Adrianus (Adriaan) Roland Holst (Amsterdam, 23 mei 1888 – Bergen (Noord-Holland), 5 augustus 1976) was een Nederlands dichter. Zijn oeuvre wordt gekenmerkt door een eigen, plechtige stijl en rijke symboliek. Naar hem zijn vernoemd: het A. Roland Holstfonds, het A. Roland Holsthuis, de A. Roland Holst-penning, de A. Roland Holstlezing en het A. Roland Holst College.
Familie thumb|Adriaan Roland Holst (1904) Zijn vader was een broer van de beeldend kunstenaar Richard Roland Holst die gehuwd was met Henriette Roland Holst-van der Schalk, dichteres, schrijfster en socialiste. Zij was dus de tante van Adriaan Roland Holst. Adriaan werd door vrienden en familie 'Jany' genoemd. De drie – Adriaan, Richard en Henriette – hebben hun hele leven veel contact gehad.Dat blijkt bijvoorbeeld uit: A. Roland Holst: Briefwisseling met Richard en Henriette Roland Holst. De Arbeiderspers, Amsterdam 1990. A. Roland Holst: In den verleden tijd, herinneringen aan Lodewijk van Deyssel e.a.. Boelen, Amsterdam 1975.Hierin bijvoorbeeld p. 22-24, 37-39 (waar hij tante Henriette Roland Holst aanduidt als de dichteres), 40-44. H. Roland Holst - van der Schalk : Het vuur brandde voort. Levensherinneringen. Nijgh & Van Ditmar 1949, derde en vierde, uit nalatenschap van de auteur verbeterde druk: De Arbeiderspers, Amsterdam 1979.Hierin p. 77, 115, 208. E. Etty: Liefde is heel het leven niet, Henriette Roland Holst 1869-1952. Balans, Amsterdam 1996. Annie Roland Holst-de Meester (1893-1987) was de echtgenote van zijn broer Marius (1889-1960).
Biografie thumb|Roland Holst (rechtsboven) op het schilderij Maaltijd der vrienden (1935) van Charley Toorop Roland Holst groeide op in het Gooi. Hij bezocht in Hilversum de Gemeentelijke HBS (deze school is nu naar hem vernoemd en heet het A. Roland Holst College) en studeerde van 1908-1911 Keltische Letteren aan de Universiteit van Oxford. Al op twintigjarige leeftijd wist hij gedichten te plaatsen in het literaire tijdschrift De XXste Eeuw. In 1911 verscheen zijn debuut in boekvorm, de bundel Verzen. In zijn volgende bundels De belijdenis van de stilte en Voorbij de wegen is zijn eigen stem al tot volle wasdom gekomen. De gedragen verzen getuigen van een romantisch verlangen, van mythologie en van verheven eenzaamheid. Deirdre en de zonen van Usnach (1920), dat verscheen in de bibliofiele serie Palladium, is een poëtisch verhaal in een Keltische wereld.
In 1918 ging Roland Holst in Bergen wonen. Zijn voormalig woonhuis (A. Roland Holsthuis) wordt tegenwoordig bij toerbeurt bewoond door verschillende schrijvers en dichters. Hij had verschillende literaire vrienden, zoals Menno ter Braak, J.C. Bloem, E. du Perron, J. Slauerhoff, Herman GorterA. Roland Holst: 'In memoriam Herman Gorter' (sept. 1927). Gearchiveerd op 9 augustus 2020., M. Vasalis en Victor van Vriesland. Toen hij tijdens de Tweede Wereldoorlog gesommeerd werd zich aan te melden bij de Kultuurkamer, schreef hij de Duitse autoriteiten "dat Uw afkeuring van mijn lidmaatschap door mij op hoogen prijs zal worden gesteld". Daarop moest hij onderduiken.
Verder had hij contact met de schilder Carel Willink, die in 1948 in opdracht van het ministerie van onderwijs kunsten en wetenschappen een portret van hem schilderde.
Uit het archief met nominaties voor de Nobelprijs voor de Literatuur bij de Zweedse Academie blijkt dat Roland Holst in 1955 en 1961 genomineerd is geweest voor de Nobelprijs.Archief 1955 en archief 1961 met nominaties voor de Nobelprijs voor de Literatuur bij de Zweedse Academie. Gearchiveerd op 27 september 2020.
Hij overleed in zijn bejaardenhuis te Bergen (Noord-Holland) in 1976 aan de complicaties van een val uit bed.* Artikel in Argus, 21 maart 2017, 1e jg, nr 2. blz.13
Nationaal Monument thumb|Gedicht van Roland Holst op het Nationaal Monument op de Dam in Amsterdam Roland Holst werd in diverse opzichten gezien als een monumentaal dichter. Op het beeld ‘’De stedemaagd’’ in Alkmaar (1950) staat een kort gedicht van hem. Op de binnenkant van de gedenkmuur van het Nationaal Monument op de Dam (onthuld in 1956) is een gedicht van Roland Holst aangebracht, in een belettering ontworpen door Jan van Krimpen: <blockquote>"Nimmer, van erts tot arend, was enig schepsel vrij onder de zon, noch de zon zelve, noch de gesternten. Maar geest brak wet en stelde op de geslagen bres de mens. Uit die eersteling daalden de ontelbaren. [...]"</p></blockquote>
Beeld Mari Andriessen, als beeldhouwer onder andere bekend van het beeld De Dokwerker in Amsterdam, lid van de tweede generatie van 'De Groep', heeft het beeld gemaakt van Roland Holst dat op de hoek van de Hoflaan bij de Ruïnekerk in Bergen staat. Het werd tot zijn huidige formaat vergroot door Theo Mulder, leerling en vriend van Mari Andriessen.
Varia Op 19 november 2009, naar aanleiding van de eventuele ambtswisseling van premier Herman Van Rompuy weerklonken de volgende versregels uit "De Ploeger" in het Belgisch parlement: Ik vraag geen oogst; ik heb geen schuren, ik sta in uwen dienst zonder bezit. Maar ik ben rijk in dit:de Belgische premier sprak Maar ik ben fier dat ik de ploeg van uw woord mag besturen Ik zal de halmen niet meer zien noch binden ooit de volle schoven, maar doe mij in den oogst geloven waarvoor ik dien…
Bibliografie 1911 - Verzen (Digitale versie) 1913 - De belijdenis van de stilte (Digitale versie) 1919 - Over den dichter Leopold (Digitale versie) 1920 - Deirdre en de zonen van Usnach (Digitale versie) 1920 - Voorbij de wegen (Digitale versie) 1925 - De afspraak (Digitale versie) 1925 - De wilde kim (Digitale versie) 1926 - Ex tenebris mundi: gedichten (Digitale versie) 1928 - Het Elysisch verlangen. Een beschouwing; gevolgd door een Iersche sage: De zeetocht van Bran, zoon van Febal (Digitale versie) 1928 - Shelley. (Een afscheid). Geschreven naar aanleiding van de 100ste verjaring van zijn sterfdag (1792-1822) (Digitale versie) 1929 - De stervende 1932 - Tusschen vuur en maan. uitgave: Halcyon Pers 1933 - tweede druk: A.A.M. Stols, Maastricht (Digitale versie) 1936 - De pooltocht der verbeelding (Digitale versie) 1936 - Voorteekens 1937 - Een winter aan zee (Digitale versie) 1938 - Uit zelfbehoud (Digitale versie) 1940 - In memoriam Charles Edgar du Perron en Menno ter Braak. Obierunt idibus V MCMXL (Digitale versie) 1940 - Onderweg (Digitale versie) 1941 - Weer een dag, met tekening van Gisèle van Waterschoot van der Gracht, Orpheus-serie nr. 12 1943 - Voor West-Europa 1939 (= 1944) - Selected poems of W.B. Yeats. (Selected by A. Roland Holst) (Digitale versie) 1945 - Een winterdageraad 1945 - Eigen achtergronden. Inleiding tot een voordracht uit eigen werk (Digitale versie) 1944 - Twee brieven (Digitale versie) 1945 - Een winterdageraad (Digitale versie) 1946 - In memoriam Herman Gorter 1946 - Sirenische kunst 1947 - De twee planeten 1947 - Tegen de wereld 1948 - In ballingschap 1948 - Verzamelde werken. 4 delen 1948 - Verzamelde gedichten. 1: Verzen; De belijdenis van de stilte; Voorbij de wegen. 2: De wilde kim; Een winter aan zee; Onderweg; Tegen de wereld; In ballingschap 1948 - Verzameld proza III. Verzameld proza. Deel 1. Deirdre en de zonen van Usnach. Het Elysisch verlangen. Tusschen vuur en maan. De afspraak. Voorteekens (Digitale versie) IV Verzameld proza. Deel 2. Over den dichter Leopold. In memoriam Herman Gorter. Shelley - een afscheid. Uit zelfbehoud. Eigen achtergronden. Van erts tot arend en andere essays (Digitale versie) 1948 - Van erts tot arend 1950 - Swordplay wordplay 1951 - De dood van Cuchulainn van Murhevna 1951 - Woest en moe. In- en uitvallen naar aanleiding van een oude versregel. Tekst van een lezing, gehouden voor de Civitas Academica te Amsterdam en voor de Litteraire Faculteit te Utrecht 1957 - Bezielde dorpen 1958 - In gevaar 1960 - Omtrent de grens 1962 - Onder koude wolken 1963 - Onderhuids 1966 - Aan prinses Beatrix 1967 - Kort 1967 - Uitersten 1968 - Vuur in sneeuw 1970 - Met losse teugel 1971 - Verzamelde gedichten 1974 - Over Arthur van Schendel 1975 - In den verleden tijd 1976 - Voorlopig 1977 - Roland Holst, ten afscheid 1986 - Hij bestond op zichzelf (Hij bestond op zichzelf: A Roland Holst over Arthur van Schendel) 1990 - Briefwisseling met R. N. Roland Holst en H. Roland Holst-van der Schalk. Amsterdam, De Arbeiderspers 2000 - Trouw in ontrouw. Liefdesgedichten
Vertalingen 1914 - Koning Lear. Treurspel in vijf bedrijven van William Shakespeare 1941 - De gravin Catelene. Vert. van: The Countess Kathleen and Various Legends and Lyrics van William Butler Yeats, 1892 (Digitale versie) 1955 - Verzen. Vert. van: Poems van William Butler Yeats, 1895 (Digitale versie)
Prijzen 1927 - Prijs van Amsterdam voor De wilde kim 1938 - D.A. Thiemeprijs voor Een winter aan zee 1945 - Verzetsprijs voor letterkundigen voor Helena's inkeer 1948 - Constantijn Huygens-prijs voor zijn gehele oeuvre 1955 - P.C. Hooft-prijs voor Late telgen 1959 - Prijs der Nederlandse Letteren voor zijn gehele oeuvre 1961 - Poëzieprijs van de gemeente Amsterdam voor Omtrent de grens 1964 - Poëzieprijs van de gemeente Amsterdam voor Onderhuids
Literatuur 1941 - Anton van Duinkerken. Ascese der schoonheid. Een commentaar op de poëzie van A. Roland-Holst (Digitale versie) 1942 - A. Bornkamp. Bibliografie van de werken van A. Roland Holst. Clandestiene uitgave in eigen beheer (Digitale versie) 1948 - G.H. 's-Gravesande. Over A. Roland Holst. Bij de uitgave van zijn verzamelde werken 1948 - Henriëtte Roland Holst-van der Schalk, M. Nijhoff, Jan Engelman, Jo de Wit, Victor E. van Vriesland, M. Vasalis en voorzien van een bibliografie. Over den dichter A. Roland Holst (Digitale versie) 1951 - W.H. Stenfert Kroese. De mythe van A. Roland Holst 1958 - Onder red. van Bert Bakker, W.Gs. Hellinga, Ed. Hoornik en Bert Voeten. A. Roland Holst zeventig jaar. Eerder verschenen in het mei/juni-nummer 1958 van de tijdschriften: "De Gids" en "Maatstaf" 2000 - Jan van der Vegt., A. Roland Holst. Biografie. Baarn, De Prom
Externe links
H.A. Wage, 'Roland Holst, Adrianus (1888-1976)', in: Biografisch Woordenboek van Nederland 2 (1985).
Categorie:Nederlands schrijver Categorie:Nederlands dichter Categorie:Lid KunstenaarsCentrumBergen