Athanasius I van Alexandrië (Grieks: Ἀθανάσιος Ἀλεξανδρείας) (296 – 2 Mei 373), ook bekend as Athanasius die Grote, Athanasius die Belyder, of, onder Koptiese Christene, Athanasius die Apostoliese, was 'n Christelike teoloog en die 20ste patriarg van Alexandrië (as Athanasius I). Sy onderbroke biskopskap het oor 45 jaar gestrek ( 8 Junie 328 – 2 Mei 373), hy is vyf keer in 17 jaar onder die bevel van vier verskillende Romeinse keisers verban. Athanasius was 'n kerkvader, die hoofverdediger van die drie-eenheid teen Arianisme, en 'n bekende Egiptiese Christelike leier van die vierde eeu.
Konflik met Arius en Arianisme, sowel as met opeenvolgende Romeinse keisers, het Athanasius se loopbaan gevorm. In 325, op die ouderdom van 27, het Athanasius sy prominente rol teen die Ariane as 'n diaken en assistent van biskop Aleksander begin tydens die Eerste Konsilie van Nicaea. Romeinse keiser Konstantyn die Grote het die konsilie in Mei-Augustus 325 byeengeroep om die Ariaanse standpunt aan te spreek dat die Seun van God, Jesus van Nasaret, 'n afsonderlike wese van die Vader is. Drie jaar na daardie konsilie het Athanasius sy mentor as patriarg van Alexandrië opgevolg. Benewens die konflik met die Ariane (insluitend magtige en invloedryke Ariaanse kerkmanne onder leiding van Eusebius van Nicomedia), het hy gestry teen die keisers Konstantyn, Constantius II, Julianus en Valens. Hy was bekend as Athanasius Contra Mundum (Latyns: vir 'Athanasius teen die wêreld').
Nietemin, binne 'n paar jaar na sy dood, het Gregorius van Nazianzus hom die "Pilaar van die Kerk" genoem. Sy geskrifte is hoog geag deur daaropvolgende kerkvaders in die Weste en die Ooste, wat ook hul toewyding aan die Woord-word-mens, pastorale besorgdheid en belangstelling in kloosterwese onderskryf het. Athanasius word beskou as een van die vier groot Oosterse Doktors van die Kerk in die Katolieke Kerk.Chapman, John (1909). "Doctors of the Church". In Herbermann, Charles (ed.). Catholic Encyclopedia. Vol. 5. New York: Robert Appleton Company. Sommige argumenteer dat Athanasius in sy Paasbrief van 367 die eerste persoon was wat die 27 boeke van die Nuwe-Testamentiese kanon wat vandag in gebruik is, gelys het.Ander argumenteer dat Origenes van Alexandrië die eerste was wat die sewe-en-twintig boeke van die Nuwe Testament in sy Homilieë oor Josua gelys het (daar is 'n teksvariant wat blykbaar Openbaring ingesluit het).Gallagher, Edmon L. "Origen via Rufinus on the New Testament Canon." New Testament Studies 62.3 (2016): 461-476. Athanasius word as 'n heilige in die Oosters-Ortodokse Kerk, die Katolieke Kerk, die Kopties-Ortodokse Kerk, die Anglikaanse Gemeenskap en die Lutheraanse Kerke vereer.
Biografie Athanasius is in 'n Christelike gesin in Alexandrië, of moontlik die nabygeleë Nyldelta-dorp Damanhur, iewers tussen 293 en 298 gebore. Die vroeër datum word soms toegeken as gevolg van die volwassenheid wat in sy twee vroegste verhandelings Contra Gentes (Teen die heidene) en De Incarnatione (Oor die inkarnasie) geopenbaar is, wat waarskynlik omstreeks 318 geskryf is, voor die Ariaanse konflik, aangesien daardie geskrifte nie 'n bewustheid van Arianisme toon nie.Clifford, Cornelius (1907). "St. Athanasius". In Herbermann, Charles (red.). Catholic Encyclopedia. Vol. 2. New York: Robert Appleton Company.
Cornelius Clifford plaas sy geboorte egter nie vroeër as 296 en nie later as 298 nie, gebaseer op die feit dat Athanasius geen eerstehandse herinnering van die Maximiaanse vervolging van 303 aandui nie, wat hy glo Athanasius sou onthou het as hy tien jaar oud was op daardie stadium. Tweedens sê die Feesbriewe dat die Ariane Athanasius onder meer daarvan beskuldig het dat hy nog nie die kanonieke ouderdom (35) bereik het nie en dus nie behoorlik as patriarg van Alexandrië in 328 georden kon word nie. Die aantyging moes redelik geklink het. Die Ortodokse Kerk plaas sy geboortejaar rondom 297.
Onderrig Sy ouers was ryk genoeg om hom 'n goeie sekulêre opvoeding te gee. Hy was nietemin duidelik nie 'n lid van die Egiptiese aristokrasie nie. Sommige Westerse deskundiges beskou sy vaardigheid met Grieks, waarin hy die meeste van sy oorlewende werke (indien nie al sy werke) geskryf het nie, as bewys dat hy moontlik 'n Griek was wat in Alexandrië gebore is. Historiese bewyse dui egter daarop dat hy ook Kopties magtig was, gegewe die streke van Egipte waar hy gepreek het. Sommige oorlewende kopieë van sy geskrifte is in Kopties, hoewel deskundiges verskil of hy dit oorspronklik in Kopties geskryf het (wat hom die eerste patriarg sou maak om dit te doen) en of dit vertalings was van geskrifte wat oorspronklik in Grieks was.
Rufinus vertel 'n storie dat terwyl pous Aleksander by 'n venster gestaan het, het hy gesien hoe seuns op die seestrand daaronder speel en die ritueel van Christelike doop naboots. Hy het die kinders laat haal en ontdek dat een van die seuns (Athanasius) as biskop opgetree het. Nadat hy Athanasius ondervra het, het Aleksander hom meegedeel dat die dope eg was, aangesien beide die vorm en saak van die sakrament uitgevoer is deur die voordrag van die korrekte woorde en die toediening van water, en dat hy nie moet voortgaan om dit te doen aangesien die gedooptes nie behoorlik gekatkiseer was nie. Hy het Athanasius en sy speelmaats genooi om vir geestelike loopbane voor te berei.Clifford, Cornelius, Catholic Encyclopedia 1930, Volume 2, pp. 35–40 "Athanasius".
Alexandrië was die belangrikste handelsentrum in die ryk tydens Athanasius se kinderjare. Intellektueel, moreel en polities het dit die etnies diverse Grieks-Romeinse wêreld verpersoonlik, selfs meer as Rome of Konstantinopel, Antiogië of Marseille. Die stad se beroemde kategetiese skool het, terwyl dit niks van sy beroemde passie vir ortodoksie sedert die dae van Pandanus, Clemens van Alexandrië, Origenes, Dionisius en Teognosties verloor het nie, 'n byna sekulêre karakter begin aanneem in die omvattendheid van die skool se belangstellings en invloedryke heidene het onder die ernstige ouditeure getel.Eusebius, Hist. Eccl., VI, xix
Petrus van Alexandrië, die 17de pous van Alexandrië, is in 311 in die laaste dae van die Groot Vervolging gemartel en was moontlik een van Athanasius se leermeesters. Sy opvolger as pous van Alexandrië was Aleksander van Alexandrië. Volgens Sozomen het die biskop Aleksander Athanasius genooi om sy tafelgenoot en sekretaris te wees. Athanasius was goed opgevoed en was onderleg in grammatika en retoriek, en het reeds, terwyl hy nog 'n jong man was, en voordat hy die biskopskap bereik het, bewys van sy wysheid en insig gelewer aan diegene wat saam met hom gewoon het'".(Soz., II, xvii)
Athanasius se vroegste werk, Contra Gentes – De Incarnatione (geskryf voor 319), bevat spore van die oorspronklike Alexandrynse denke, maar op 'n ortodokse manier. Athanasius was ook vertroud met die teorieë van verskeie filosofiese skole en in die besonder met die ontwikkelinge van neoplatonisme. Uiteindelik sou Athanasius die filosofiese denke van die Skool van Alexandrië verander van die Origenistiese beginsels soos die "heeltemal allegoriese interpretasie van die teks". Tog haal Athanasius in latere werke Homerus meer as een keer aan (Hist. Ar. 68, Orat. iv. 29).
Athanasius het Grieks geken, maar nie Hebreeus nie [sien bv. die 39ste Feesbrief van Sint Athan]. Die Ou-Testamentiese gedeeltes wat hy gereeld aanhaal, kom uit die Griekse vertaling van die Septuagint. Slegs enkele kere het hy ander Griekse weergawes gebruik (aan Aquila van Sinope een keer in die Ecthesis, na ander weergawes een of twee keer op die Psalms), en sy kennis van die Ou Testament was beperk tot die Septuagint.
Aleksander het Athanasius in 319 tot diaken georden.Encyclopedia Americana, vol. 2 Danbury, Connecticut: Grolier Incorporated, 1997. .In 325 het Athanasius gedien as Aleksander se sekretaris by die Eerste Konsilie van Nicea. Reeds 'n erkende teoloog en askeet, was hy die voor die hand liggende keuse om sy verouderende mentor Aleksander te vervang as die patriarg van Alexandrië, ten spyte van die teëstand van die volgelinge van Arius en Meletius van Lycopolis.
Na 'n lang tyd, in die Konsilie van Nicea, is die term "wesenlikheid" (homoousion) aangeneem, en 'n geloofsformule wat dit beliggaam, is deur Ossius van Córdoba opgestel. Van hierdie tyd af tot aan die einde van die Ariaanse kontroversies het die woord "wesenlikheid" voortgegaan om die standaard van ortodoksie te wees. Die geloofsformule wat deur Ossius opgestel is, staan bekend as die Geloofsbelydenis van Nicea.T. Gilmartin, Manual of Church History, Vol. 1. Ch XVII, 1890. Hy was egter nie "die skepper van die beroemde 'homoousion' nie. Die term is in 'n nie-vanselfsprekende en onwettige sin deur Paulus van Samosata aan die vaders in Antiogië voorgestel en is deur hulle verwerp as synde 'n smul aan materialistiese opvattings van die Godheid."
Terwyl hy nog 'n diaken onder Aleksander se sorg was (of vroeg in sy patriargaat, soos onder bespreek) het Athanasius moontlik ook kennis gemaak met sommige van die eensames van die Egiptiese woestyn, en in die besonder Antonius die Grote, wie se lewe hy na bewering geskryf het.
Teenstand teen Arianisme In ongeveer 319, toe Athanasius 'n diaken was, het 'n presbiter genaamd Arius in 'n direkte konflik met Aleksander van Alexandrië gekom. Dit blyk dat Arius Aleksander verwyt het oor wat hy gevoel het verkeerde of dwaalleringe was wat deur die biskop onderrig is.Kannengiesser, Charles, "Alexander and Arius of Alexandria: The last Ante-Nicene theologians", Miscelanea En Homenaje Al P. Antonio Orbe Compostellanum Vol. XXXV, no. 1–2. (Santiago de Compostela, 1990), 398 Arius se teologiese sienings blyk stewig in die Alexandrynse Christendom gewortel te wees.Williams, Rowan, Arius: Heresy and Tradition (London: Darton, Longman and Todd, 1987), 175 Hy het 'n ondergeskikte Christologie omhels wat geleer het dat Christus die goddelike Seun (Logos) van God was, gemaak, nie gebore nie. Hierdie siening is sterk beïnvloed deur Alexandrynse denkers soos OrigenesWilliams, 175 en was destyds 'n algemene Christologiese siening in Alexandrië.Williams 154–155 Arius het ondersteuning gehad van 'n magtige biskop genaamd Eusebius van Nicomedia (nie te verwar met Eusebius van Caesarea nie),Alexander of Alexandria's Catholic Epistle wat illustreer hoe Arius se ondergeskikte Christologie deur ander Christene in die ryk gedeel is. Arius is daarna deur Aleksander geëkskommunikeer, en Arius het die steun van baie biskoppe begin ontlok wat met sy standpunt saamgestem het.
Patriarg Frances A. M. Forbes skryf dat toe patriarg Aleksander op sy sterfbed was, het hy Athanasius geroep, wat gevlug het uit vrees dat hy gedwing sou word om biskop gemaak te word. "Toe die biskoppe van die kerk vergader het om hul nuwe patriarg te kies, het die hele Katolieke bevolking die kerk omsingel, hul hande na die hemel opgehou en gehuil; "Gee ons Athanasius!" Die biskoppe het niks beter gehad nie. Athanasius is dus verkies." Alban Butler skryf oor die onderwerp: "Vyf maande na hierdie groot Konsilie van Nicea, het Sint Aleksander wat op sy sterfbed gelê het, aan sy geestelikes en mense die keuse van Athanasius as sy opvolger aanbeveel, en sy naam drie keer herhaal. As gevolg van sy aanbeveling het die biskoppe van die hele Egipte in Alexandrië vergader, en omdat hulle die mense en geestelikes eenparig in hul keuse van Athanasius as patriarg gevind het, het hulle sy verkiesing omstreeks die middel van jaar 326 bevestig. Dit lyk dus of hy toe omtrent dertig jaar oud was."