thumb|Een ingang thumb|Plaatsnaambord op een perron thumb|De loketten thumb|Zicht op de perrons thumb|De in 2010 vernieuwde stationsbuurt rond de Keizerinlaan. Station Brussel-Centraal (Frans: Gare de Bruxelles-Central of informeel Gare Centrale) is een spoorwegstation in België, gelegen aan de ondergrondse Noord-Zuidverbinding, die de Brusselse treinstations Noord en Zuid met elkaar verbindt. Met circa 60.000 instappende reizigers per werkdag en circa 20.000 per dag in het weekend in oktober 2017 is het na station Brussel-Noord het drukste station van het land, hoewel er slechts zes sporen zijn. Vaak komt er een trein aan minder dan een minuut na het vertrek van de vorige tijdens de spits op werkdagen.

Alle treinen die de lijn Noord-Zuid volgen, stoppen hier, behalve de hogesnelheidstrein.

Het station is ook aangesloten op het netwerk van de Brusselse metro met de halte Centraal Station.

Geschiedenis Het stationsgebouw werd reeds voor de Eerste Wereldoorlog door Victor Horta ontworpen midden in de hoofdstad. Na diens dood in 1947 nam architect Maxime Brunfaut zijn taak over. Door de vele niveauverschillen en in- en uitgangen was het ontwerp erg complex. De hoofdingang aan het Europakruispunt op de hoek van de Putterij en de Keizerinlaan zit onder een luifel in een holle hoekgevel, die gesierd wordt door negen verticale hoge vensters. Deze symboliseren de (destijds) negen Belgische provincies. Boven ieder venster werd een vlaggenstok aangebracht. Via niveau −1 heeft het station via de Hortagalerij een verbinding met de Grasmarkt. Aan de oostzijde van het treinstation bevindt zich een 130 meter lange gang die naar het metrostation Brussel-Centraal loopt.Renovatie van de Gang van het Centraal Station Vanuit deze gang heeft het station ook verbinding met de Ravensteingalerij.

Het station werd in 1952 geopend door koning Boudewijn. Het werd volledig gerenoveerd in 2010.

Koninklijk Salon miniatuur|Deur Koninklijk Salon (2021) Het Koninklijk Salon maakt deel uit van het station en werd met de opening ervan door koning Boudewijn ingehuldigd. Het salon functioneerde als wachtruimte waar de koning kon wachten tot de trein arriveerde. Na de inhuldiging is het evenwel nooit in gebruik genomen door de koning. De ruimte is gedurende al die jaren verwaarloosd, maar in 2007 werden er gidswandelingen, lezingen, en op de Erfgoeddag in 2013 ook een theatervoorstelling 'Wachten op de koning' gehouden om de treinreizigers op deze unieke plek te wijzen. Sinds 2007 is het geen eigendom meer van de koninklijke familie, maar de koninklijke familie kan deze ruimte te allen tijde opnieuw opeisen.

Het salon is bereikbaar via een marmeren gang. Het bestaat uit een zaal met een grote tafel, koninklijke stoelen en zetels, een kleine badkamer en een tweede in- en uitgang die uitgeeft tegenover de Ravensteingalerij. Verder is er ook een lift, bedekt met een laag bladgoud. Vroeger hingen er ook schilderijen, maar die zijn weggehaald.

Sabenatrein Met de introductie van de luchthavenverbinding in 1955 vertrokken de Sabena-treinen vanaf een klein kopspoor 1A gelegen aan de noordzijde van het perroneiland 1-2. Dit spoor was rechtstreeks bereikbaar vanaf het Sabenakantoor bovengronds. Tot 1971 werd er met dieseltreinstellen gereden. Na de elektrificatie van de luchthavenverbinding werden 6 elektrische treinstellen serie "851-856" exclusief voor Sabena in dienst gesteld.Benelux Locomotieven en Treinstellen 1981-01-01, Gerrit Nieuwenhuis & Yves Steenebruggen Deze reden in Sabenakleuren, hadden brede zitplaatsen en veel bagageruimte. De Sabena-treinen werden opgenomen in het NMBS-spoornet bij het sluiten van het Sabenakantoor Sabena Air Terminus. Het perron 1A kon dan alleen maar bereikt worden via het NMBS station, en was moeilijk te vinden. Na de seinhuisbrand van Brussel-Noord in 1995 is dit kopspoor buiten gebruik gesteld en reden alle luchthaventreinen door naar Brussel-Zuid (en verder). Het kopspoor werd rond 1997 weggehaald, doch de ruimte waar dit spoor lag (zie foto) bleef onaangeroerd tot 2007, bij de renovatie van de gehele perrons. Hierbij werd de ruimte van het spoor dichtgemaakt (verlenging van perron 1/2) en de wanden opengemaakt. Tegenwoordig is de plaats waar het oude kopspoor 1A lag erg makkelijk waarneembaar: op deze plaats is het perron 1/2 erg breed en telt twee zuilenrijen in plaats van een.

Renovatie Het station werd gerenoveerd van eind 2005 tot begin 2009. Een nieuwe ingang werd gebouwd aan de kant van de Kunstberg. Er werd in totaal 22 miljoen euro geïnvesteerd in de bouw van de ingang en de vernieuwing en verlenging van de perrons. Er kwamen ook extra roltrappen, trappen, een gerenoveerde tussenverdieping en een duidelijkere bewegwijzering. Dit alles moet het grote aantal reizigers opvangen en de toegankelijkheid van het station verbeteren. In 2011 werd ook de reizigersgang tussen het treinstation en het metrostation gerenoveerd.

In september 2008 lanceerde Infrabel een voorstel om het aantal sporen uit te breiden, hetzij door een extra tunnel onder de huidige sporen, hetzij ernaast.Nieuwe spoortunnel onder Brussel nodig, De Standaard, 25 september 2008

Incidenten

Moord op Joe Van Holsbeeck Op 12 april 2006 werd bij een poging om een mp3-speler te stelen Joe Van Holsbeeck neergestoken door een van de dieven. Joe Van Holsbeeck overleed later in het ziekenhuis. De steekpartij gebeurde in de centrale hal met veel getuigen, maar niemand van hen durfde of kon ingrijpen. De dader van de steekpartij werd later veroordeeld tot 20 jaar cel.

Mislukte aanslag Tijdens de avond van 20 juni 2017, rond 20:30, explodeerde een bom in het stationgebouw. Een man met een rugzak liet al roepend "Allahu Akbar" een trolleykoffer exploderen. In de rugzak zaten explosieven, maar voor hij die kon gebruiken konden militairen hem doodschieten. Na onderzoek bleek dat de rugzak voorzien was met een zware spijkerbom. Er vielen geen slachtoffers, omdat het station zo goed als leeg was en de spijkerbom niet volledig ontplofte.

Taalwetgeving In station Brussel-Centraal wordt in even jaren eerst in het Nederlands omgeroepen, en vervolgens in het Frans. In oneven jaren is het andersom. In station Brussel-Zuid wordt altijd eerst in het Frans omgeroepen, en vervolgens in het Nederlands, in Station Brussel-Noord is dat andersom. Dit systeem stamt voort uit de taalwetgeving van 1966.

Treindienst Om de baancapaciteit zo efficiënt te gebruiken en ongewenste kruisbewegingen te vermijden gebruiken bijna alle treindiensten dezelfde sporen. Deze zijn: (W)estsporen (1,2), (M)iddensporen (3,4) en de (O)ostsporen (5,6). Omdat de perronsporen in een boog liggen en het vaak druk is op de perrons, kan de boordchef een lange trein niet overzien. Om de boordchef te assisteren geeft een perronopzichter met zijn spiegelei met gele lamp door wanneer de deuren gesloten kunnen worden en bevestigt hij de correcte sluiting. Op het middenperron 3-4 hebben de perronopzichters een werkpost.

Internationaal

Nationaal Dagelijks

Reizigerstellingen De grafiek en tabel geven het gemiddeld aantal instappende reizigers weer op een week-, zater- en zondag.Tot 1997 werden de reizigerstellingen gerapporteerd voor de vijf stations van de Noord-Zuid verbinding samen: Brussel-Centraal, Brussel-Congres, Brussel-Kapellekerk, Brussel-Noord en Brussel-Zuid.

Tabel: aantal instappende reizigers station Brussel-Centraal Weekdag Zaterdag Zondag 1998 63 081 17 667 17 240 1999 56 096 16 641 16 246 2000 59 458 16 869 14 214 2001 80 782 30 164 28 525 2002 62 761 19 993 19 582 2003 61 379 20 437 20 158 2004 65 724 21 805 19 678 2005 66 993 23 509 23 647 2006 72 194 23 141 23 023 2007 74 640 23 487 23 387 2008 - - - 2009 72 772 26 073 22 274 2010 - - - 2011 - - - 2012 52 628 16 604 17 546 2013 53 542 17 275 17 565 2014 61 234 18 686 19 253 2015 61 099 18 923 19 143 2016 61 191 19 084 19 732 2017 59 258 20 867 19 170 2018 60 899 23 739 23 107 2019 60 706 23 336 22 027 2020 28 212 13 407 12 417 2021 - - - 2022 49 476 24 143 20 618 2023 58 877 26 916 24 764 2024 58 330 26 296 24 183

MIVB-netwerk Metro

Iets ten noorden van station Brussel-Centraal bevindt zich het metrostation Centraal Station/Gare Centrale. Dit station wordt bediend door de Brusselse metrolijnen 1 en 5 en is door middel van een voetgangerstunnel met het spoorwegstation verbonden.     1 - Weststation - Stokkel    5 - Erasmus - Herrmann-Debroux

Tram en bus Aan Brussel-Centraal stoppen geen tramlijnen, maar er zijn wel plannen om de tramlijnen van de Koningsstraat (de huidige lijnen 92 en 93) op termijn te verleggen via het Centraal Station. Momenteel rijden deze trams via het Konings- en Paleizenplein, op een paar honderd meter van het station. Vlak bij de hoofdingang van het station bevindt zich een bij het station horende bushalte; daar stoppen de MIVB-buslijnen:     29 - De Brouckère - Hof Ten Berg    38 - De Brouckère - Helden    63 - De Brouckère - Begraafplaats van Brussel    65 - Centraal Station - Bourget    66 - De Brouckère - Tol    71 - De Brouckère - Delta

Galerij

Zie ook Lijst van spoorwegstations in het Brussels hoofdstedelijk Gewest

Externe link MIVB-omgevingsplattegrond (217 KB)

Referenties

Brussel-Centraal Categorie:Architectuur in België uit de 20e eeuw Categorie:Bouwwerk van Victor Horta Categorie:Bouwwerk van Maxime Brunfaut Categorie:Beschermd erfgoed in Brussel (stad)