De Grootloge van België (G.L.B., Frans: Grande Loge de Belgique) is een Belgische obediëntie (koepelorganisatie van vrijmetselaarsloges) die uitsluitend toegankelijk is voor mannen. Anno 2026 kent de Grootloge 70 loges met in totaal ca. 4.000 leden.
De Grootloge van België behoort tot de zogenaamde liberale of adogmatische strekking binnen de vrijmetselarij. Dat betekent dat zij elk dogma of verplicht geloof in een opperwezen afwijst. Het staat de leden vrij te geloven of niet, de gewetensvrijheid van de leden gaat echter boven alles. De obediëntie staat daarbij een absolute scheiding van kerk en staat voor.
Alle loges van de Grootloge van België openen en sluiten hun zittingen onder de bescherming van de Opperbouwmeester van het Heelal en de bijbel is steeds in hun werkplaatsen aanwezig. De obediëntie heeft bij de oprichting in 1959 voor het gebruik van deze symbolen gekozen, echter onder de uitdrukkelijke voorwaarde van de vrije interpretatie ervan, zodat een theïstisch godsdienstige betekenis werd afgewezen. Daardoor kenmerkt de rituele werkzaamheid van de loges aangesloten bij de Grootloge van België zich door pluralisme gekoppeld aan de spiritualiteit in de meest brede zin: vrij onderzoek, open dialoog, redelijkheid, geestelijke verrijking en zelfontwikkeling, en sociale betrokkenheid in ethische (echter niet in politieke) zin zijn hier de kenmerken van.
De hoofdzetel van de obediëntie is aan het Simonisplein te Brussel, waar zich ook een tempelcomplex bevindt.
Riten en graden miniatuur|Vervolgpaden liberale Belgische vrijmetselarij|260x260px De Grootloge van België werkt in de drie symbolische basisgraden van leerling, gezel en meester volgens de Belgische Moderne Ritus, een variant van de Franse Ritus met talrijke ontleningen aan de Aloude en Aangenomen Schotse Ritus.
Een vervolgpad voor meester vrijmetselaars in de Grootloge van België wordt gevormd door de hogere graden van de Aloude en Aangenomen Schotse Ritus, welke verleend worden binnen de Belgische Opperraad van de Aloude en Aangenomen Schotse Ritus.
Structuur De Grootloge van België is een vereniging zonder winstoogmerk. Ook aanverwante initiatieven en organisaties, evenals de meeste afzonderlijke loges hebben het statuut van een rechtspersoon.
De Grootloge is een federatieve obediëntie van vrijmetselaarsloges wiens lidmaatschap exclusief voor mannelijke vrijmetselaars is. Het staat de individuele loges echter vrij gemeenschappelijke zittingen te organiseren met bevriende gemengde loges of vrouwenloges.
Loges
Actieve loges Anno 2026 telt de Grootloge van België 70 actieve loges. Nr.NaamZetelOprichtingVoertaal2La Constance stichtende loge Grootloge van België Leuven1782Frans3Le Septentrion Gent1811Frans4La Liberté Gent1865Frans5Marnix van Sint Aldegonde Antwerpen1889Nederlands6De Zwijger (G.L.B.) afsplitsing van de gelijknamige loge van het Grootoosten van BelgiëGent1935Nederlands7Simon Stevin overgekomen vanuit het Grootoosten van BelgiëOostende1937Nederlands8Tradition et Solidarité Brussel1958 (1772)Frans9La Concorde Universelle afsplitsing van Les Amis du Commerce et la Persévérance Réunis (G.O.B.) Antwerpen1959 (1775)Frans10L'Espérance opgericht vanuit het Grootoosten van BelgiëCharleroi1959Frans11Concorde et Tolérance Kortrijk1960Nederlands13ErasmusBrussel1962Nederlands14La Tolérance Hasselt1963Nederlands15Les Disciples de Pythagore opgericht vanuit de Grande Loge Belge de Memphis-MisraïmBrussel1932Frans16La Parfaite Intélligence et l'Etoile Réunis nº 2 Brussel1966Frans17L'Heureuse Rencontre Brussel1966Frans18La Parfaite Amitië (G.L.B.) Brussel1966 (1772)Frans19La Chaîne UniverselleLuik1966Frans20Pieter de ZuttereGent1966Nederlands21La Parfaite UnionNamen1966Frans22La Belle AllianceWaterloo1967Frans28Tradition et Fidelité Luik1970Frans30L'EquitéBrussel1972 (1743)Frans32De Gulden Passer (G.L.B.) een deel van de loge is in 2023 afgesplitst naar Lithos Confederatie van LogesAntwerpen1972Nederlands33La Ligne Equitable Bergen1972 (1785)Frans36Les Frères RéunisMarche-en Famenne1977Frans37Marquis de Gages (G.L.B.)WaterlooFrans38LabyrintGent1977Nederlands39La Persévérance Luik1977Frans40MithrasGent1977Nederlands41Catena FraternitatisBrussel1977Nederlands, Frans43Isis und Osiris im DreiländereckEupen1978Duits44Amour & Concorde Luik1981Frans45Andreas VesaliusLeuven1986Nederlands46St. Jean la Lumière Brussel1986Frans47OsirisGent1988Nederlands48Saint Michel opgericht vanuit de Grande Loge Traditionelle et Symbolique OperaBrussel1982Frans49UlenspiegelBrugge1989Nederlands50TrigonumAntwerpen1988Nederlands51ThélèmeLuik1989Frans52Le Cèdre Waterloo1990Frans54La Fraternité Brussel1994Frans55Arc-en-CielBrussel1994Frans56Saint Jacques Villers-la-Ville1995Frans57Tradition et Tolérance opgericht vanuit de Reguliere Grootloge van BelgiëBrussel1995Frans58AcaciaLuik1996Frans59Christoffel PlantijnMechelen1996Nederlands60Le Dodécaèdre Bergen1996Frans61Allos EgoBrussel1996Frans62OntmoetingKortrijk1997Nederlands63L'Ane d'Or Brussel1997Frans64Aurora Libramont-Chevigny1997Frans65L'Age d'OrBrussel1997Frans66La Lumiere d'OrBrusselFrans67Hart en RedeHasseltNederlands68Le Phénix LuikFrans69L'OlivierBrusselFrans70SisyphosGentNederlands73AlkemiALuikFrans74SpeluncaBrusselFrans75UnanimitéDoornikFrans76La Paix et La Candeur BrusselFrans77Fraternité Saint Roch Fontaine-ValmontFrans78Prima LuceSaint HubertFrans79Michel de MontaigneGentNederlands80PhoebusGenepiënFrans81La Quadrature du Cercle LuikFrans82OuroborosAarlenFrans83Magna CartaBrusselNederlands84Saint Charles de la Parfaite Harmonie BouillonFrans85La Pierre d'Éveil BrusselFrans Loge nr. 63 L'Ane d'Or is de onderzoeksloge van de Grootloge van België. De loge is opgericht samen met de Belgische federatie Le Droit Humain en het Grootoosten van België, de leden van de loge verrichten studies naar de geschiedenis, gebruiken, beginselen en riten van de vrijmetselarij. De naam betekent De Gouden Ezel, een verwijzing naar het beroemde boek van de Romeinse schrijver Apuleius (125 - 170).
Inactieve werkplaatsen In de loop der tijd zijn een aantal loges uit de orde getreden, een sluimerend bestaan gaan leiden of opgeheven. Onderstaand een overzicht. Nr.NaamZetelOprichtingOpheffing/ UittredingOpmerking1 La Parfaite Intelligence et l'Étoile Réunies stichtende loge Grootloge van BelgiëLuik17751970overgegaan naar het Grootoosten van België23L'UnionBrussel19621979stichtende loge R.G.L.B.24Les Disciples de SalomonLeuven1968 (1802)1979stichtende loge R.G.L.B.25King Leopold IBergen19681979stichtende loge R.G.L.B.26Chevalier RamsayBrussel19641979stichtende loge R.G.L.B.27L'Avenir et l'EspéranceCharleroi19721979stichtende loge R.G.L.B.29De WijngaerdenranckAarschot19731979stichtende loge R.G.L.B.31Les Trois AnneauxBrussel19751979stichtende loge R.G.L.B.34Le Marquis de GagesWaterloo19771979stichtende loge R.G.L.B.35Les Trois BriquesWaterloo19791979stichtende loge R.G.L.B.42HermèsBrussel19801980overgegaan naar het Grootoosten van België53Charles de LorraineBrussel199271Racines et Lumiere200772In Candore2007
Geschiedenis
miniatuur|200x200px|Tempel loge Le Septentrion, Gent In 1872 schrapte het Grootoosten van België - onder invloed van de oprukkende vrijzinnigheid - elke verwijzing naar de Opperbouwmeester van het Heelal uit haar werkwijze. Niet veel later werd de aanwezigheid van de Bijbel uit de loges gebannen. Op het einde van de 19e eeuw verloor het Grootoosten daardoor definitief zijn erkenning als reguliere obediëntie.
In de jaren na de Eerste Wereldoorlog gingen enkele loges van het Grootoosten van België echter de aanwezigheid van de Bijbel en de aanroeping van de Opperbouwmeester van het heelal opnieuw toepassen binnen hun werkwijze. Het ging om een formele invoering van deze begrippen, met louter symbolische waarde. Halverwege de jaren '50 had een derde van de loges dit voorbeeld nagevolgd. Binnen het Grootoosten werd hierover volop gediscussieerd, maar er werd geen compromis gevonden.
Uiteindelijk besloten als gevolg hiervan een aantal loges zich af te splitsen van het Grootoosten van België. Op 4 december 1959 ontving het Grootoosten bij aangetekend schrijven het ontslag van vijf loges: La Parfaite Intelligence et l’Etoile Réunies uit Luik, La Constance uit Leuven, Marnix van Sint-Aldegonde uit Antwerpen, Tradition et Solidarité uit Brussel en Septentrion uit Gent.
Twee dagen later werd in Luik de Grootloge van België opgericht met als doel opnieuw een internationale erkenning als reguliere vrijmetselaarsobediëntie verkrijgen. Weldra sloten zich meer loges aan waarvan sommige, zoals De Zwijger uit Gent en Les Amis du Commerce et la Persévérance Réunis uit Antwerpen, zich in twee groepen splitsten. De ene helft bleef bij het Grootoosten van België en de andere helft ging over naar de Grootloge van België. Van de 5.000 leden die het Grootoosten van België op dat moment telde stapten er 1.100 over naar de Grootloge.
De Antwerpse normaalschooldirecteur en biograaf van Willem Elsschot, Frans Smits (1891-1968), werd tot eerste grootmeester verkozen.De eerste erkenning gebeurde door de Opperraad voor België van de Aloude en Aangenomen Schotse Ritus in 1960. De United Grand Lodge of England erkende in 1964 de Grootloge van België als regulier.
In de jaren die hierop volgden ontstonden er echter opnieuw problemen met het principe van de Opperbouwmeester van het Heelal. Er kwam kritiek uit het buitenland dat door de Grootloge van België enkel lippendienst aan deze beginselen werd gedaan en bij herhaalde navraag door Angelsaksische obediënties - waaronder de Grand Lodge of New York - bleek dit ook daadwerkelijk het geval. In 1979 verbrak de United Grand Lodge of England ten gevolge hiervan haar banden met de Grootloge, hierin snel gevolgd door vele andere obediënties.
Direct hierna scheurden een negental loges zich van de Grootloge van België af een vormden op 15 juni 1979 de Reguliere Grootloge van België in een nieuwe poging om internationaal als reguliere obediëntie te worden erkend. Ook de Opperraad voor België van de Aloude en Aangenomen Schotse Ritus trok haar erkenning in, wat uiteindelijk leidde tot de vorming van een nieuwe obediëntie voor de hogere graden van de Schotse Ritus, de Belgische Opperraad van de Aloude en Aangenomen Schotse Ritus.
Grootmeesters Een overzicht van de grootmeesters van de Grootloge van België tot de jaren '80 van de twintigste eeuw. PeriodeNaam1959-1962Frans Smits1962-1965Adelin Closset1965-1968Julien Van Driessche1968-1971Charles Wagemans1971-1973Clement Ceuppens1973-1976André Van Der Stricht1976-1979Edwin Commins1979-1979Herman Buskens De hoogleraar en bestuurder Rik Van Aerschot (1928 - 2012) was een van de latere grootmeesters van de Grootloge van België.
Nationaal en internationaal De ondertekening in 1989 van een gemeenschappelijke verklaring door het Grootoosten van België, de Grootloge van België, de Vrouwengrootloge van België en de Belgische federatie van Le Droit Humain, was een expliciete erkenning van de goede relaties tussen de verschillende obediënties van adogmatische of liberale strekking in België. Inmiddels zijn er ook goede betrekkingen met Lithos Confederatie van Loges. De loges van deze vijf obediënties komen veelal bijeen in dezelfde gebouwen. Geen van hen heeft formele relaties met de Reguliere Grootloge van België.
Van 2011 tot 2020 was de Grootloge van België lid van de internationale vrijmetselaarsorganisatie Centre de Liaison et d'Information des Puissances maçonniques Signataires de l'Appel de Strasbourg (C.L.I.P.S.A.S.). In het verleden maakte zij ook deel uit van de vrijmetselaarskoepel Secrétariat International Maçonnique des Puissances Adogmatiques (S.I.M.P.A.), welke echter vanaf 2010 geleidelijk aan ophield te bestaan. Anno 2026 is de Grootloge lid van de Alliance Maçonnique Européenne (A.M.E.).
Zie ook Vrijmetselarij in België Aloude en Aangenomen Schotse Ritus in België
Externe links Grootloge van België Loge de Gulden Passer G.L.B.
Categorie:Belgische obediëntie