duimnael|regs|'n Rekenaarlaboratorium bevat 'n wye verskeidenheid elemente van inligtingstegnologie, waaronder hardeware, sagteware en stoorstelsels.
Inligtingstegnologie (IT) of inligtings- en kommunikasietegnologie (IKT; in Engels information and communications technology, ICT) is die studie of gebruik van rekenaars, telekommunikasiestelsels en ander toestelle om inligting te skep, te verwerk, te stoor, te herwin en oor te dra. Dit is die gebruik van die tegnologiese komponente wat nodig is om inligtingsverwerking moontlik te maak, en in die besonder die gebruik van elektroniese rekenaars en rekenaarsagteware om data te stoor, te herwin, te verwerk, te stuur, te ontvang en te beskerm vanaf enige plek en op enige tyd. Hoewel die term meestal op rekenaars en rekenaarnetwerke betrekking het, sluit dit ook ander tegnologieë vir die verspreiding van inligting in, soos televisie en die telefoon. Inligtingstegnologie is 'n toepassing van rekenaarwetenskap en rekenaaringenieurswese.
'n Inligtingstegnologiestelsel (IT-stelsel) is gewoonlik 'n inligtingstelsel, 'n kommunikasiestelsel of, meer bepaald, 'n rekenaarstelsel – met inbegrip van alle hardeware, sagteware en randapparatuur – wat deur 'n beperkte groep IT-gebruikers bedryf word, terwyl 'n IT-projek gewoonlik na die opdraggewing en implementering van so 'n stelsel verwys. IT-stelsels speel 'n belangrike rol in doeltreffende databestuur, in die versterking van kommunikasienetwerke en in die ondersteuning van organisatoriese prosesse in uiteenlopende bedrywe. Suksesvolle IT-projekte verg noukeurige beplanning en deurlopende instandhouding om te verseker dat die stelsel optimaal funksioneer en by die organisasie se doelwitte aansluit.
Hoewel die mens al inligting stoor, herwin, manipuleer, ontleed en oordra vandat die vroegste skryfstelsels ontwikkel is, het die term inligtingstegnologie in sy moderne betekenis die eerste keer verskyn in 'n artikel wat in 1958 in die Harvard Business Review gepubliseer is. Die skrywers, Harold J. Leavitt en Thomas L. Whisler, het opgemerk dat "die nuwe tegnologie nog nie 'n enkele gevestigde naam het nie. Ons sal dit inligtingstegnologie (IT) noem." Hulle definisie bestaan uit drie kategorieë: tegnieke vir verwerking, die toepassing van statistiese en wiskundige metodes op besluitneming, en die simulasie van hoërorde-denke deur middel van rekenaarprogramme.
Geskiedenis duimnael|Die Antikythera-meganisme, wat as die eerste meganiese analoogrekenaar beskou word en uit die eerste eeu v.C. dateer.
Op grond van die stoor- en verwerkingstegnologie wat gebruik is, kan vier onderskeie fases in die ontwikkeling van inligtingstegnologie uitgeken word: die voormeganiese fase (3000 v.C. – 1450 n.C.), die meganiese fase (1450–1840), die elektromeganiese fase (1840–1940) en die elektroniese fase (1940 tot vandag).
Idees uit die rekenaarwetenskap is reeds voor die 1950's by die Massachusetts-tegnologie-instituut (MIT) en die Harvard-universiteit bespreek, waar daar oor rekenaarstroombane en numeriese berekeninge nagedink is. Met verloop van tyd het die veld van inligtingstegnologie en rekenaarwetenskap ingewikkelder geword en kon dit die verwerking van al hoe meer data hanteer, en vakkundige artikels het uit verskillende organisasies begin verskyn.
Gedurende die middel van die 20ste eeu was Alan Turing, J. Presper Eckert en John Mauchly van die baanbrekers van die vroeë rekenaartegnologie. Terwyl hulle hoofsaaklik aan die ontwerp van die eerste digitale rekenaar gewerk het, het Turing ook begin om vrae oor kunsmatige intelligensie te stel.
Toestelle word al duisende jare lank gebruik om berekeninge te help doen, waarskynlik aanvanklik in die vorm van 'n kerfstok. Die Antikythera-meganisme, wat uit ongeveer die begin van die eerste eeu v.C. dateer, word algemeen as die vroegste bekende meganiese analoogrekenaar en die vroegste bekende ratmeganisme beskou. Vergelykbare ratwerktoestelle het eers in die 16de eeu in Europa verskyn, en dit was eers in 1645 dat die eerste meganiese rekenmasjien ontwikkel is wat al vier die basiese rekenkundige bewerkings kon uitvoer.
duimnael|'n Replika van die Zuse Z3, die eerste programmeerbare rekenaar, in die Deutsches Museum in München.
Elektroniese rekenaars wat óf relês óf termioniese buise (vakuumbuise) gebruik, het in die vroeë 1940's begin verskyn. Die elektromeganiese Zuse Z3, wat in 1941 voltooi is, was die wêreld se eerste programmeerbare rekenaar en volgens moderne maatstawwe een van die eerste masjiene wat as 'n volledige rekenmasjien beskou kan word. Gedurende die Tweede Wêreldoorlog is Colossus, die eerste elektroniese digitale rekenaar, ontwikkel om Duitse boodskappe te ontsyfer. Hoewel dit programmeerbaar was, was dit nie 'n algemenedoelmasjien nie, want dit is ontwerp om slegs een enkele taak te verrig. Dit kon ook nie sy program in die geheue stoor nie; programmering is gedoen deur die interne bedrading met proppe en skakelaars te verander. Die eerste herkenbaar moderne elektroniese digitale rekenaar met 'n gestoorde program was die Manchester Baby, wat op 21 Junie 1948 sy eerste program uitgevoer het.
Die ontwikkeling van die transistor in die laat 1940's by Bell Laboratories het dit moontlik gemaak om 'n nuwe geslag rekenaars met aansienlik laer kragverbruik te ontwerp. Die eerste kommersieel beskikbare rekenaar met 'n gestoorde program, die Ferranti Mark I, het 4 050 buise bevat en 25 kilowatt verbruik. Ter vergelyking het die eerste getransistoriseerde rekenaar, wat aan die Universiteit van Manchester ontwikkel is en teen November 1953 in werking was, in sy finale weergawe net 150 watt verbruik.
Verdere deurbrake in halfgeleiertegnologie sluit in die geïntegreerde stroombaan wat in 1959 deur Jack Kilby by Texas Instruments en Robert Noyce by Fairchild Semiconductor uitgevind is, die passivering van silikondioksiedoppervlaktes deur Carl Frosch en Lincoln Derick in 1955, die eerste planêre silikondioksiedtransistors deur Frosch en Derick in 1957, die demonstrasie van die MOSFET deur 'n span by Bell Labs, die planêre proses deur Jean Hoerni in 1959, en die mikroverwerker wat in 1971 deur Ted Hoff, Federico Faggin, Masatoshi Shima en Stanley Mazor by Intel uitgevind is. Hierdie belangrike uitvindings het gelei tot die ontwikkeling van die persoonlike rekenaar in die 1970's en tot die opkoms van inligtings- en kommunikasietegnologie (IKT).
Teen 1984 is die term inligtingstegnologie volgens die National Westminster Bank Quarterly Review geherdefinieer as "die samevloeiing van telekommunikasie- en rekenaartegnologie (... in Brittanje algemeen bekend as inligtingstegnologie)". Die term duik daarna in 1990 op in dokumente van die Internasionale Organisasie vir Standaardisasie (ISO).
Teen die 21ste eeu het tegnologiese vernuwing die wêreld reeds ingrypend verander namate mense toegang tot uiteenlopende aanlyn dienste gekry het. Dit het die arbeidsmag drasties verander: dertig persent van die werkers in die Verenigde State was reeds in loopbane in dié beroep. Altesaam 136,9 miljoen mense was persoonlik aan die Internet gekoppel, wat met 51 miljoen huishoudings ooreengestem het. Benewens die Internet is ook nuwe soorte tegnologie wêreldwyd bekendgestel wat doeltreffendheid verbeter en sake oral vergemaklik het.
Namate tegnologie die samelewing omvorm het, kon miljoene prosesse in sekondes voltooi word. Vernuwing in kommunikasie was van deurslaggewende belang, want mense het al hoe meer op rekenaars staatgemaak om oor telefoonlyne en kabelnetwerke te kommunikeer. Die bekendstelling van e-pos is as revolusionêr beskou, omdat "maatskappye in een deel van die wêreld per e-pos met verskaffers en kopers in 'n ander deel van die wêreld kon kommunikeer ...".
Rekenaars en tegnologie het ook die bemarkingsbedryf omvorm en tot meer kopers van produkte gelei. In 2002 het Amerikaners meer as 28 miljard dollar se goedere net oor die Internet alleen gekoop, terwyl e-handel 'n dekade later 289 miljard dollar se verkope opgelewer het. En namate rekenaars daagliks al hoe gesofistikeerder word, word hulle wyer gebruik en maak mense in die 21ste eeu al hoe meer daarop staat.
Dataverwerking
duimnael|'n Logikabord van die Ferranti Mark I-rekenaar
Elektroniese dataverwerking of kommersiële inligtingsverwerking verwys na die gebruik van geoutomatiseerde metodes om handelsdata te verwerk. Dit behels tipies betreklik eenvoudige, herhalende bewerkings op groot hoeveelhede soortgelyke inligting, byvoorbeeld voorraadopdaterings, banktransaksies wat op rekening- en kliëntemeesterlêers toegepas word, bespreking- en kaartjietransaksies in 'n lugdiens se besprekingstelsel, en die fakturering van nutsdienste. Die bepaling "elektronies" of "outomaties" is veral omstreeks 1960 saam met "dataverwerking" gebruik om menslike, klerklike dataverwerking van dié van 'n rekenaar te onderskei.
Stoor van data duimnael|regs|Ponsband is in vroeë rekenaars gebruik om data te stoor en voor te stel.
Vroeë elektroniese rekenaars soos Colossus het van ponsband gebruik gemaak – 'n lang strook papier waarop data deur 'n reeks gate voorgestel is – 'n tegnologie wat vandag verouderd is. Die elektroniese stoor van data, soos dit in moderne rekenaars gebruik word, dateer uit die Tweede Wêreldoorlog, toe 'n vorm van vertragingslyngeheue ontwikkel is om steurings uit radarseine te verwyder; die eerste praktiese toepassing daarvan was die kwikvertragingslyn. Die eerste digitale stoortoestel met ewetoegang was die Williams-buis, wat op 'n gewone katodestraalbuis gegrond was. Die inligting in sowel die Williams-buis as die vertragingslyngeheue was egter vlugtig, want dit moes deurlopend verfris word en het dus verlore gegaan sodra die krag afgeskakel is. Die vroegste vorm van nievlugtige rekenaarstoor was die magnetiese trommel, wat in 1932 uitgevind is en in die Ferranti Mark 1 gebruik is, die wêreld se eerste kommersieel beskikbare elektroniese algemenedoelrekenaar.
duimnael|'n IBM-pakhuis vir kaartstoor in Alexandria, Virginia, in 1959. Die Amerikaanse regering het sy ponskaarte hier gehou.
IBM het die eerste hardeskyf in 1956 bekendgestel as 'n komponent van sy 305 RAMAC-rekenaarstelsel. Die meeste digitale data word vandag steeds magneties op hardeskywe of opties op media soos laserskywe gestoor. Tot in 2002 is die meeste inligting op analoogtoestelle gestoor, maar in daardie jaar het die digitale stoorkapasiteit die analoë kapasiteit vir die eerste keer oortref. Teen 2007 is byna 94% van die data wat wêreldwyd gestoor is, digitaal gehou: 52% op hardeskywe, 28% op optiese toestelle en 11% op digitale magneetband. Daar word beraam dat die wêreldwye kapasiteit om inligting op elektroniese toestelle te stoor van minder as 3 eksagreep in 1986 tot 295 eksagreep in 2007 gegroei het, wat op 'n verdubbeling ongeveer elke drie jaar neerkom.
Databasisse
Databasisbestuurstelsels het in die 1960's ontstaan om die probleem op te los om groot hoeveelhede data akkuraat en vinnig te stoor en te herwin. 'n Vroeë voorbeeld van so 'n stelsel was IBM se Information Management System (IMS), wat meer as 50 jaar later steeds wyd gebruik word. IMS stoor data hiërargies, maar in die 1970's het Ted Codd 'n alternatiewe relasionele stoormodel voorgestel wat op stelteorie en predikaatlogika en die bekende begrippe van tabelle, rye en kolomme gegrond is. In 1981 is die eerste kommersieel beskikbare relasionele databasisbestuurstelsel (RDBS) deur Oracle vrygestel.
Alle databasisbestuurstelsels bestaan uit komponente wat dit moontlik maak dat die data wat hulle stoor, gelyktydig deur baie gebruikers gebruik kan word terwyl die integriteit daarvan behoue bly. Alle databasisse het een ding gemeen: die struktuur van die data wat hulle bevat, word apart van die data self gedefinieer en gestoor, naamlik in 'n databasisskema.