Moderniseringsteorie word gebruik om die proses van modernisering binne samelewings te verduidelik. Die "klassieke" teorieë van modernisering van die 1950's en 1960's het geput op sosiologiese ontledings van Karl Marx, Emile Durkheim en 'n gedeeltelike lees van Max Weber, en is sterk beïnvloed deur die geskrifte oor Harvard-sosioloog Talcott Parsons.Andrew C. Janos, Politics and Paradigms: Changing Theories of Change in Social Science. Stanford: Stanford University Presss, 1986, pp. 44-64; Eisenstadt, Shmuel N. “Modernity and Modernization.” Sociopedia.isa. The Hebrew University of Jerusalem and Van Leer Jerusalem Institute, Israel (2000): 1–15. Moderniseringsteorie was 'n dominante paradigma in die sosiale wetenskappe in die 1950's en 1960's, en het toe in 'n diep verduistering gegaan. Dit het 'n terugkeer gemaak ná 1991, toe Francis Fukuyama geskryf het oor die einde van die Koue Oorlog as bevestiging van moderniseringsteorie en meer algemeen van universele geskiedenis.Francis Fukuyama, The End of History and the Last Man . New York: The Free Press, 1992, pp. 68-69, 133-34. Maar die teorie bly 'n omstrede model.
Modernisering verwys na 'n model van 'n progressiewe oorgang van 'n "voor-moderne" of "tradisionele" na 'n "moderne" samelewing. Moderniseringsteorie dui daarop dat tradisionele samelewings sal ontwikkel namate hulle meer moderne praktyke aanneem. Voorstanders van moderniseringsteorie beweer dat moderne state ryker en kragtiger is en dat hul burgers vryer is om 'n hoër lewenstandaard te geniet. Ontwikkelings soos nuwe datategnologie en die behoefte om tradisionele metodes in vervoer, kommunikasie en produksie by te werk, maak modernisering nodig of ten minste verkieslik bo die status quo. Daardie siening maak kritiek moeilik aangesien dit impliseer dat sulke ontwikkelings die grense van menslike interaksie beheer, nie andersom nie. En tog, skynbaar paradoksaal genoeg, impliseer dit ook dat menslike agentskap die spoed en erns van modernisering beheer. Vermoedelik, in plaas daarvan om deur tradisie oorheers te word, kom samelewings wat die proses van modernisering ondergaan tipies tot bestuursvorme wat deur abstrakte beginsels gedikteer word. Tradisionele godsdiensoortuigings en kulturele kenmerke word volgens die teorie gewoonlik minder belangrik namate modernisering plaasvind.
Die teorie kyk na die interne faktore van 'n land, terwyl dit aanvaar word dat met bystand "tradisionele" lande tot ontwikkeling gebring kan word op dieselfde manier wat meer ontwikkelde lande was.Smelser, Neil J. 1992. “External and Internal Factors in Theories of Social Change,” pp. 369–94, in Hans Haferkamp and Neil J. Smelser (eds.), Social Change and Modernity. Berkeley, CA: University of California Press. Moderniseringsteorie poog beide om die sosiale veranderlikes wat bydra tot sosiale vooruitgang en ontwikkeling van samelewings te identifiseer en poog om die proses van sosiale evolusie te verduidelik. Skrywers soos Daniel Lerner het modernisering uitdruklik gelykgestel aan Verwestering.Lerner, Daniel. 1968. “Modernization. Social Aspects,” pp. 386-95. in David L. Sills (ed.), International Encyclopedia of the Social Sciences. Vol. 10. New York: The Macmillan Company & the Free Press, p. 386.
Vandag word die konsep van modernisering in drie verskillende betekenisse verstaan:
as die interne ontwikkeling van Wes-Europa en Noord-Amerika met betrekking tot die Europese Nuwe Era; as 'n proses waardeur lande wat nie tot die eerste groep lande behoort nie, poog om hulle in te haal; as prosesse van evolusionêre ontwikkeling van die mees gemoderniseerde samelewings (Wes-Europa en Noord-Amerika), dit wil sê modernisering as 'n permanente proses, uitgevoer deur hervorming en innovasie, wat vandag 'n oorgang na 'n na-industriële samelewing beteken. Geskiedkundiges koppel modernisering aan die prosesse van verstedeliking en industrialisering en die verspreiding van onderwys. Soos Kendall (2007) opmerk, "Verstedeliking het modernisering en die vinnige proses van industrialisasie vergesel." In sosiologiese kritiese teorie word modernisering gekoppel aan 'n oorkoepelende proses van rasionalisering. Wanneer modernisering binne 'n samelewing toeneem, word die individu toenemend belangrik, wat uiteindelik die gesin of gemeenskap vervang as die fundamentele eenheid van die samelewing.
Moderniseringsteorie is onderhewig aan kritiek wat ontstaan onder sosialistiese en vryemark-ideologieë, wêreldstelsels-teoretici, globalisering-teoretici en afhanklikheid-teoretici onder andere. Moderniseringsteorie beklemtoon nie net die proses van verandering nie, maar ook die reaksies op daardie verandering.Dit kyk ook na interne dinamika terwyl daar na sosiale en kulturele strukture en die aanpassing van nuwe tegnologieë verwys word.
Modernisering en demokrasie Die moderne wêreld is heeltemal anders as die wêreld van die tweede helfte van die agttiende eeu. Die Industriële Omwenteling wat in Brittanje begin het, het 'n omwenteling op nywerheidsgebied in daardie land teweeggebring en daarna na die Europese vasteland, die Verenigde State en vervolgens na ander lande van die wêreld uitgebrei. Sy uitwerking op die moderne beskawing was verreikend. Nie alleen is die produksiemetodes in die nywerhede en die landbou radikaal verbeter nie, maar die hele houding van die mensdom jeens die werkgewer en die werknemer en die welsyn van die werknemer is verander.
Die Industriële Omwenteling en demokrasie in Brittanje Die denkbeelde van die Franse Rewolusie het ontwikkel en oor Europa versprei. Tegelykertyd is Groot-Brittanje se industriële bedrywighede ingrypend deur 'n nuwe beweging beïnvloed wat in werklikheid voor die Franse Rewolusie sy verskyning gemaak het.
Die Industriële Omwenteling
Masjinerie in gebruik geneem Dit was 'n tydperk waarin masjiene die mens in die fabrieksnywerhede vervang het. In 1783 is vertel dat Sir Richard Arkwright se fabriek deur middel van 'n stoomenjin aan die gang gesit is; en Matthew Boulton en James Watt het in 1785 'n spinfabriek uitgerus wat deur 'n stoommasjien aangedryf is. 'n Paar masjiene is inderdaad lank tevore reeds uitgevind, maar die nuwe industriële beweging het eintlik eers laat in die agttiende eeu begin as gevolg van die genialiteit van sekere uitvinders. Net soos met die grondgedagte van die Franse Rewolusie die geval was, sou hierdie nuwe beweging die oorsaak wees van industriële veranderinge wat op hul beurt maatskaplike en staatkundige toestande verander het. Die Industriële Omwenteling was heeltemal anders as die Franse Rewolusie, waar ingrypende veranderinge skielik teweeggebring is. Dit was 'n taamlik langsame, aanvanklik baie langsame, oorgang na die nuwe vervaardigingsmetodes – die vervanging van menslike krag deur masjienkrag by die prosesse in die nywerhede. Die eerste bedryf waarin 'n algehele omwenteling deur meganiese uitvindsels teweeggebring is, was die katoenbedryf, en later is die uitvindings ook in die ander tekstielbedrywe toegepas. Waar die spin en weef voorheen tuis met die hand gedoen is, het dit nou langsamerhand 'n fabrieksnywerheid geword, want die werkers kon dit nie bekostig om die masjiene wat so vinnig verbeter is, te koop nie; en kapitaliste het die werkers in groepe begin saamtrek in hul fabrieke. Daar is bereken dat daar teen die jaar 1788 sowat honderd fabrieke in Engeland was waar katoen gespin is, met gemiddeld 100 tot 150 persone in diens. Daar was minder wolfabrieke.
Stoomkrag Die een of ander vorm van krag was nodig om die masjiene aan te dryf. Dit het eers gelei tot die aanwending van waterkrag en, uiteindelik, van stoomkrag ná die uitvinding van die stoommasjien deur James Watt (1764). Die uitbreiding van die tekstielbedryf het gelei tot merkwaardige verbeteringe in die yster- en staalbedrywe, wat noodsaaklik was vir die vervaardiging van die masjiene. Die metodes van steenkoolontginning is ook op ongekende skaal ontwikkel. Die brandstof was nodig om die yster te smelt en die nuwe masjiene aan te dryf. Verhoogde industriële bedrywigheid het gelei tot verbeterde vervoermiddels.
Dit dien egter beklemtoon te word dat die ingebruikneming van die verskillende masjiene 'n stadige proses was. Die tuiswerkers was, solank hulle in staat was om 'n bestaan te vind, onwillig om in die fabrieke te gaan werk, en die werkgewers was ongeneë om masjiene in gebruik te neem solank hulle met die ware wat die arbeiders tuis vervaardig het, kon klaarkom. Tog het masjiene teen 1840, toe die spoorweg ook al terdeë gevestig was, industriële bedrywigheid in Brittanje reeds tot op groot hoogte verander. Daar bestaan geen twyfel nie dat die Industriële Omwenteling 'n magtige rewolusie was, want daardeur is binne 'n tydsbestek van 'n bietjie meer as honderd jaar 'n hele omwenteling in industriële en maatskaplike toestande in Groot-Brittanje, Duitsland, Frankryk en die Verenigde State teweeggebring. Sy invloed brei nog steeds vinnig uit, want op hede is dit besig om die hele ekonomiese struktuur van lande soos Indië en China te verander.
Onmiddellike maatskaplike en ekonomiese gevolge van die Industriële Omwenteling Dit was onvermydelik dat al die veranderinge wat deur die Industriële Omwenteling teweeggebring is, ontberinge vir die arbeiders gedurende die oorgangstydperk sou meebring; want die ekonomiese en maatskaplike lewe in Brittanje is geheel en al ontwrig.
Die groei van nuwe stede Die opkoms van die nuwe nywerheid wat in so 'n groot mate van stoomkrag afhanklik was, het tot gevolg gehad dat die bevolking nou na die omgewing van die steenkool- en ystervelde aangetrek is. Lancashire en die West Riding van Yorkshire het die digsbevolkte distrikte in Engeland geword, en die verhuising van die bevolking het gelei tot die opkoms van nuwe nywerheidstede soos Leeds, Manchester, Huddersfield en Sheffield, asook Birmingham, wat die belangrike posisie ingeneem het wat voorheen deur die suidooste en suidweste beklee is. Die vooruitsig op werk in hierdie stede het baie van die mense aangelok wat van hulle grond verdryf was deur die vernietiging van die ooplandstelsel van boerdery en wat nie na die Nuwe Wêreld of Australië verhuis het nie.
Die opkoms van moderne agterbuurtes