De Republiek Moldavië (Roemeens: Republica Moldova) is een republiek in Oost-Europa, grotendeels gelegen tussen de rivieren Proet en Dnjestr (Nistru). Het land wordt in het westen begrensd door Roemenië en in het noorden, oosten en zuiden door Oekraïne. De hoofdstad is Chisinau (Roemeens: Chișinău; Russisch: Кишинёв, Kisjinjov). Moldavië behoorde tot 1991 tot de Sovjet-Unie.
Per hoofd van de bevolking heeft Moldavië het laagste inkomen van heel Europa en daarnaast heeft het de laagste 'Human Development Index' op het continent. Moldavië is ook het minst bezochte land in Europa door toeristen met slechts 174.000 jaarlijks geregistreerde bezoekers uit het buitenland (2019).
Moldavië is een parlementaire republiek met een president als staatshoofd en een premier als hoofd van de regering. Het is een lidstaat van de Verenigde Naties, de Raad van Europa, de Wereldhandelsorganisatie (WTO), de Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa (OVSE), de GUAM-organisatie voor democratie en economische ontwikkeling, het Gemenebest van Onafhankelijke Staten (CIS) en de Organisatie voor Economische Samenwerking in het Zwarte Zeegebied (BSEC).
Ligging Het grondgebied van het land komt geheel overeen met dat van de voormalige Moldavische sovjetrepubliek. Gedeeltelijk komt het huidige Moldavië overeen met dat van het historische Bessarabië, dat tot de Tweede Wereldoorlog Roemeens was. Alleen de zuidelijkste (de Boedzjak) en noordelijkste delen van Bessarabië behoren tot Oekraïne.
Transnistrië, het gebied ten oosten van de rivier de Dnjestr, behoorde nooit tot Bessarabië, maar wel tot de Sovjetrepubliek Moldavië. Transnistrië heeft zich in 1991 eenzijdig onafhankelijk verklaard van het nieuwe onafhankelijke Moldavië. Het door vooral Russen en Oekraïners bewoonde de facto onafhankelijke landje wordt door geen enkele staat erkend en wordt in internationaal verband de jure als onderdeel van Moldavië gezien. Tiraspol is de hoofdstad van Transnistrië.
Ook Gagaoezië heeft zich destijds onafhankelijk verklaard, maar in tegenstelling tot Transnistrië ontving dit wel de status van autonome regio. De hoofdstad van Gagaoezië is Comrat.
Geschiedenis
De naam van de tegenwoordige Republiek Moldavië verwijst naar het historische vorstendom dat vanaf de 4e eeuw bestond. Dit vorstendom was gelegen tussen de Karpaten en de Dnjestr en besloeg daarmee een groter gebied dan het huidige land. Moldavië werd door het Ottomaanse Rijk veroverd. In 1812 werd de vazalstaat Moldavië afgestaan aan het Russische Rijk en kreeg de naam Bessarabië. Sinds die tijd begonnen Russen het gebied te bevolken.
Tijdens de Russische Revolutie in 1917 werd Bessarabië kort een autonome staat binnen het Russische Rijk, bekend als de Moldavische Democratische Republiek. In februari 1918 verklaarde de Moldavische Democratische Republiek zich onafhankelijk en werd later dat jaar geïntegreerd in Roemenië. De aansluiting bij Roemenië werd betwist door Rusland. In 1924, toen de Sovjet-Unie was opgericht, werd binnen de Oekraïense Sovjetrepubliek de Moldavische autonome republiek (MASSR) opgericht, op gedeeltelijk door Moldavië bewoonde gebieden ten oosten van Bessarabië.
In 1940 werd Roemenië als gevolg van het Molotov-Ribbentroppact gedwongen om Bessarabië af te staan aan de Sovjet-Unie en werd hieruit de communistische Moldavische Socialistische Sovjetrepubliek (Moldavische SSR) opgericht. De Bessarabiërs (basarabeni in het Roemeens, bewoners van het gebied) werden gedeporteerd naar Siberië en andere verre delen van Rusland, terwijl Russen en Oekraïners het gebied nog meer begonnen te bevolken en alle hoge functies innamen. Boedzjak (het zuiden) en Boekovina (het noorden) werd bij de Oekraïense SSR ingedeeld.
Op 27 augustus 1991 verklaarde de sovjetrepubliek Moldavië zich onafhankelijk. De voormalige Bessarabische gebieden Boedzjak en Boekovina bleven in Oekraïne, omdat Moldavië er geen claim op legde, in tegenstelling tot Roemenië, die de claim pas in 1997 introk om lid te kunnen worden van de NAVO. Begin jaren 90 raakte Moldavië verwikkeld in een separatistisch conflict met de oostelijke regio Transnistrië.
Het land werd in 1991 lid van het Gemenebest van Onafhankelijke Staten (GOS), de lossere opvolger van de Sovjet-Unie. Onder de pro-Europese regering van president Maiu Sandu zette Moldavië vanaf 2023 in op het verlaten van het GOS, wat in 2026 formeel in gang werd gezet.
Geografie thumb|Orheiul Vechi in Nationaal park Orhei thumb|Grottenklooster bij Tipova thumb|Landschap bij Chisinau
Het grootste deel van Moldavië ligt tussen de rivieren de Proet in het westen en Dnjestr in het oosten.
De westelijke grens (met Roemenië) wordt over de hele lengte gevormd door de rivier de Proet, een zijrivier van de Donau. In het uiterste zuidwesten, vanaf de samenvloeiing van de Proet en de Donau grenst Moldavië voor 480 meter aan de Donau. In het oosten van Moldavië is de Dnjestr de belangrijkste rivier, die eveneens van noord naar zuid stroomt. Deze rivier vormt er de grens met Oekraïne en de separatistische regio Transnistrië. In het uiterste zuidoosten grenst het net niet aan de Zwarte Zee.
Het noorden van Moldavië is heuvelachtig. Het hoogste punt van het land, de Dealul Bălănești, ligt 430 m boven de zeespiegel.
Grote steden
# Stad Populatie Residentiële bevolking 1-01-2012 Arrondissement 1. Chisinau 667.600 (01-01-2012) Municipiul Chişinău 2. Tiraspol 159.163 (2005) U.A.T. Stînga Nistrului 3. Bender (v.h. Tighina) 144.400 (2004) Municipiul Bender 4. Bălți 144.300 (01-01-2012) Municipiul Bălţi 5. Cahul 41.100 (01-01-2012) Raionul Cahul 6. Ungheni 38.100 (01-01-2012) Raionul Ungheni 7. Soroca 37.500 (01-01-2012) Raionul Soroca
Klimaat Moldavië heeft een gematigd landklimaat, met neerslag gedurende het hele jaar. In de maanden september en oktober wordt het frisser en neemt de kans op regen toe, maar het aantal zonnige dagen is nog behoorlijk groot. November en december hebben veel mist en regen. De winters duren van circa half december tot in april en zijn door de oostenwinden in het oosten en het zuiden streng met veel sneeuwval. In de bergen komt de temperatuur circa 130 dagen per jaar niet boven het vriespunt uit. In de lange, warme zomerperiode stijgt de temperatuur tot boven 25 °C; in de winter daalt het kwik tot onder 0 °C. De gemiddelde julitemperatuur is 17 °C ; de gemiddelde januaritemperatuur varieert regionaal van -1 °C tot -6 °C.
Demografie Bevolkingsontwikkeling In 2017 telde Moldavië ongeveer 3.356.800 inwoners.. Gearchiveerd op 5 juni 2025. Daarvan woonden ruim 1.379.600 mensen in een stad en 1.977.200 mensen in dorpen op het platteland. Dat maakt Moldavië een van de minst geürbaniseerde landen in Europa: slechts 41 procent van de bevolking woont in steden.
De bevolking van Moldavië daalt sinds de val van het communisme in de jaren '90. De bevolking is met meer dan een miljoen afgenomen in de periode 1990-2017, wat neerkomt op een kwart van de totale bevolking. Emigratie van jongvolwassenen naar het buitenland is de voornaamste oorzaak voor de bevolkingsafname.
+ (×1000) Jaar 1967 1972 1977 1982 1987 1992 1997 2002 2007 2012 2017 2020 Moldavië (totaal) 3424 3673 3895 4077 4275 4359 4320 3627 3433 3413 3357 3364
Samenstelling miniatuur|Etnolinguïstisch kaart van 2004 Het overgrote deel van de Moldavische bevolking spreekt Roemeens, ook al beschouwen de meesten zichzelf als Moldaviër. De Moldavische etniciteit kwam pas na de scheiding van de rest van de Sovjetunie in zwang. Sinds dat mogelijk is geworden, heeft een kwart van de Moldaviërs een Roemeens paspoort gevraagd en gekregen.
Er zijn ook Oekraïners en Russen in het oosten. In het zuidwesten wonen de Gagaoezen, een christelijk Turks volk, en Bulgaren.
Hieronder de gecombineerde gegevens van de MoldavischeNationaal Statistisch Bureau van Moldavië en Transnistrische census (incl. Bender) van 2004. De cijfers van Moldaviërs en Roemenen zijn bij elkaar opgeteld. De keuze of iemand Moldaviër of Roemeen aankruist heeft namelijk hoofdzakelijk een politieke reden.
Identificeert zichzelf als ... Moldavischecensus KernMoldavië Trans-nistrischecensus Transnistrië& Bender/ Tighina Totaal % Moldaviër of Roemeen 2.638.125 79,0% 177.635 32,0% 2.815.760 71,5% Oekraïner 282.406 8,4% 160.069 28,8% 442.475 11,2% Rus 201.218 6,0% 168.678 30,4% 369.896 9,4% Gagaoez 147.500 4,4% 4.096 0,7% 151.596 3,9% Bulgaar 65.662 1,9% 13.858 2,5% 79.520 2,0% Roma 12.271 0,4% 507 0,1% 12.778 0,3% Jood 3.608 0,1% 1.259 0,2% 4.867 0,1% Pool 2.383 0,1% 1.791 0,3% 4.174 0,1% Anders/niet opgegeven 30.159 0,9% 27.454 4,9% 57.613 1,5% TOTAAL 3.383.332 100,0% 555.347 100,0% 3.938.679 100,0%
Religie Het grootste deel van de bevolking is Roemeens-orthodox of Russisch-orthodox (98%). Daarnaast zijn er ook katholieken, baptisten en joden.
Bestuurlijke indeling
Moldavië bestaat sinds 2003 uit 37 administratief-territoriale eenheden (Roemeens: unitate administrativ-teritorială): 32 rajons (Roemeens: Raioane, enkelvoud Raion) 3 grote steden (Roemeens: Municipii, enkelvoud: Municipiu) 2 territoriale eenheden (Mold.: Unitatea Teritorială), te weten één zelfstandige regio (Gagaoezië), en het eenzijdig afgescheiden Transnistrië, (zie de sectie Transnistrië verderop in het artikel). De Territoriale eenheden zijn ieder voor zich ook weer verdeeld in districten en grote steden.
De districten en de grote stad Chisinau zijn verder onderverdeeld in: steden (Roemeens: Orașe, enkelvoud Oraș) gemeenten (Roemeens: Comune, enkelvoud Comună) Binnen die steden en gemeenten kan sprake zijn ondergeschikte dorpen (Roemeens: Sate subordonate)
Politiek Staatsinrichting Moldavië is een republiek met een parlementair systeem. De uitvoerende macht is in handen van de president die door het parlement wordt gekozen voor een termijn van vier jaar (herkiesbaar). De wetgevende macht is in handen van het eenkamerparlement, dat om die vier jaar door middel van algemeen kiesrecht wordt gekozen. De kiesleeftijd is 18 jaar. De premier staat aan het hoofd van het kabinet. President (staatshoofd): Maia Sandu, sinds 2020 Premier (regeringsleider): Vasile Tofan, sinds 2026 Bestuurlijke indeling: vijftig districten parlement: eenkamerstelsel, 101 zetels Moldavië kent algemeen kiesrecht sinds 1993
Politieke partijen De volgende drie politieke partijen zijn sinds de verkiezingen van 2021 vertegenwoordigd in het Moldavische parlement: Partij van Actie en Solidariteit (Partidul Acțiune și Solidaritate (PAS)), 63 zetels Kiesblok van Communisten en Socialisten (Blocul electoral al Comuniștilor și Socialiștilor, BECS), 32 zetels Șor (genoemd naar partijleider Ilan Șor), 6 zetels
Buitenlandse relaties Europese toenadering In 2001 kwam Vladimir Voronin van de pro-Russische Moldavische Communistische Partij aan de macht. Toen buurland Roemenië zich in 2007 bij de Europese Unie (EU) aansloot, werd de Roemeense ambassades in Moldavië overspoeld; 800.000 Moldaviërs vroegen het Roemeense staatsburgerschap aan.
Na de verkiezingen van juli 2009 kwam een coalitie van prowesterse partijen aan de macht, die Moldavië dichter bij de EU wilde brengen. De coalitie bleek niet in staat de vereiste meerderheid voor verkiezing van een president te krijgen. Een referendum met de vraag de presidentsverkiezing via directe verkiezingen te laten plaatsvinden mislukte. Daarop ontbond het constitutioneel hof het parlement. De daaropvolgende verkiezingen in november 2010 leidden tot tweede termijn voor de pro Europese coalitie als regeringspartij.