Johann Baptist Strauss jr. of ook wel Johann Strauss II was een Oostenrijks violist en componist van vele walsen en operettes. Hij is onder andere bekend van de wals An der schönen blauen Donau en de operette Die Fledermaus.
Levensloop Zijn vader, de componist Johann Strauss sr. (met als beroemdste werk de Radetzkymars), wilde niet dat hij musicus zou worden. Hij studeerde als kind stiekem viool, onder anderen bij de grootste 'rivaal' van zijn vader, Joseph Lanner. Hij heeft ook les gevolgd bij de Weense professor in compositieleer Joseph Drechsler, die bekend is geworden door zijn theaterlied Brüderlein fein. Johann Strauss jr. kon zich pas echt gaan toeleggen op een carrière als componist, toen Johann sr. in 1842 de familie verliet.
Johann jr. (door zijn familie doorgaans "Schani" genoemd) kwam uit een muzikale familie. Zijn vader Johann Strauss sr. en broers Josef en Eduard waren eveneens componisten, maar Johann jr. is met afstand de bekendste. Dit wekte een niet geringe jaloezie op bij zijn beide broers, met name bij Eduard. Maar objectief muzikaal gezien stak "Schani" met kop en schouders boven het niveau van zijn broers uit. De composities van Josef en Eduard zijn weliswaar verdienstelijk te noemen, maar missen de geniale en verrassende wendingen van de composities van Johann jr.
Gedurende zijn leven was hij al bekend als de walskoning en de populariteit van de Weense wals is voor een belangrijk deel aan hem te danken. De Weense wals werd in de tijd waarin Johann Strauss jr. leefde voornamelijk in danszalen gespeeld. Het is uitsluitend aan Johann Strauss jr. te danken dat de Weense wals van het niveau van de danszaal naar het concertpodium getild werd.
Hij streefde zijn vader als componist snel voorbij en beleefde successen op tournees door Oostenrijk, Polen, Duitsland, Rusland, het Verenigd Koninkrijk, Frankrijk en Italië.
Hij werd gewaardeerd door prominente componisten uit zijn tijd, onder wie Johannes Brahms, een persoonlijke vriend.
Johann Strauss jr. stierf op 73-jarige leeftijd aan een longontsteking. In Wenen zijn er twee musea die aandacht aan zijn werk en leven besteden, namelijk het Museum der Johann Strauss Dynastie en de Johann Strauss Wohnung. Verder staat er in het Stadspark nog het Johann Strauss-monument.
Composities (onvolledig) Werken voor orkest
thumb|Beeld van Strauss in Wenen. Foto 2003.
Werken voor harmonieorkest An der Elbe, wals, op. 477Johann Strauss: An der Elbe, Walzer f. Harmoniemusik, op. 477 in de catalogus van de muziekuitgeverij Friedrich Hofmeister Leipzig, november 1898, pp. 518
Muziektheater Opera Voltooid in Titel Akten Première Libretto 1891 Ritter Pásmán, Op. 441 3 bedrijven 1 januari 1892, Wenen, Hofoper Ludwig Dóczi naar de ballade Pázmán lovag van János Arany
Ballet Voltooid in Titel Akten Première Libretto Choreografie 1899 Aschenbrödel (Assepoester) 3 bedrijven (alleen een fragment - première van de van Josef Bayer voltooide versie op 3 mei 1901, Berlijn, koninklijk operahuis Hermann Heinrich Regel Emil Graeb
Operettes Voltooid in Titel Akten Première Libretto 1868 Die lustigen Weiber von Wien niet uitgevoerd Joseph Braun 1871; 1e rev. 1875; 2e rev. 1877 Indigo und die vierzig Räuber; 1e rev.: La Reine Indigo; 2e rev.: Königin Indigo 3 bedrijven 10 februari 1871, Wenen, Theater an der Wien; 1e rev.: 1875, Parijs; 2e rev.: 1877, Wenen Maximilian Steiner 1873 Karneval in Rom 3 bedrijven 1 maart 1873, Wenen, Theater an der Wien Joseph Braun naar de komedie "Piccolino" van Victorien Sardou, Richard Genée 1874, rev. 1877 Die Fledermaus; rev. versie als: La Tzigane 3 bedrijven 4 april 1874, Wenen, Theater an der Wien; rev. versie: 1877, Parijs Richard Genée naar Karl Haffners bewerking van de Franse vaudeville Le Réveillon van Henri Meilhac en Ludovic Halévy 1875 Cagliostro in Wien 27 februari 1875, Wenen, Theater an der Wien F. Zell, Richard Genée 1876 Prinz Methusalem 3 januari 1877, Wenen, Carl-Theater Carl Treumann naar Victor Wilder en Delacour 1878 Blindekuh 3 bedrijven 18 december 1878, Wenen, Theater an der Wien naar het gelijknamige blijspel van Rudolf Kneisel 1880 Das Spitzentuch der Königin 3 bedrijven 1 oktober 1880, Wenen, Theater an der Wien Heinrich Bohrmann, Julius Rosen, O.F. Berg, Richard Genée 1881 Der lustige Krieg 3 bedrijven 25 november 1881, Wenen, Theater an der Wien F. Zell, Richard Genée naar het libretto van Mélesville tot de opera comique Les Dames-capitaines van Henri Reber 1883 Eine Nacht in Venedig 3 bedrijven 3 oktober 1883, Berlijn, Friedrich Wilhelmstädtisches Theater F. Zell, Richard Genée naar het libretto van Eugène Cormon en Michel Carré tot de opera comique Le Château trompette van François-Auguste Gevaert 1885 Der Zigeunerbaron 24 oktober 1885, Wenen, Theater an der Wien Ignaz Schnitzer, Mór Jókai naar de novelle Saffi van Mór Jókai 1887 Simplicius voorspel, 2 bedrijven 17 december 1887, Wenen, Theater an der Wien Victor Léon naar Der Abentheuerliche Simplicissimus Teutsch van Hans Jakob Christoffel von Grimmelshausen 1893 Fürstin Ninetta 3 bedrijven 10 januari 1893, Wenen, Theater an der Wien Hugo Wittmann, Julius Bauer 1894 Jabuka oder Das Apfelfest 3 bedrijven 12 oktober 1894, Wenen, Theater an der Wien Gustav Davis, Max Kalbeck 1895 Waldmeister 3 bedrijven 4 december 1895, Wenen, Theater an der Wien Gustav Davis 1897 Göttin der Vernunft 3 bedrijven 13 maart 1897, Wenen, Theater an der Wien Alfred Maria Willner, Bernhard Buchbinder
Externe link