Die nasionale vlag van Frankryk is op 15 Februarie 1794 vir die eerste keer amptelik aanvaar (met ’n ligter weergawe wat sedert Junie 1976 ook in gebruik is). Die vlag vertoon drie ewe wye vertikale bane in blou, wit en rooi. Die vlag se verhouding is “2:3” (twee in hoogte, drie in lengte). Die Franse driekleur (Frans: tricolore) is een van die invloedrykste vlae in die geskiedenis met die driekleurskema wat deur talle ander volkere in Europa en die res van die wêreld aangeneem is, en, volgens die Encyclopædia Britannica, het dit histories “in simboliese teenstand teen die outokratiese en kerklike koninklike standaarde van die verlede” gestaan.
Die koninklike regering het verskeie vlae gebruik, waarvan die bekendste ’n blou skild en goud fleurs-de-lis (die koninklike wapen van Frankryk) op ’n wit agtergrond is. Aan die begin van die Franse Rewolusie het die Paryse milisie, wat ’n sentrale rol in die bestorming van die Bastille gespeel het, ’n kokarde in blou en rooi gedra, dié stad se tradisionele kleure. Volgens die Franse generaal Lafayette was wit die “antieke Franse kleur” en is by die militêre kokarde gevoeg om ’n driekleur (’n Franse nasionale kokarde) te skep. Marie Joseph Paul Yves Roch Gilbert Du Motier Lafayette (marquis de), Memoirs, correspondence and manuscripts of General Lafayette, vol. 2, bl. 252.
Dié kokarde het deel geword van die Nasionale Garde se uniforms wat die milisie vervang het en onder bevel van Lafayette was. Die Franse kokarde se kleure en ontwerp vorm die grondslag vir die Franse vlag wat in 1790 aanvaar is. Die enigste verskil is dat die vlag van 1790 se kleure omgekeerd was. Die vlootvaandel – volgens ’n legende op versoek van die Konvensie deur Jacques-Louis David (1748–1825) geteken – is op 27 Pluviôse in die Jaar II, dus 15 Februarie 1794, goedgekeur, maar die oorsprong daarvan is ouer en gaan terug na die drie kleure van vryheid (op 14 Julie 1789), identies aan die drie kleure van die Amerikaanse Rewolusie en die vlag van die Verenigde State, blou en rooi is ontleen aan die kleure van die stad Parys en dié van die Paryse Nasionale Garde, kleure wat die wit van koninklikes sou omring, en dus identies aan die drie kleure wat deur die verskillende Franse vlae van die Ancien Régime gebruik is. Die driekleurvlag is sedert 1794 die amptelike vlootvaandel van Frankryk en sedert 1812 die amptelike vlag van die leërs, met uitsondering van die monargiese herstelperiodes van 1814–1815 en 1815–1830. Sedert 1830 (met uitsondering van enkele dae tydens die Franse Rewolusie in 1848) is dit deurlopend die vlag van Frankryk en word in artikel 2 van die Franse Grondwet uit 1958 genoem.
Gebruik van die drie kleure onder koninklikes Die verduideliking hieronder oor die kleure volg die chronologiese volgorde van hul voorkoms.
Die gebruikte embleme weerspieël die drie tradisionele ordes van die samelewing, naamlik: ’n Godsdienstige vaandel wat eers die vaandel van Sint Denis was, dan die vaandel van Johanna van Arkel en toe Sint Migael; ’n koninklike of herskaplike standaard, in hierdie geval die fleur-de-lis op ’n blou agtergrond, dan die wit horing (ook deur die vloot aangeneem); ’n embleem vir die infanterie, wat eers die rooi kruis op ’n wit agtergrond was, dan die wit kruis op ’n dikwels blou agtergrond (soos op die vlag van die handelsvloot).
Rooi Die Oriflamme van Sint Denis Rooi is die kleur van die abdy van Saint-Denis se vaandel wat in 1124 ontwerp is deur Suger, “vader van die land”. Hierdie rooi simboliseer die marteldood van Sint Denis, die eerste biskop van Parys. Die grawwe van Vexin het oorlog gevoer as prokureurs van hierdie koninklike abdy wat deur Dagobert I gestig is. Toe Filips I van Frankryk in 1077 die Franse Vexin met die koninklike besit verenig het, het die koning hierdie amp as vaandeldraer en militêre verdediger van die abdy geërf. Die rooi gonfalon, gebruik deur die dapifer, sou nou langs Frankryk se eie vaandel verskyn. Die Engelse aanspraakmaker op die Franse troon is oorval en koning Karel VII het met die vaandel van Saint-Denis ten gunste van die standaard van Sint Migael weggedoen. Cf. Beaune, uitgawe II, afdeling 6, bl. 264–265.
Die vaandel van Saint-Denis is vanaf ongeveer 1170 Oriflamme (“goudvuur”) genoem, afgelei van die standaard se naam wat in die Rolandslied aan Karel die Grote oorhandig word. Die Oriflamme was meer ’n teiken van legitimiteit om die Karolingers op te volg en dit het die teken van die Capetinger-konings se goddelike missie geword. In ’n begrafnisrede Manuscrit français de la Bibliothèque nationale de France n°B.N. FR 1371, fol. 10 v°. wat in 1350 geskryf en aan die begin van die vyftiende eeu in die Chronique universelle opgeneem is, word die legende genoem dat Clovis I dit van God ontvang het.
Die “ware kruis” van Sint Joris duimnael|Die Franse het tydens die kruistogte ’n rooi kruis op ’n wit agtergrond gedra. Die vlag is in 1283 deur die Walliesers gekonfiskeer en toe deur die Engelse gehys duimnael|Genuaanse denarius, uitgegee vanaf 1139. Die voorkant, soos op die genovino, toon die insignia cruxata comunis Janue, wat vanaf 1218 in rooi op die wit veld van die stadsvlag verskyn het Op 13 Januarie 1188 het die Latynse aartsbiskop van Tirus tydens ’n vergadering in Gisors die Franse koning Filips II, die Engelse koning Hendrik II en die Vlaamse graaf Filips I vernaam om die Heilige Land te red. Vervolgens het ’n nuwe kruistog plaasgevind. Hulle het ooreengekom dat die Franse ’n rooi kruis op ’n wit agtergrond, die Engelse ’n wit kruis op ’n rooi agtergrond en die Vlaminge ’n groen kruis op ’n wit agtergrond dra.R. de Hoveden, Chronica.
Geen van hierdie baniere het destyds enige nasionale betekenis gehad nie. Die rooi kruis is ’n kenteken van Christus en ’n missie wat tradisie heg aan die nagedagtenis van pous Gelasius I wat die stede teen die Oos-Gotiese indringer, die Arian Theodorik, bewapen het. Die dra daarvan was ’n eer waarop elke soldaat deur ’n wens aanspraak kon maak. Dit word geïdentifiseer met Sint Joris wat die draak bestry het en is reeds in Junie 1063 gebruik om die troepe van Roger de Hauteville aan te moedig tydens die slag van Cerami teen die Sisiliaanse Sarasene. Die vaandel van Sint Joris het weer verskyn in Desember 1096 tydens die slag van Alcoraz teen die More van Al-Andalus en twee jaar later tydens die beleg van Antiogië.
Die vaandel van Sint Joris is deur verskeie munisipaliteite wat in die Cisalpine-vlakte ontstaan het goedgekeur as ’n teken van hul openhartigheid teenoor die keiser. Milaan het dit as een van sy baniere goedgekeur, Vexillum publicum genoem, wat in die carroccio van 1160 vertoon is. Toe die pous dit in Gisors aan koning Filips oorhandig het, was die bedoeling van eersgenoemde duidelik om laasgenoemde in te sluit by die Welfen-party. Om vir die kruistog te wees, het ook beteken om vir die pous te wees. Die Genuaanse skepe wat die kruisvaarders vervoer het, het die kruis van Sint Joris vertoon. In 1218 is die insignia cruxata comunis Janue (embleem aan die kruis van die gemeente Genua) in die verowerde stad Ventimiglia gehys en dit het die embleem van dié Maritieme Republiek geword.
Vervolgens was dit ’n eer om die vaandel van Sint Joris te dra. Nadat hy op 22 Junie 1283 in die moeras by die berg Bera die laaste onafhanklike prins van Wallis (David ab Gruvuz wat sedert sy nederlaag by die brug oor die Irvonrivier op vlug was) gevange geneem en hom op 3 Oktober op Shrewsbury opgehang, getrek en gevierdeel het, is in Mei 1285 vir die Engelse koning Eduard I en sy gesin ’n triomf in Londen gereël. Tydens die seremonies in die Westminster-abdy is onder andere regaliërs van die ontslape Walliese koning Llywelyn ap Gruffydd wat die abt van Cymer, Huw ab Izhel, twee jaar tevore oorwen het, die “kroon van koning Arthur” en die kruis, glo gemaak uit die hout van die ware kruis, vertoon. Vervolgens is die rooi kruis, die simbool van die hele Ware Kruis, op sy beurt deur Engeland as sy embleem gekies. Die Orde van die Kousband, gestig teen 1348, het dit as die embleem van sy uitgebreide mag versprei oor Wallis en Skotland, nadat dié gebiede met die slag van Dunbar oorwin en die Stone of Destiny na die Westminster-abdy geneem is.
Hierdie twee lande het egter stukke geword in die politieke spel van Frankryk in die stryd teen sy “oorerflike vyand”. In 1326 het die Franse koning Karel IV, wat nogtans twee jaar tevore aan ’n ekspedisie teen Skotland deelgeneem het, in die Verdrag van Corbeil die Auld Alliance met Skotland hernu. In 1335 het sy opvolger, Filips VI, vir sy bondgenoot ’n leër onder bevel van Rudolf II de Brienne gestuur. Op grond van die verdrag van 1213 wat tussen Filips II en Llywelyn ab Iorwerth onderteken is, het die Franse koning Karel V vanaf 1372 tot in 1378 die aansprake van Owain Lawgoch op die Walliese koninkryk ondersteun. Vanaf die begin van die Honderdjarige Oorlog het die stede in Akwitanië waar die Swart Prins sy troepe saamgetrek het die Sint Joriskruis getoon. 22 jaar later, op 1 Desember 1420, toe die Engelse Parys, Saint-Denis en sy vaandel in beslag geneem het, het die rooi van die Sint Joriskruis, wat die Franse twee en ’n half eeue vroeër gedra het, eindelik die kleur van die Dauphin se vyande geword. Nadat hulle uit Bourges onttrek het, het hulle gekies om ’n wit kruis te dra en Sint Migael het hul beskermheer geword.
Galeie Die fleur-de-lys se rooi is gekies as die standaard van die koninklike galeie, terwyl die koninklike skepe wit of soms wit fleurs-de-lys gebruik het.
Blou Die Christelike Pallium duimnael|links|upright|Maria in rou in haar asmantel – Spoleto, laat 12de eeu duimnael|upright|Maria bedek die getroues met haar nou blou jas. Die tuniek is tradisioneel in rooi. Lippo Memmi, Orvieto, Middel-14de eeu Sedert die Oudheid verwys die verwerping van die toga vir die pallium (“’n Toga-dekmantel”) na die gelofte om van die wêreld te onttrek. Tertullianus van Pallio het hierdie gebruik in die Christelike tradisie gevestig. Vanaf die twaalfde eeu het nuwe pigmente verskyn, waaronder pastel vir klere en egte ultramaryn vir skilderye, waarvan die gebruik weens sy duur vervaardiging ’n teken van rykdom was. Eers later is kosmiese blou geassosieer met die mantel van die heiliges, dalk in teenstelling met die pers kleur van die keiserlike toga. Vervolgens het blou ’n simbool van geestelike grootheid geword.
Blou is die kleur van die Maagd Maria se mantel wat haar donker rouklere, geverf in swart of donkergrys, vervang het. Blou is ook die kleur van Sint Maarten se koorkap.
In die Karolingiese tydperk was die tradisie reeds gevestig om hierdie relikwie, waarvan geen direkte bron voor die 12de eeu die kleur spesifiseer nie, deur Clovis I as ’n palladium te gebruik. Terwyl die Merowingiese konings dit tydens oorloë amper soos ’n towertoestel gedra het, is dit deur die Capetingers tydens hul kroningseremonieë gedra. Dit was die rede waarom hulle tydens dié seremonie ’n blou gekleurde jas gedra het.
Die blou van Frankryk Aan die begin van die Capetingers se bewind is die koorkap van Sint Maarten in blou gekleur. Vervolgens was blou nou verbonde aan die Franse konings en het baie vroeg in hul fleurs-de-lis-wapen verskyn, Cf. Beaune, op. cit., IIde uitgawe, Hoofstuk 8, bl. 334–5 en vanaf die twaalfde eeu is dit in die militêre gebruik. Cf. Beaune, op. cit., IIde uitgawe, Hoofstuk. 8, bl. 322 Die dra van die koorkap van Sint Maarten was die simbool van legitimiteit wat die Rooms-Katolieke Kerk aan die koning verleen het, veral ten tye van die kroning, en wederkerig van die beleid van die Frankryk onder die Capetingers, “die oudste dogter van die kerk”, wat na die biskoppe en die pous verwys het.
Die blou kleur is veral dié van die wapens van die koninklike dinastie se jonger takke, byvoorbeeld dié van Rudolf I van Vermandois, “geruite goud en blou”, tussen 1135 en 1145.
Wit Kruis van Sint Migael