thumb|112, uniform Europees alarmnummer Een alarmnummer of noodnummer is een telefoonnummer om de hulpdiensten (zoals politie, ambulance en brandweer) snel te kunnen spreken. In elk land van de Europese Unie, en een aantal andere Europese en niet-Europese landen, geldt 112 als alarmnummer. In verschillende landen functioneren behalve 112 ook andere alarmnummers, zoals 911.
Geschiedenis In het Verenigd Koninkrijk kwam men in 1937 voor het eerst op het idee om een uniform oproepnummer voor het bereiken van de hulpdiensten in te stellen, na een brand in Londen waarbij vijf vrouwen om het leven kwamen. Het werd op 30 juni 1937 in Londen geïntroduceerd als het nummer 999. In België werd een centraal oproepnummer voor dringende hulpverlening geïntroduceerd in 1958.Focus op Hasselt. Oud-burgemeester Meyers, grondlegger van de 100-centrale, is niet meer, 19 januari 2011. Gearchiveerd op 26 augustus 2018. Het was de Hasseltse politicus Paul Meyers, op dat moment minister van Openbare Werken, die in 1958 na een nachtelijke ministerraad moeilijk dringende hulp bij een verongelukte auto kon krijgen. Het oproepnummer diende eenvoudig te zijn en niet van de plaats af te hangen waar de beller zich bevond. Men koos voor de gratis nummers 900, voor dringende hulp van de brandweer en voor dringende medische hulp, en voor 901, voor dringende hulp van de Rijkswacht en 906 voor dringende hulp van de Politie. Later, halverwege de jaren 80,Gemeente Wichelen. Ambulancedienst Wichelen, 2012. Gearchiveerd op 23 november 2021. werden de nummers veranderd in respectievelijk 100 en 101. Nog later werd het Europese noodnummer 112 ingevoerd, dat parallel werd gesteld met het nummer 100.
Dankzij het centraliseren van de dringende hulpvragen en het uniforme oproepnummer voor het hele land, kon er gemakkelijker en efficiënter een beroep gedaan worden op brandweer, politie en medische hulpverlening.
De oudere bevolking spreekt in België vaak nog over “de 900”, hoewel dit nummer al lange tijd niet meer in gebruik is.
Andere landen volgden het voorbeeld van een centraal alarmnummer. In Nederland werd aanvankelijk in een aantal regio's op proef 0011 als alarmnummer in gebruik genomen (details te vinden in de Lijst van historische Nederlandse netnummers § Speciale nummers). Het centrale alarmnummer werd in 1990 algemeen ingevoerd, maar het werd in 06-11 veranderd, omdat de internationale toegangscode van 09 in 00 veranderd werd. In 1997 werd het Nederlandse alarmnummer in 112 veranderd. Dit nummer is inmiddels in vrijwel alle Europese landen actief. Het wordt vaak met streepjes tussen de cijfers geschreven (1-1-2) maar het nummer moet achter elkaar worden gekozen zonder op kiestonen te wachten. Ook 06-11 werd overigens met een streepje geschreven.
In Nederland zijn ook algemene politie- en brandweernummers van kracht voor niet-spoedeisende zaken, respectievelijk 0900-8844 voor de politie, en 0900-0904 voor de brandweer.
Werking van alarmnummers België
Een dringende oproep via het alarmnummer 100 of 112 komt uit in een Noodcentrale 112 (afgekort NC112; vroeger Hulpcentrum 100/112 (HC100/112) genaamd). Iedere provincie en het Brussels Hoofdstedelijk Gewest hebben hun eigen NC112 in de provinciehoofdstad, behalve Waals-Brabant, waar sinds de opdeling van de provincie Brabant in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest, Vlaams-Brabant en Waals-Brabant nog steeds geen NC112 is opgericht. De NC112 kan onmiddellijk een ambulance, PIT-team, MUG-team of een brandweerploeg ter plaatse sturen. Indien ook politiebijstand nodig is, kunnen zij contact opnemen met het CIC van de politiediensten.
Een dringende oproep via het alarmnummer 101 komt uit in een Communicatie- en Informatiecentrum (CIC). Elke provincie en het Brussels Hoofdstedelijk Gewest heeft een CIC. De operatoren van het CIC bestaan uit burgerpersoneel en politieagenten. Het CIC beantwoordt de noodoproepen en verzorgt de dispatching. De dispatching heeft rechtstreeks contact met de politieploegen op de baan.
Het is de bedoeling dat in de toekomst het NC112 en het CIC van eenzelfde provincie samensmelten tot één noodcentrale. Hiervoor moeten wel nog heel wat aanpassingen gebeuren, zoals het samenvoegen van de verschillende meldkamers. Anno 2013 is in de provincies Vlaams-Brabant, Oost-Vlaanderen, West-Vlaanderen en Namen het fysiek samenvoegen van de twee meldkamers al voltooid.
Keuzemenu Vanaf 11 februari 2020 moet iedereen die in België naar het noodnummer 100/101/112 belt, eerst kiezen welke hulp nodig is. Door het indrukken van het cijfer 1 wordt men doorverbonden met de centrale voor ambulance en brandweer, door het kiezen van 2 wordt men doorverbonden met de politie (101). Hierna krijgt men iemand aan de lijn. In alle gevallen dat het noodnummer wordt gebeld, wordt er geholpen, ook als het niet lukt een keuze te maken, een verkeerde keuze wordt gemaakt of helemaal geen keuze wordt gemaakt.
"De maatregel moet vermijden dat een oproep nog moet worden doorgeschakeld en dat er zo kostbare tijd verloren gaat. Zo blijven ook de operatoren van beide noodcentrales meer beschikbaar. Met een smartphone kan je ook de app 112 gebruiken als je in nood bent. In de app kan je voor je belt al de juiste hulpdienst kiezen", zegt Verfaillie.
Nederland thumb|Nederlandse 1-1-2 In Nederland worden de 112-oproepen behandeld door de meldkamers van de hulpdiensten. Er is één landelijke meldkamer en zijn er meerdere regionale meldkamers.
De beller van het nummer 112 komt eerst uit bij de meldkamer van de Landelijke Eenheid in Driebergen. Tot 2017 werd er nog onderscheid gemaakt of er werd gebeld met een vaste lijn of een mobiele telefoon. Vaste lijnen kwamen toen nog direct uit bij de dichtstbijzijnde meldkamer van de hulpdiensten, terwijl mobiele oproepen eerst bij de meldkamer in Driebergen binnenkwamen en daarna doorgeschakeld werden naar de juiste regionale meldkamer. De landelijke meldkamer treedt zo op als eerste filter tegen bijvoorbeeld misbruik van het alarmnummer en ontziet zo de belasting op regionale meldkamers. Ook kan de landelijke meldkamer in tijden van grote drukte bij een regionale meldkamer, bijvoorbeeld bij een groot incident met veel 112-bellers, oproepen tijdelijk doorzetten naar een andere regionale meldkamer. Zij nemen de aanname van de noodoproepen dan tijdelijk over.
Bij binnenkomst van een 112-oproep bij de landelijke meldkamer in Driebergen vraagt de centralist welke hulpdienst men wil spreken en in welke plaats. Hierna schakelt de centralist de beller door naar de juiste regionale meldkamer. De landelijke 112-centrale in Driebergen is in alle regio's onderdeel van de regionale meldkamers van de hulpdiensten.
Het alarmnummer is altijd bereikbaar, maar uitdrukkelijk alleen voor spoedeisende hulp bedoeld. Het misbruik maken van de dienst is dan ook strafbaar en hierop staat een maximale geldboete van €9.000,- of een gevangenisstraf van maximaal drie maanden. De meldkamers beschikken over de mogelijkheid om de gebruikte telefoon te identificeren. In gevallen van extreme hinder kunnen telefoonnummers of zelfs IMEI-nummers geblokkeerd worden. Zij kunnen na de blokkade niet langer meer bellen met het noodnummer 112 of zij kunnen tijdelijk uitgesloten worden van het bellen met 112.
37% van de binnenkomende gesprekken bij de alarmcentrales wordt niet doorgezet naar de hulpdiensten. Soms wordt opzettelijk vals alarm gegeven, maar ook is er vaak sprake van zogenaamde broekzakbellers. Het is altijd mogelijk 112 te telefoneren, ook met een mobiele telefoon zonder beltegoed, buiten bereik van het eigen netwerk of zonder simkaart, en er worden geen telefoonkosten in rekening gebracht. Overigens staat het gesprek, indien van toepassing, altijd op de gespecificeerde gespreksnota vermeld. Dit geldt voor het bellen via een mobiele telefoon en een vaste telefoonlijn van KPN, alsook voor internetbellen.
Spoedeisende hulp voor doven en slechthorenden kan via 0800-8112 worden ingeroepen door middel van speciale teksttelefoons, waarover degenen die het betreft reeds beschikken. Niet-spoedeisende hulp voor doven en slechthorenden met teksttelefoon gaat via 0900-1844, beide alleen in Nederland.
Toekomst thumb|Het kantoorgebouw van de Landelijke Meldkamer Samenwerking in Huis ter Heide. Ambulancezorg, brandweer, Koninklijke Marechaussee en politie moeten in de toekomst één landelijk netwerk van tien samenwerkende meldkamers krijgen, die elkaars taken kunnen overnemen als dat nodig is en 24/7 beschikbaar en bereikbaar zijn. De centralisten en de calamiteitencoördinator worden in hun werk geholpen door de regionale beheerteams en het Meldkamer Diensten Centrum (MDC), die samen zorgen voor de continuïteit en kwaliteit van de operationele informatiesystemen op de meldkamers. Zij draaien piketdiensten om er voor te zorgen dat problemen met ICT ook 's nachts kunnen worden opgelost.
De Landelijke Meldkamer Samenwerking (LMS) moet dit netwerk gaan beheren. Medio 2025 zou het netwerk gereed moeten zijn.
Saba, Sint Eustatius en Bonaire In Caribisch Nederland wordt niet 112, maar 911 gebruikt als alarmnummer (zoals in de Verenigde Staten en Canada). Iemand die 112 belt, wordt echter wel doorgeschakeld naar 911.
Storingen Storingen in Nederland Op 9 oktober 2012 kreeg men in Nederland te maken met een storing bij 112. De storing ontstond omdat er twee essentiële glasvezelverbindingen niet werkten. Door de storing kreeg 50 procent van de 112-bellers een meldtekst te horen in plaats van een centralist aan de lijn. Bellers bleven daardoor in de wacht staan.
Ook op 24 juni 2019 kreeg Nederland te maken met een storing in het netwerk van KPN, hierdoor waren 112 en 0900-8844 niet bereikbaar. Op 14 april 2023 had Nederland te maken met een storing in het netwerk van Vodafone, hierdoor kon er niet mobiel gebeld worden. Ook 112 was hierdoor slecht te bereiken.
Storingen in België In België kreeg op 5 april 2019 internetprovider Proximus te maken met een storing op het netwerk, waardoor veel nummers, inclusief noodnummers 100, 101 en 112 enkele uren niet bereikbaar waren.
Alarmnummers per land thumb|Een Duitse praatpaal
Europa De Europese Unie wilde een Europees alarmnummer invoeren zodat mensen die in de Europese Unie reizen niet telkens alle plaatselijke alarmnummers zouden moeten onthouden. Het nummer 112 werd door de Conférence Européenne des Administrations des Postes et Télécommunications (CEPT) aanbevolen: het is snel draaibaar op een telefoon met kiesschijf, maar kan niet zoals 111 per ongeluk worden gevormd door drie keer op het haakcontact te drukken. Het nummer 112 werd door het Europees besluit 91/396/EEG dan ook als Europees alarmnummer gekozen.Europese Commissie. Beschikking van de Raad van 29 juli 1991 inzake invoering van een gemeenschappelijk Europees oproepnummer voor hulpdiensten, 29 juli 1991. Access to European Law De Europese richtlijn 2002/22/EG verplichtte de invoering van het nummer 112.Europese Commissie. Richtlijn 2002/22/EG van het Europees Parlement en de Raad van 7 maart 2002 inzake de universele dienst en gebruikersrechten met betrekking tot elektronische-communicatienetwerken en -diensten (Universeledienstrichtlijn), 7 maart 2002.