Groot-Bijgaarden (Frans: Grand-Bigard) is een plaats in de Belgische provincie Vlaams-Brabant en een deelgemeente van Dilbeek gelegen in het Pajottenland. Op deelgemeente Dilbeek na is Groot-Bijgaarden met ruim zevenduizend inwoners binnen de fusiegemeente de kern met het hoogste inwoneraantal. Het dorp is sterk verstedelijkt en vergroeid met de Brusselse agglomeratie.
Toponymie De naam 'Bijgaarden' is afgeleid van het Germaanse woord gardaz "omheining; tuin" uit PIE *ǵʰortós of *ǵʰórdʰos. 'Groot-' werd er later aan toegevoegd om het verschil met Klein-Bijgaarden in Sint-Pieters-Leeuw aan te duiden. De eerste vermelding van Bijgaarden is onder de naam Bigardis in 1110.
Geschiedenis Volgens de sage, heeft Wivina van Bijgaarden in het jaar 1127 het ouderlijke huis ontvlucht, om samen met enkele gelijkgestemde zielen een kluizenaars bestaan te leiden in de bossen nabij Groot-Bijgaarden. Aldaar zouden ze een eenvoudig oratorium en enkele simpele kluizenaarswoningen gebouwd hebben: later Sint-Wivina-abdij.
Bezienswaardigheden Het Kasteel van Groot-Bijgaarden: 17e-eeuws kasteel in zand- en baksteenstijl, met stenen brug Het Pampoelhuis: gebouwd met het materiaal van het afgebroken Pampoelhuis van Ganshoren Het Sint-Wivinaklooster: in de 12e eeuw gesticht door de later heilig verklaarde Wivina van Bijgaarden De Sint-Egidiuskerk: 18e-eeuwse kerk in classicistische stijl, met 16e-eeuwse toren De Heilige Familiekerk De Sint-Dominicus Saviokerk De Sint-Wivinakapel Het Signaal van Zellik: ontwerp van Jacques Moeschal
Galerij
Natuur en landschap Groot-Bijgaarden is sterk verstedelijkt. Het is vastgebouwd aan de Brusselse agglomeratie en wordt doorsneden door autowegen en een spoorlijn. De hoogte bedraagt 35-82 meter. Door Groot-Bijgaarden stroomt de Steenvoordbeek welke ook door de natuurgebieden Wolfsputten en Vallenbos vloeit.
Demografische ontwikkeling
Groot-Bijgaarden was een zelfstandige gemeente tot aan de gemeentelijke herindeling van 1977.
Bronnen:NIS, Opm:1831 tot en met 1970=volkstellingen; 1976 = inwoneraantal op 31 december
Taal De voertaal in Groot-Bijgaarden is het Nederlands. Daarnaast is er een minderheid Franstaligen woonachtig in de gemeente. Televisie In het kasteel van Groot-Bijgaarden vonden opnamen van de Nederlands/Vlaamse jeugdsoapserie Het Huis Anubis plaats.
Verenigingen Groot-Bijgaarden heeft twee chirogroepen en een scoutsgroep 'De Pelgrims', die jaarlijks op de eerste zaterdag van mei een grote barbecue organiseren.
Mobiliteit Openbaar vervoer Groot-Bijgaarden heeft een station aan spoorlijn 50 tussen Brussel, Aalst en Gent, die door de gemeente loopt. Ze is ook aangesloten op het netwerk van de MIVB via tramlijn 19 en er passeren verschillende bussen van De Lijn: 129: Dilbeek Zuurweide - Brussel-Noord 136: Alsemberg - Brussel-Noord 355: Liedekerke - Ternat - Brussel-Noord 571: Dilbeek - Sint-Pieters-Leeuw - Halle (Schoolbus) 810: Jette - Dilbeek - Ruisbroek - Halle 820: Zaventem - Dilbeek. Wegennet De gemeente heeft nationaal een zekere naamsbekendheid gekregen door de aanwezigheid van het zogenaamde knooppunt Groot-Bijgaarden. Dit is het aanknopingspunt van de E40 aan de Brusselse Ring (R0), waar zich regelmatig verkeersproblemen voordoen. Economie In de industriezone Gosset is onder andere het mediabedrijf Vlaams Mediahuis gevestigd. De hoofdzetel van Puratos is gevestigd in Groot-Bijgaarden.
Folklore De Sint-Wivinaprocessie wordt gehouden op de even jaren ter ere van Wivina van Bijgaarden
Onderwijs Basisonderwijs Basisschool Groot-Bijgaarden Wivinaschool (vroeger Broederschool) Secundair onderwijs Don Bosco Groot-Bijgaarden (vroeger het Maria Mazzarello Instituut) Sport Handbalploeg GBSK Basketbalploeg B.C. Groot-Bijgaarden (BCGB) Volleybalploeg V.C. Groot-Bijgaarden (VCGB)
Het dorp had ook een voetbalclub, VC Groot-Bijgaarden, die in 2013 fuseerde met Dilbeek Sport, om zo VC Groot Dilbeek te vormen
Bekende inwoners Laurent-Benoît Dewez Raymond Pelgrims de Bigard Paul Ricour
Nabijgelegen kernen Dilbeek, Sint-Agatha-Berchem, Zellik, Sint-Ulriks-Kapelle, Sint-Martens-Bodegem, Itterbeek
Bibliografie
Nicolas Huyghebaert, “De abdij van Sint-Jansberg te Ieper en de monialen van Groot-Bijgaarden in de XVIIe eeuw”, Handelingen van het Genootschap voor Geschiedenis vol 90(1-2).
Categorie:Plaats in Vlaams-Brabant Categorie:Dilbeek