Kraaiennest is een station van de Amsterdamse metro, gelegen op een viaduct boven de Karspeldreef in de Bijlmermeer in Amsterdam-Zuidoost. Het bovengrondse metrostation opende op 14 oktober 1977 en maakt deel uit van Gaasperplaslijn 53. Het wordt medegedragen door de Bijlmerdreefmetrobrug, een dubbel enkelsporig metroviaduct.

De naam Kraaiennest verwijst, zoals de meeste oorspronkelijke straatnamen in de Bijlmermeer, naar een historische boerderij of buitenplaats in Nederland. In dit geval zowel een fort met landhuis te Breukelen-Sint Pieter (provincie Utrecht) als van een boerderij in Harmelen (provincie Utrecht). Ten oosten van het station bevond zich, tot maart 2012 onder de gesloopte parkeergarage van de flat Kleiburg, het gelijknamige winkelcentrum Kraaiennest.

Het station heeft een eilandperron waarvandaan twee aparte uitgangen naar de tussen perron en maaiveld gelegen centrale verdeelhal voeren. Deze verdeelhal sloot oorspronkelijk aan op de verhoogde Karspeldreef en het busplatform, welke in het kader van de vernieuwing van de Bijlmermeer in 2005 werden verlaagd.

In het najaar van 2009 startte de ingrijpende verbouwing, waarbij het gehele station enkele tientallen meters in noordelijke richting werd verplaatst. Daarbij werd aan de noordzijde ook een nooduitgang gerealiseerd. Als eerste werd de bestaande toegang tot het station afgesloten en gesloopt en werd een nieuwe, tijdelijke toegang aan de zuidzijde gebouwd.

Voor dit nieuwe station is in 2005 door het Rotterdamse architectenbureau Maccreanor Lavington Architects een ontwerp gemaakt. Dit ontwerp bleek in de eerste opzet niet haalbaar binnen het beschikbare budget. In april 2008 werd een gewijzigd en vereenvoudigd ontwerp gepresenteerd.Projectpagina station Kraaiennest op de website van architectenbureau Maccreanor Lavington

Ten westen van het station is een nieuw winkelcentrum de Kameleon met woningen gerealiseerd, dat het bestaande winkelcentrum vanaf maart 2012 verving.

Het station is gerenoveerd en in september 2013 heropend. De kosten waren ca. €13 miljoen en er is ook een decoratief hekwerk gemaakt, ontworpen door Froukje Taconis. Samen met andere verbeteringen aan het station, leverde dit in juni 2014 een Britse architectuurprijs op, de Royal Institute of British Architects Award.Architectuurprijs

Busplatform Onder het station kwam in 1973 een busplatform in gebruik voor GVB en Centraal Nederland. Dit platform lag boven het maaiveld en gaf ook toegang tot een etage van het gezondheidscentrum. Het noordwestelijk gedeelte was in gebruik voor taxi's. Bij de verlaging van de Karspeldreef werd het busplatform afgebroken en kwamen de bushaltes ver uit elkaar te liggen aan de Karspeldreef en Kromwijkdreef op maaiveldniveau.

Verloren architectuur thumb|links|Het oude Kraaiennest (2005) Het metrostation maakte tussen 1977 en 2012 deel uit van een algeheel ontwerp voor de Oostlijn uit de handen van Sier van Rhijn en Ben Spängberg. Zij ontwierpen een soort huisstijl met uitgangspunt het brutalisme. Kraaiennest was opgenomen in die Oostlijnserie, maar was toch afwijkend. Het station werd opgehangen aan en geplaatst op een constructie tussen de twee metroviaducten, de latere Bijlmerdreefmetrobrug. Het station was evenwel in de genoemde stijl uitgevoerd, met allerlei soms hangende betonconstructies waarbij de afdrukken van de gebruikte bekistingen nog zichtbaar waren. ARCAM omschreef de oude situatie bij oplevering van de nieuwe als “sobere architectuur”. Wat niet verloren is gegaan is dat ook het nieuwe station gepositioneerd is tussen de bouwwerken het brutalistische viaduct.

2023 De schrijvers Arjen den Boer, Martijn Haan, Martjan Kuit, Teun Meurs en fotograaf Bart van Hoek konden dit gebouw niet meer meenemen in hun boek Bruut - Atlas van het brutalisme in Nederland (2023, ), waarin de top 100 binnen die bouwstijl te vinden is. Zij benoemden in hun boek de gehele Oostlijn en zetten de bouwwerken van de Oostlijn gezamenlijk op nummer 12 in hun top 20 van brutalistische bouwwerken. Bovendien kwam er in dat boek ook een artikel over de (hoofd)ontwerper van metrostation Holendrecht Sier van Rhijn. Zij deden verhaal dat het gehele traject een soort Gesamtkunstwerk werd. Ze schreven dat boek omdat zij in de voorgaande jaren uitingen van het brutalisme gesloopt zagen worden, waarvan het oude Kraaiennest een voorbeeld is.

Galerij

Categorie:Bouwwerk in Amsterdam-Zuidoost Categorie:Station van de Metrolijn 53 (Amsterdam) Categorie:Brutalistisch bouwwerk Categorie:Bouwwerk van Sier van Rhijn Categorie:Bouwwerk van Ben Spängberg