duimnael|Portret deur Jacob Waben. Jan Pieterszoon Coen (Nederlandse uitspraak: [jɑn ˈpitərsoːn ˈkun]; 8 Januarie 1587 – 21 September 1629) was 'n Nederlandse vlootoffisier in diens van die Verenigde Oos-Indiese Kompanjie (VOC) in die vroeë 17de eeu en het twee termyne as goewerneur-generaal van Nederlands-Indië gedien. Hy was die stigter van Batavia, die hoofstad van Nederlands-Indië. Hy is bekend daarvoor dat hy die dryfkrag verskaf het wat die VOC op die pad na oorheersing in Nederlands-Indië geplaas het, en hy is lank in Nederland as 'n nasionale held beskou. Sedert die 19de eeu het sy nalatenskap omstrede geraak vanweë die wrede geweld wat hy gebruik het om 'n handelsmonopolie op neutmuskaat en naeltjies te verkry. Hy het die finale Nederlandse verowering van die Banda-eilande in 1621 gelei; dit het uitgeloop op die Banda-bloedbad, waartydens 2 800 inwoners van Banda doodgemaak en 1 700 deur die Nederlanders verslaaf is. Dit word as 'n daad van volksmoord beskou en het hom die bynaam "Slagter van Banda" besorg.
'n Bekende aanhaling van hom uit 1618 – "Moenie wanhopig wees nie, spaar nie julle vyande nie, want God is met ons" – illustreer sy eensydige meedoënloosheid en sy onwrikbare geloof dat sy onderneming deur God goedgekeur is. Deur hom op sodanige beweerde goddelike goedkeuring te beroep om sy uiteindelike doelwit van 'n handelsmonopolie in Oos-Indië met geweld na te streef, het Nederlandse soldate in opdrag van Coen talle dade van sinnelose vernietiging op die spesery-eilande van (die huidige) oostelike Indonesië gepleeg, insluitend die berugte Banda-bloedbad van 1621. Die doel hiervan was om 'n monopolie op die verskaffing van neutmuskaat en naeltjies te verkry ten einde kunsmatig hoë pryse en winste vir die Nederlandse beleggers in die VOC te handhaaf. Baie mense het dit as buitensporig beskou, selfs vir so 'n relatief gewelddadige tydperk. Gevolglik word daar sedert Indonesië se onafhanklikwording meer krities na hom gekyk, en historici beskou sy dikwels gewelddadige metodes as buitensporig.
Verwysings