alt=Lourdesgrot te Uikhoven|miniatuur|De Lourdesgrot te Uikhoven miniatuur|bron van Lourdes, Poelk. thumb|de Lourdesgrot boven een garage, Mechelen Liersesteenweg 143.
Een Lourdesgrot of Mariagrot is een artistieke replica van de Grot van Massabielle nabij Lourdes, de locatie waar volgens de katholieke traditie Maria op 11 februari 1858 verscheen aan Bernadette Soubirous. Naar aanleiding van de groeiende volksdevotie tot Onze-Lieve-Vrouw van Lourdes werden in talrijke landen vergelijkbare grotten opgericht als plaatsen van verering.
Devotie Tegen het einde van de negentiende eeuw kende de devotie tot Onze-Lieve-Vrouw van Lourdes een sterke bloeiperiode, mede gestimuleerd door berichten over wonderbare genezingen. Om tegemoet te komen aan de groeiende vraag van gelovigen werden op verschillende plaatsen regionale heiligdommen opgericht. Deze boden de gelovigen de mogelijkheid om de Lourdesverering in een lokale en openlucht te beleven, zonder de lange bedevaart naar het oorspronkelijke heiligdom in Lourdes te hoeven ondernemen. Sinds de officiële opname van de herdenking van de Lourdesverschijningen op 11 februari in de liturgische kalender in 1907, stimuleerde het Vaticaan doelbewust de verspreiding van de Lourdesdevotie. Een illustratie hiervan is de aanleg van een replica van de Lourdesgrot in de Vaticaanse Tuinen, die de institutionele verankering van deze Mariacultus binnen de Rooms-Katholieke Kerk onderstreept. Deze pauselijke replica van de grot van Massabielle werd gebouwd tussen 1902 en 1905. Het initiatief ging uit van paus Leo XIII (1878–1903), die een getrouwe nabootsing van de beroemde bedevaartsgrot in het Vaticaan wilde oprichten. De grot werd op 1 juni 1902 door bisschop François-Xavier Schoepfer van Tarbes en Lourdes aan de paus aangeboden. Het ontwerp was van de hand van Costantino Sneider, architect van de Apostolische Paleizen. Na de voltooiing werd de grot op 28 maart 1905 plechtig ingewijd door paus Pius X.
Typologie De Lourdesgrot kan worden opgevat als een artistieke en ruimtelijke reconstructie op verkleinde schaal van de verschijningen van Onze-Lieve-Vrouw van de Rozenkrans aan de heilige Bernadette in Lourdes. Bij het ontwerp baseerden de meeste kunstenaars zich op bestaande iconografische voorstellingen van de grot van Massabielle in Lourdes. De concrete vormgeving van deze replica’s werd mede bepaald door de ruimtelijke en materiële randvoorwaarden van de locatie die door de opdrachtgever ter beschikking werd gesteld. Daarbij dienden de ontwerpers rekening te houden met de aanzienlijke geografische verschillen tussen het Vlaamse landschap en het bergachtige milieu van de Pyreneeën, waar de oorspronkelijke grot van Massabielle is gesitueerd.
In de grot kan een altaar zijn aangebracht, en een kleine fontein die drinkwater geeft voor de bedevaarders. Grotere grotten zijn zeer geschikt wordt voor het celebreren van liturgische plechtigheden in openlucht. Schuin boven de grot, rechts vanuit het perspectief van de toeschouwer, bevindt zich doorgaans een nis met een wit Mariabeeld, gekenmerkt door een blauwe sjerp en een rozenkrans. Deze elementen sluiten aan bij de klassieke iconografie van Onze-Lieve-Vrouw van Lourdes. Voor de grot staat veelal een beeld van de knielende Bernadette Soubirous, afgebeeld in gebed en met de blik omhoog gericht naar de verschijnende Maria. Deze compositie verbeeldt het moment van de verschijning bij de bron en vormt een centraal element van de Lourdesdevotie.
België In België zijn de bewaarde lourdesgrotten uit blauwe hardsteen, kunststenen en cement gemaakt door rocailleurs, ze worden beschouwd als religieus erfgoed. In 1860 werd er een eerste exemplaar gebouwd in Houthulst.
In deze context werden talrijke Lourdesgrotten opgericht. De grotere constructies werden vaak gerealiseerd door gespecialiseerde bouwfirma’s, met financiële en organisatorische steun van kerkelijke instellingen die hiervoor aanzienlijke middelen vrijmaakten. Hierbij waren onder meer ondernemingen zoals de bekende Entreprises Blaton-Aubert betrokken. Daarnaast ontstonden op lokaal niveau kleinere grotten, die door gelovigen op creatieve wijze werden ontworpen en opgebouwd met gebruik van beschikbare materialen en vrijwillige inzet.
Het uitbreken van de Eerste Wereldoorlog leidde tot een heropleving van de katholieke devotiepraktijken. In het bijzonder werd het bidden van de rozenkrans sterk aangemoedigd als vorm van spirituele steun voor de vele soldaten die aan het front waren ingezet. Ook in Jette kreeg deze devotionele impuls gestalte: tijdens de Eerste Wereldoorlog werd er een Lourdesgrot opgericht, die diende als gebedsplaats waar gelovigen konden bidden voor de bescherming en het welzijn van de militairen.
Ze ligt in een parkje naast de Onze-Lieve-Vrouw van Lourdeskerk en werd op 15 augustus 1915 ingewijd door kardinaal Mercier voor 20.000 gelovigen.Onze-Lieve-Vrouw van Lourdesgrot. Gearchiveerd op 31 oktober 2022.
Verder zijn onder andere in Anderlecht, Ardooie, Bassenge (Bitsingen), Bornem (Branst), Bouwel, Brasschaat (Sint-Mariaburg), Edegem, Humbeek-Sas, Kalmthout (Nieuwmoer), Laakdal, Leest, Loppem, Lommel, Meersel-Dreef, Merksem, Mol, Oetingen, Oostakker, Oostmalle, Ramsdonk (Kapelle-op-den-Bos), Ranst, Ravels, Rijkevorsel, Sint-Pieters-Woluwe, Steenokkerzeel (Perk), Tielt-Winge, Tongeren (Riksingen), Turnhout, Varsenare, Westvleteren, Proven, Westmeerbeek, Wommersom en Zutendaal Lourdesgrotten te vinden.
Nederland Lourdesgrotten in Nederland met een artikel op Wikipedia:
Amsterdam, Baexem, Banholt, Bemelen, Bredevoort, Bunde, Brunssum, Cadier en Keer (bij Missiehuis en bij Pater Kustersweg), Driebergen-Rijsenburg, Eijsden, Eys, Herkenrade, Holset, Hunsel, Koningsbosch, Heerlen, Mariadorp, Meerssen, Luttenberg, Mariahout, Nijmegen, Ommel, Scheveningen, Schoonhoven, Simpelveld, Sint Nicolaasga, Maastricht, Slenaken, Susteren, Valkenburg, Wijnandsrade, Zwaag.
Externe links Onvolledige inventarisatie van alle Belgische Lourdesgrotten Poging tot inventarisatie van alle Nederlandse Lourdesgrotten Interactieve wereldkaart met Lourdesgrotten en Maria bedevaarts-oorden.
Categorie:Mariabedevaart