,Fe)7Si8O22(OH)2 Cummingtonietreeks Cummingtoniet – Fe2Mg5Si8O22(OH)2 Gruneriet – Fe7Si8O22(OH)2 Tremolietreeks Tremoliet – Ca2Mg5Si8O22(OH)2 Aktinoliet – Ca2(Mg,Fe)5Si8O22(OH)2 Hoornblende – (Ca,Na)2–3(Mg,Fe,Al)5Si6(Al,Si)2O22(OH)2 Natriumamfiboolgroep Gloukofaan – Na2Mg3Al2Si8O22(OH)2 Riebeckiet (krosidoliet) – Na2FeII3FeIII2Si8O22(OH)2 Arfvedsoniet – Na3(Fe,Mg)4FeSi8O22(OH)2

Fillosilikate Fillosilikate (vanaf die Grieks φύλλον phyllon, blaar), vorm paralelle velle (blaaie) van silikaattetraëders. Hierdie tetraëders vorm 'n 2-dimensionele raamwerk, waar die individuele tetraëders met mekaar verbind is. In hierdie 2-dimensionele raamwerk of vel, is die bindings tussen die tetraëders sterk, maar die bindings tussen die verskillende velle is swak, aangesien die SiO-tetraëders nie tussen velle met mekaar verbind is nie. Die Si:O-verhouding is Si2O5 of 2:5.

Nickel–Strunz-klassifikasie: 09.E. Alle fillosilikate is gehidreer met of water of hidroksielgroepe aangeheg. Serpentyngroep Antigoriet – Mg3Si2O5(OH)4 Chrisotiel – Mg3Si2O5(OH)4 Lizardiet – Mg3Si2O5(OH)4 Kleiminerale Halloysiet – Al2Si2O5(OH)4 Kaoliniet – Al2Si2O5(OH)4 Illiet – (K,H3O)(Al,Mg,Fe)2(Si,Al)4O10[(OH)2,(H2O)] Montmorilloniet – (Na,Ca)0.33(Al,Mg)2Si4O10(OH)2·nH2O Vermikuliet – (MgFe,Al)3(Al,Si)4O10(OH)2·4H2O Talk – Mg3Si4O10(OH)2 Sepioliet – Mg4Si6O15(OH)2·6H2O Palygorskiet (of attapulgiet) – (Mg,Al)2Si4O10(OH)·4(H2O) Pirofilliet – Al2Si4O10(OH)2 Mikagroep (glimmergroep) Biotiet – K(Mg,Fe)3(AlSi3)O10(OH)2 Fuchsiet – K(Al,Cr)2(AlSi3O10)(OH)2 Muskoviet – KAl2(AlSi3)O10(F,OH)2 Flogopiet – KMg3(AlSi3)O10(OH)2 Lepidoliet – K(Li,Al)2–3(AlSi3)O10(OH)2 Margariet – CaAl2(Al2Si2)O10(OH)2 Gloukoniet – (K,Na)(Al,Mg,Fe)2(Si,Al)4O10(OH)2 Chlorietgroep Chloriet – (Mg,Fe)3(Si,Al)4O10(OH)2·(Mg,Fe)3(OH)6

Kategorie:Minerale