220pxLondon UndergroundMoltreinstelsel van Londen
Opening
Bedryf deurLondon Underground Limited
Totale lengte402 kilometer
Stasies272 in gebruik (262 besit)
SpoorwydteStandaardspoorwydte van 1 435 mm
ElektrifiseringVierde spoor, 630 of 750 volt gelykstroom
Kaart van die moltreinnetwerk220pxDie Londense Moltrein (Engels: London Underground; alledaags bekend as The Tube) is ’n snelvervoerstelsel waarvan die treine oor groot dele ondergronds loop (bekend as ’n moltreinstelsel of eenvoudig moltrein). Die Londense Moltrein bedien Groot-Londen (Greater London) en sommige aangrensende home counties soos Buckinghamshire, Essex en Hertfordshire in Engeland.
Die Moltrein het sy oorsprong in die Metropolitan Railway, wat op 10 Januarie 1863 geopen is as die wêreld se eerste ondergrondse passasierspoorlyn. Die Metropolitan is nou deel van die Circle, District, Hammersmith & City en Metropolitan-lyne. Die eerste lyn wat ondergrondse elektriese treine gebruik het, die City & South London Railway in 1890, is nou deel van die Noord-lyn.
Die netwerk het uitgebrei tot 11 lyne met 400 km se spoorlyn. Tog dek die Moltrein nie die meeste suidelike dele van Groot-Londen nie; daar is slegs 33 Moltreinstasies suid van die rivier Teems. Die stelsel se 272 stasies hanteer gesamentlik tot 5 miljoen passasiersritte per dag. In 2023/24 is die Moltrein vir 1 181 miljard passasiersritte gebruik.
Die eerste tonnels is net onder die grondoppervlak gebou met die uitgrawings-en-bedekking-metode (cut-and-cover); later is kleiner, byna sirkelvormige tonnels op ’n dieper vlak gegrawe—wat gelei het tot die bynaam The Tube. Ten spyte van sy naam is slegs 45% van die stelsel ondergronds; baie van die netwerk in die buitenwyke van Londen is bo die grond.
Die vroeë treinlyne, wat oorspronklik aan verskeie privaatmaatskappye behoort het, is vroeg in die 20ste eeu onder die Underground-handelsmerk saamgevoeg, en uiteindelik in 1933 saam met die ondergrondse lyne en busdienste gekonsolideer onder London Transport, wat beheer is deur die London Passenger Transport Board (LPTB). Die huidige operateur, London Underground Limited (LUL), is ’n ten volle besitte filiaal van Transport for London (TfL), die statutêre liggaam wat verantwoordelik is vir Londen se vervoernetwerk. Vanaf 2015 is 92% van die operasionele uitgawes deur passasiersgelde gedek. Die Travelcard-kaartjie is in 1983 bekendgestel, en die Oyster card, ’n kontaklose kaartstelsel, in 2003. Kontaklose betalings met bankkaarte is in 2014 ingevoer—die eerste sodanige gebruik op ’n openbare vervoerstelsel.
Die LPTB het verskeie nuwe stasiegeboue, plakkate en openbare kunswerke in ’n modernistiese styl opdrag gegee. Die skematiese Tube-kaart, ontwerp deur Harry Beck in 1931, is in 2006 as ’n nasionale ontwerpikoon aangewys en sluit nou ander vervoerstelsels in benewens die Moltrein, soos die DLR, London Overground, Thameslink, Elizabeth-lyn en Tramlink. Ander bekende Londense Moltrein-handelsmerke sluit in die roset-embleem en die Johnston-lettertipe, ontwerp deur Edward Johnston in 1916.
Verwysings
Eksterne skakels Amptelike webwerf
Kategorie:Moltreinstelsels